Οκτωβρίου 18, 2018

ΕΦΗΒΕΙΑ

Πάνω από 200.000 έφηβοι συμμετείχαν σε μια μεγάλη έρευνα που έγινε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μεταξύ του Σεπτέμβρη του 2013 και του Ιουνίου του 2014 και δημοσιεύτηκε τις προτηγούμενες μέρες. Θέμα της ήταν ποιοι έφηβοι είναι πιο ευτυχισμένοι ανάμεσα σε 42 χώρες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής. Κοινός παρονομαστής όλων των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξε όμως ήταν πώς τα 15χρονα κορίτσια είναι γενικά λιγότερο ευτυχισμένα από τα αγόρια.

Τα κορίτσια που ζούσαν στην Πολωνία, τη Βρετανία και τη Γαλλία είχαν τα χαμηλότερα ποσοστά ευτυχίας, σύμφωνα πάντα με όσα δήλωναν, καθώς ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν πτώση της γενικής τους ευεξίας ενώ περίπου ένα στα πέντε ανέφερε προβλήματα υγείας. Επιπλέον, σε μεγάλο ποσοστό, δήλωναν μη ικανοποιημένα από την εικόνα τους. Μάλιστα αυτό το φαινόμενο ήταν συχνότερο στις δυτικές και κεντρικές ευρωπαϊκές χώρες.

Τα αγόρια πάντως ανέφεραν υψηλότερα ποσοστά ικανοποίησης από τη ζωή τους. Ωστόσο, οι ερευνητές τόνισαν πώς τα πράγματα δεν είναι και τόσο ...ρόδινα. Κι αυτό γιατί η έρευνα έδειξε πώς τα αγόρια ήταν πιο πιθανό να εμπλακούν σε καβγάδες και άλλα γεγονότα απειλητικά για τη σωματική τους ακεραιότητα. Επιπλέον, τα αγόρια κάπνιζαν και κατανάλωναν αλκοόλ συχνότερα από τα κορίτσια αν και σε κάποιες χώρες η διαφορά μεταξύ τους ήταν ελάχιστη ενώ ειδικά στη Γροιλανδία τα κορίτσια που κάπνιζαν άγγιζαν το 53 % ενώ τα αγόρια το 51% . Ωστόσο, ευτυχώς, η πρόωρη έναρξη του καπνίσματος φαίνεται πώς έχει μειωθεί από την τελευταία φορά που έγινε η ίδια έρευνα, δηλαδή το 2010.

Όσον αφορά στη χρήση ναρκωτικών ουσιών, όπως η μαριχουάνα, 15% των συμμετεχόντων δήλωσαν πώς είχαν κάνει χρήση τον τελευταίο μήνα με τα αγόρια και τα κορίτσια "ισόπαλα".

Επίσης, ως προς τη σεξουαλική δραστηριότητα, τα αγόρια ήταν πιο πιθανό να έχουν σεξουαλική δραστηριότητα από τα κορίτσια σε περίπου μισές από τις χώρες στις οποίες έγινε η έρευνα, και ειδικά στην Ανατολική Ευρώπη. Π.χ. στη Βουλγαρία το 40% των 15χρονων αγοριών είπαν πώς είχαν κάνει σεξ ενώ από τα κορίτσια στην ίδια ηλικία δήλωσε πώς έχει κάνει σεξ το 21%. Αντίστοιχα στην Αλβανία, 39% των αγοριών είπαν πώς έχουν κάνει σεξ ενώ το ίδιο είπε μόλις 2% των κοριτσιών.

Κύριο συμπέρασμα της έρευνας πάντως, ήταν η διαφορά ανάμεσα στα ποσοστά ευτυχίας μεταξύ αγοριών και κοριτσιών με τους ειδικούς να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και να καθιστούν σαφές πώς το φαινόμενο πρέπει να διερευνηθεί και να προταθούν καίριες λύσεις.

http://well.blogs.nytimes.com/2016/03/18/study-of-teenagers-asks-whos-happier-boys-or-girls/?_r=0

Την έρευνα επιμελήθηκε η Αλεξάνδρα Καππάτου

akappatou.gr

ΕΦΗΒΕΙΑ

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει.

Πότε είναι ίσως χρήσιμο το κινητό στα παιδιά

•Αν το παιδί έχει αρχίσει να μετακινείται μόνο του.

•Αν ο γονιός καθυστερήσει να παραλάβει το παιδί από μια δραστηριότητα του, τότε έχει τη δυνατότητα να επικοινωνήσει και να το καθησυχάσει.

•Όταν το παιδί πηγαίνει μια εκδρομή με το σχολείο.

•Όταν το παιδί βρίσκεται σε σπίτι φίλων

•Όταν οι γονείς έχουν χωρίσει και το παιδί βρίσκεται με τον ένα γονιό

•Σε κάθε περίπτωση που κάτι του συμβαίνει και δεν έχει άλλο τρόπο να επικοινωνήσει με ενήλικο ή με το γονιό του.

Τί θα πρέπει να κάνετε

•Να προσέχετε ποιο παράδειγμα δίνετε άθελά σας στο παιδί για τη χρήση του κινητού. Πχ εάν στέλνετε διαρκώς μηνύματα ή οδηγώντας μιλάτε στο κινητό. Αν το κινητό δε σας είναι απαραίτητο για την εργασία σας και βρίσκεστε σπίτι δεν έχετε λόγο να το έχετε μονίμως ανοικτό.

•Το παιδί πρέπει να παίρνει από τους γονείς το μήνυμα ότι η τηλεφωνική επικοινωνία δεν είναι τρόπος ζωής.

•Διδάξτε το να μη μιλάει στο τηλέφωνο περπατώντας και κυρίως όταν διασχίζει το δρόμο.

•Το κινητό καλό είναι να μη διαθέτει σύνδεση διαδικτύου.

•Να ενημερώνεστε για τις δυνατότητες του μοντέλου που αγοράζετε για το παιδί σας διαφορετικά το παιδί σας μπορεί να είναι πιο ενήμερο από εσάς και να έχει πρόσβαση σε ακατάλληλα βίντεο ενώ εσείς είσαστε ήσυχη.

•Κάποιοι συμμαθητές του μπορεί να έχουν κινητά με πρόσβαση στο διαδίκτυο, κάμερα κλπ. Να συμβουλέψετε το παιδί σας να μη συμμετέχει σε βίντεο που τραβούν οι συμμαθητές του.

•Να είσαστε επιφυλακτικοί στη χρήση του κινητού καθώς δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την επίδραση τους στην υγεία των παιδιών.

•Ενθαρρύνετε το παιδί σας να χρησιμοποιεί ακουστικά ή να μιλά με ανοιχτή ακρόαση.

•Μην του επιτρέπετε να το βάζει στις τσέπες των ρούχων του ή να κοιμάται με το κινητό δίπλα στο μαξιλάρι.

akappatou.gr

ΕΦΗΒΕΙΑ

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει:

Zωή χωρίς αναποδιές και απογοητεύσεις δεν υπάρχει. Aυτό το ξέρετε καλά όλοι οι γονείς από την προσωπική σας εμπειρία. Δυστυχώς, πρέπει και τα παιδιά να συνηθίσουν στην έννοια της αναποδιάς. Όσο πιο μικρά μάθουν να τα βγάζουν πέρα με τις απρογραμμάτιστες αλλαγές και τις ατυχίες που τα αφορούν, τόσο πιο εύκολα θα επιβιώσουν αργότερα ως ενήλικοι.

Τι να κάνετε

1. Aν το παιδί έχει ήδη κάποια απογοήτευση ή του έτυχε μια αναποδιά, το πρώτο βήμα είναι να δείτε το πρόβλημα του εφήβου με τα δικά του μάτια.

2. Aκούστε τον με μεγάλη προσοχή. Aφήστε τον να μιλήσει όσο θέλει, χωρίς διακοπές.

3. Mετά μπορείτε να αναφέρετε κάποιο δικό σας ανάλογο πρόβλημα που ξεπεράστηκε, λ.χ. πώς τα βγάλατε πέρα στο γυμνάσιο όταν τα άλλα παιδιά είχαν «συμμαχήσει εναντίον σας» κ.λπ.

4. Tονίζετε γενικά στο παιδί ότι η αναποδιά είναι ένα απόλυτα φυσιολογικό κομμάτι της ζωής. Eίναι κάτι που συμβαίνει. Η ζωή έχει συνήθως δύο όψεις. Άλλοτε τυχαίνει να είμαστε εμείς από τη μία πλευρά και να ευτυχούμε και άλλοτε από την άλλη και να δυστυχούμε.

5. Πολλοί άνθρωποι –ακόμα και μεγάλοι– τα χάνουν με τις αναποδιές. Πόσο μάλλον οι έφηβοι. Kατά συνέπεια, μην έχετε την απαίτηση από το παιδί σας να δείχνει υπερβολική ψυχραιμία στις αναποδιές κατά τη διάρκεια της εφηβείας.

6. Πολλοί έφηβοι τα βγάζουν πέρα με τις δυσκολίες τους, αλλά νιώθουν άσχημα μέχρι να ξανασταθούν στα πόδια τους. Eπιτρέψτε στο παιδί να εκδηλώσει αυτό το συναίσθημα και μην το αποπαίρνετε με σχόλια του τύπου «Πάλι αυτό σκέφτεσαι; Aμάν πια!». Aν το παιδί αισθανθεί ότι η απογοήτευση είναι «απαγορευμένο αίσθημα», δε θα την εκφράζει, θα την καταπνίγει και θα πάψει να σας εμπιστεύεται.

7. Oι αναποδιές μερικές φορές ορθώνονται σαν τεράστιο βουνό μπροστά στο παιδί. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο έφηβος ή η έφηβη καλό είναι να έχει ήδη εκπαιδευτεί στον «τυφλοσούρτη» του «να πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά» ή «να πιάσουμε τα πράγματα ένα ένα».

8. Bοηθήστε το παιδί να μη διαταράξει απολύτως τη ρουτίνα του εξαιτίας της ψυχικής του αναστάτωσης. H ρουτίνα λειτουργεί πολλές φορές σαν φάρμακο, γιατί μας κάνει να αισθανόμαστε ασφαλείς, μας δίνει τη εντύπωση ότι εξακολουθούμε να ελέγχουμε την κατάσταση.

9. Aν το πρόβλημα που αντιμετωπίζει το παιδί φαίνεται δυσβάστακτο, πρέπει να ξέρει να το βάζει πότε πότε «στο συρτάρι».

10. O έφηβος μπορεί να εκτονώνεται με κάτι που δε σας αρέσει. Eπιτρέψτε το σε στιγμές κρίσης. Aν του αρέσει να ακούει δυνατά μουσική, αφήστε τον να ακούσει τη μουσική του με την ησυχία του.

11. Eξηγήστε του ότι στη ζωή όλα είναι περαστικά. Σε αυτό μπορεί να σας βοηθήσει και το μάθημα της Iστορίας. Λαοί ολόκληροι πέρασαν από καταστροφές και μετά ορθοπόδησαν. Πάντα υπάρχει μέλλον, όσο δύσκολο κι αν είναι τώρα για το παιδί σας να το πιστέψει.

akappatou.gr

ΕΦΗΒΕΙΑ

 

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει:

 

O έφηβος πρέπει να καθορίσει εκ νέου τη σχέση του με το περιβάλλον του και κυρίως απέναντι στους γονείς του. Πράγματι η οικογένεια, που ήταν το κέντρο της συναισθηματικής του ζωής, έρχεται σε δεύτερη μοίρα.

Tώρα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του και των συναισθημάτων του είναι κυρίως οι σχέσεις με συνομηλίκους και η αναζήτηση συντρόφου. Oι έφηβοι έχουν ανάγκη να κρατούν σε απόσταση τους γονείς τους.

Παρατηρούμε ότι συχνά απωθούν τις προσπάθειές τους να τους πλησιάσουν, να τους βοηθήσουν, να τους καθησυχάσουν, και δύσκολα δέχονται τη στοργή τους.
Eπίσης, δεν θέλουν να βγαίνουν πια με τους γονείς τους, όχι γιατί ντρέπονται ή ενοχλούνται από αυτούς, αλλά γιατί θέλουν να δίνουν την εντύπωση ότι είναι πιο μεγάλοι και ανεξάρτητοι. Έχουν ανάγκη να κρατούν για τον εαυτό τους κάποια πράγματα. Όταν ήταν μικρότεροι, με χαρά σάς διηγούνταν όλα όσα γίνονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας, τις ιστορίες με τη δασκάλα, τους φίλους και τις φίλες, ή ακόμα και τις ανοησίες του μικρού τους αδελφού.

Tώρα μην σας φαίνεται παράξενο που η στάση τους έχει αλλάξει. Θέλουν να διαφυλάσσουν τις σκέψεις και κρατούν τα συναισθήματά τους μυστικά, ενώ μια από τις αγαπημένες τους δραστηριό€τητες είναι να κλείνονται στο δωμάτιό τους για να ονειροπολούν, να ανανεώνονται και να ξαναφτιάχνουν τον κόσμο τους.
Aπογοητεύεται εύκολα
Zωή χωρίς αναποδιές, ανατροπές και απογοητεύσεις δεν υπάρχει. Aυτό το ξέρετε καλά όλοι οι γονείς από την προσωπική σας πείρα. Επιβεβαιώνεται καθημερινά, δυστυχώς με πασιφανή τρόπο, τα τελευταία χρόνια μάλιστα μέσα από τις συνέπειες της σοβαρής οικονομικής κρίσης που όλοι βιώ€νουμε και έχει προκαλέσει τεράστια ανατροπή στις ζωές μας αλλά και στις σταθερές μας. Δυστυχώς, πρέπει και τα παιδιά να συνηθίσουν στην έννοια της αναποδιάς, τουλάχιστον σε θέματα της καθημερινής τους ζωής. Όσο πιο μικρά μάθουν να αντιμετωπίζουν τις απρογραμμάτιστες αλλαγές και τις ατυχίες που ενδεχομένως θα τους συμβούν, τόσο πιο εύκολα θα επιβιώσουν αργότερα ως ενήλικοι.

Τι σας προτείνω

• Aν το παιδί έχει ήδη βιώσει κάποια απογοήτευση, είναι σημαντικό να έχει την άνεση να σας εμπιστευτεί και να σας εκμυστηρευτεί αυτό που του συμβαίνει. Ωστόσο δεν είναι βέβαιο ότι θα σας μιλήσει• άλλα παιδιά το κρατούν μέσα τους ή θέλουν να μιλήσουν στους φίλους τους.

• Αν όμως παρατηρείτε ότι ο έφηβός σας δείχνει στενοχωρημένος ή πιεσμένος ή μελαγχολικός ή εκνευρίζεται εύκολα, προκαλέστε συζήτηση, και αν αποφασίσει να σας μιλήσει προσπαθήστε να «δείτε» το πρόβλημα με τα δικά του μάτια. Να θυμάστε ότι οι απογοητεύσεις συχνά ορθώνονται σαν τεράστιο βουνό μπροστά στο παιδί.

• Aκούστε τον με μεγάλη προσοχή. Aφήστε τον να μιλήσει όσο θέλει, χωρίς διακοπές. Είναι σημαντικό να αισθανθεί ότι στέκεστε δίπλα του, είστε σύμμαχος.

• Βοηθήστε τον να βάλει σε σειρά τα γεγονότα και να τα δει ψύχραιμα, να σκεφθεί αν έχει ο ίδιος κάποια ευθύνη και τι θα μπορούσε να έχει κάνει ή έστω τώρα να κάνει.

• Να του τονίζετε ότι μερικές καταστάσεις ή κακές συμπεριφορές από τους άλλους δεν εξαρτώνται απολύτως από τον ίδιο, όμως είναι σημαντικό να μάθει να τα χειρίζεται.

• Επισημαίνετε γενικά στο παιδί ότι η αναποδιά και η απογοήτευση αποτελούν μέρος της ζωής. Σημασία έχει να μπορούμε να αντιδράσουμε και να βγούμε πιο δυνατοί.

• Πολλοί άνθρωποι –ακόμα και μεγάλοι– τα χάνουν με τις δύσκολες στιγμές. Πόσο μάλλον οι έφηβοι. Kατά συνέπεια, μην έχετε την απαίτηση από το παιδί σας να δείχνει υπερβολική ψυχραιμία στις απογοητεύσεις.

• Eπιτρέψτε του να εκδηλώσει την απογοήτευσή του και μην το αποπαίρνετε με σχόλια του τύπου «Πάλι αυτό σκέφτεσαι; Aμάν πια!». Aν αισθανθεί ότι η θλίψη είναι «απαγορευμένο συναίσθημα», δεν θα την εκφράζει, θα την καταπνίγει και θα πάψει να σας εμπιστεύεται.

• Επιδιώξτε να μην διαταραχθεί η καθημερινότητά του εξαιτίας της ψυχικής του αναστάτωσης. H ρουτίνα λειτουργεί πολλές φορές σαν φάρμακο, γιατί μας δίνει την εντύπωση ότι ελέγχουμε την κατάσταση.

• Eξηγήστε του ότι στη ζωή οι στενοχώριες είναι περαστικές και ότι στην ηλικία του κι εσείς τραγικοποιούσατε τις απογοητεύσεις και τις δυσκολίες σας. Πάντα υπάρχει μέλλον, όσο δύσκολο κι αν είναι για το παιδί σας να πιστέψει ότι αυτό που το στενοχωρεί τώρα θα περάσει και θα έρθουν καλύτερες μέρες.

Κάποιες σκέψεις…

• Δίνετέ του τη δυνατότητα να παίρνει αποφάσεις και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες.

• Να του αναθέτετε όσο πιο συχνά μπορείτε μικρά «προβλήματα» που η διαχείρισή τους είναι στα μέτρα του. Aπό τα εύκολα θα βρει αύριο το κουράγιο και για τα δύσκολα.

• Δείχνετε στο παιδί με το παράδειγμά σας ότι αντιμετωπίζετε τις ατυχίες ψύχραιμα, με ευελιξία και όχι με πανικό ή κατεβάζοντας το κεφάλι.

• Στις δύσκολες στιγμές να στρέφεται στους ανθρώπους που το αγαπούν και είναι σε θέση να βοηθήσουν, όπως είναι οι συγγενείς και οι φίλοι του.

• Βοηθήστε το να έχει ρεαλιστικές προσδοκίες από τον εαυτό του και να καταλάβει ότι όλα χτίζονται με προσπάθεια.

• Εκπαιδεύστε το από μικρό σταδιακά σε έναν απλό προγραμματισμό, συμβατό με την ηλικία του, στην καθημερινή του ζωή.

• Tο χιούμορ είναι εξαιρετικό «όπλο» για τις δύσκολες στιγμές.

• Mην κακολογείτε όσους θεωρείτε ότι παίρνουν τη ζωή ανάλαφρα. Μπορεί εσείς να την παίρνετε πολύ σοβαρά και το παιδί να σας μιμείται.

akappatou.gr

ΕΦΗΒΕΙΑ

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει:

Το παιδί δυσκολεύεται να ερμηνεύσει σωστά τα συναισθήματά του, τη συμπεριφορά των ενηλίκων αλλά και την αντίστοιχη των συνομηλίκων του. Ίσως να παρεξηγεί απλά αστεία ως προσβλητική συμπεριφορά, να είναι εύθικτο και να εκνευρίζεται με το παραμικρό.

Πρέπει λοιπόν ο γονείς να εξοικειώσετε τον/την έφηβο από νωρίς με την ερμηνεία και τον έλεγχο των συναισθημάτων, ξεκινώντας από τα δικά του.

Αυτό ίσως είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι της ανατροφής, δεδομένου ότι πολλοί «μεγάλοι» δεν ξέρουν ούτε οι ίδιοι να ερμηνεύουν τους λόγους που «έχουν γενικά τα νεύρα τους», τι κρύβει ο θυμός ή πώς θα αμβλύνουν μια κατάσταση με ένταση χωρίς να καταπνίξουν τα συναισθήματά τους.

Όμως το παιδί πρέπει να μάθει να «διαβάζει» τα συναισθήματα των άλλων και τα δικά του σε βάθος, γιατί από αυτή την ικανότητά του θα εξαρτηθούν οι κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις του.

Στόχοι της εφηβείας

Συναισθηματικά και διανοητικά η εφηβεία συνεπάγεται τεράστιες αλλαγές στον κόσμο του παιδιού. Στη διάρκειά της το παιδί σας:

• Θα διαχωρίσει τον εαυτό του από εσάς προκειμένου να εδραιώσει τη δική του ατομική ταυτότητα
• Θα προσεγγίζει όλο και περισσότερο τους φίλους ή τους συνομήλικους του

• Θα μάθει να ελίσσεται στις διαπροσωπικές σχέσεις σταδιακά θα ανακαλύψει το «γκρίζο» και θα αφήσει πίσω του τον ασπρόμαυρο κόσμο της παιδικότητας.

• Θα μάθει να συνεκτιμά καταστάσεις, θα εξετάζει ένα ζήτημα από τη σκοπιά των άλλων και θα εξάγει συμπεράσματα από τα στοιχεία που έχει.

• Χάρη στην ανάπτυξη της ανώτερης σκέψης, αντιλαμβάνεται την έννοια του μέλλοντος, αξιολογεί εναλλακτικές λύσεις και βάζει προσωπικούς στόχους.

• Αρχίζει να εξασκείται σε κάτι παραπάνω από το «εδώ και τώρα» Μπορεί να παίρνει αποφάσεις.

• Καθώς αναπτύσσεται, μπαίνει και στη διαδικασία επιλογών τύπου –«ποια παρέα μου ταιριάζει » ή «ποιο επάγγελμα μου αρέσει και γιατί», «ποια μουσική λέει κάτι» κ.ο.κ..

• Μέχρι το τέλος της εφηβείας θα μπορεί να αναλάβει τις υποχρεώσεις του ενηλίκου

Άλλα παιδιά ωριμάζουν γρηγορότερα και άλλα αργότερα. Όσα αργούν, νιώθουν μειονεκτικά έναντι των συμμαθητών τους, οπότε παρουσιάζουν περισσότερο στρες και συχνά επιζητούν την προσοχή με ακόμα πιο ανώριμη συμπεριφορά.

Πολλές φορές εξάλλου τα παιδιά δεν αισθάνονται έτοιμα για τις απαιτήσεις γονέων ή καθηγητών, με αποτέλεσμα σε άλλους τομείς να επιλέγουν να «μικροδείχνουν» και σε άλλους να γίνονται «μικρομέγαλα».

 

ΕΦΗΒΕΙΑ

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει..

Η εφηβεία αποτελεί το πέρασμα από τον κόσμο της παιδικότητας σε εκείνον των ενηλίκων, σηματοδοτείται με τις πρώτες ενδείξεις της ήβης και τοποθετείται χρονικά γύρω στα 10-13 χρόνια. Η ήβη είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο και ορίζεται ως το σύνολο των βιολογικών και των ανατομικών αλλαγών που καταλήγουν στο σώμα του ενηλίκου και στην ικανότητα αναπαραγωγής. Οι μεταμορφώσεις αυτές αφορούν το σώμα, και κυρίως την ανάπτυξη των οστών, των γεννητικών οργάνων και του εγκεφάλου, και διαρκούν για μια περίοδο 5-6 χρόνων κατά μέσο όρο. Στη διάρκεια της εφηβείας, το παιδί σας θα μεταμορφωθεί από παιδάκι που χαμηλώνατε το βλέμμα για να κοιτάξετε, σε ένα νεαρό αγόρι ή κορίτσι που μπορεί να σας περνάει ένα κεφάλι στο ύψος. Όλα αλλάζουν γύρω του -το σώμα του, οι συναισθηματικοί του δεσμοί, τα ενδιαφέροντά του-, χωρίς να μπορεί να έχει την παραμικρή βεβαιότητα για το αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών.

Ο έφηβος είναι πάντα λίγο-πολύ μπερδεμένος, από τη μία επιθυμεί να μεγαλώσει, κι από την άλλη νοσταλγεί την παιδική του ηλικία, έχει ανάγκη να επιβεβαιωθεί, αλλά ταυτόχρονα φοβάται να συγκρουστεί με τον εξωτερικό κόσμο κλπ. Αυτές οι αντιφάσεις μεταφράζονται σε μια εσωτερική ένταση που υφίσταται χωρίς πραγματικά ο ίδιος να γνωρίζει γιατί. Ως αντίδραση, καταφεύγει συχνά είτε στην απομόνωση και τη θλίψη, είτε σε συμπεριφορές παράξενες οι οποίες δεν είναι παρά προσπάθειες να αποφορτιστεί από τις πιέσεις. Το σύνολο αυτών των αντιφάσεων έχει να κάνει με την επιθυμία του εφήβου να «αρπάξει» από τους ενηλίκους τη δύναμη που του λείπει, προκειμένου να αντισταθεί στην επιθυμία του για αυτονομία και επιβεβαίωση.

Οι πιο σημαντικές αλλαγές

Συναισθηματικά και διανοητικά, η εφηβεία συνεπάγεται τεράστιες αλλαγές. Στη διάρκειά της, το παιδί σας:
·Θα διαχωρίσει τον εαυτό του από εσάς, προκειμένου να εδραιώσει τη δική του ατομική ταυτότητα.
·Θα προσεγγίζει όλο και πιο στενά τους φίλους ή τους συνομηλίκους του.
·Θα μάθει να ελίσσεται στις διαπροσωπικές του σχέσεις.
·Θα μάθει να συνεκτιμά καταστάσεις, να εξετάζει ένα ζήτημα από τη σκοπιά των άλλων και να εξάγει συμπεράσματα από τα στοιχεία που έχει.
·Θα αντιλαμβάνεται την έννοια του μέλλοντος, θα αξιολογεί εναλλακτικές λύσεις και θα βάζει προσωπικούς στόχους, χάρη στην ανάπτυξη της ανώτερης σκέψης.
·Θα αρχίσει να εξασκείται σε κάτι παραπάνω από το «εδώ και τώρα», και θα μπορεί να παίρνει αποφάσεις.
·Θα μπαίνει στη διαδικασία επιλογών όπως: «Ποια παρέα μου ταιριάζει;» «Ποιο επάγγελμα μου αρέσει και γιατί;», «Ποια μουσική λέει κάτι;» κ.ο.κ.
Υπάρχουν παιδιά που ωριμάζουν γρήγορα, και άλλα με πιο αργούς ρυθμούς. Όσα αργούν, νιώθουν μειονεκτικά έναντι των συνομηλίκων τους, οπότε παρουσιάζουν περισσότερο στρες και συχνά επιζητούν την προσοχή με ακόμα πιο ανώριμη συμπεριφορά. Πολλές φορές, εξάλλου, τα παιδιά δεν αισθάνονται έτοιμα να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις γονιών ή καθηγητών, με αποτέλεσμα σε άλλους τομείς να επιλέγουν να «μικροδείχνουν» και σε άλλους να γίνονται «μικρομέγαλα».

«Ποιος είμαι και τι αξίζω;»

Αυτό είναι ένα βασικό ερώτημα που απασχολεί τον έφηβο. Η εδραίωση της ταυτότητας και η εκτίμηση που τρέφει γι' αυτήν είναι η βασικότερη διανοητική και συναισθηματική διαδικασία στην εφηβεία. Η περίφημη «ταυτότητα» μπορούμε να πούμε ότι αποτελείται από:
·Το πώς αντιλαμβάνεται ο έφηβος τον εαυτό του. Περιλαμβάνει όσα χαρακτηριστικά αποδίδει ο ίδιος στον εαυτό του την προκειμένη στιγμή ή προβλέπει ως πιθανά ή δυνατά για το άμεσο ή μακρινό μέλλον.
·Την εκτίμηση που τρέφει ο ίδιος για τον εαυτό του έτσι όπως εκείνος τον αντιλαμβάνεται - δηλαδή την αυτοεκτίμησή του, η οποία δείχνει πόσο αισθάνεται ότι αξίζει ή κατά πόσο εγκρίνει τον εαυτό του.

H αυτοεκτίμηση είναι επαρκής όταν κάποιος ναι μεν βλέπει τα επιμέρους μειονεκτήματά του, αλλά καταλήγει ότι τα θετικά χαρακτηριστικά υπερισχύουν των αρνητικών.

H αυτοεκτίμηση που αισθάνεται ο έφηβος (που είναι καίρια για την υπόλοιπη πορεία του στη ζωή), μπορεί να επηρεάζεται σημαντικά από τα επιμέρους, π.χ. την εξωτερική του εμφάνιση ή την καλή επίδοσή του σε ένα άθλημα. Η γνώμη των γύρω του για την εμφάνισή του μπορεί να ενσωματωθούν στη δική του αυτοαντίληψη, και να αισθάνεται για το άτομό του αυτό που ουσιαστικά πιστεύουν οι άλλοι για εκείνον.

Η σημασία που δίνει στην εικόνα του οδηγεί τον έφηβο να δίνει τεράστια προσοχή στα ρούχα, τα παπούτσια, τα τατουάζ, στο να «δείξει» ότι καπνίζει, στο να «δείξει» τι μουσική ακούει, στο να «δείξει» δυνατός και τολμηρός κλπ. Όλα αυτά έχουν ως φυσική συνέπεια πολλοί έφηβοι να δείχνουν αστάθεια και να αλλάζουν διαρκώς κάτι στην εμφάνιση ή γενικά στις προτιμήσεις τους. Καθώς δηλαδή, ψάχνουν την «ταυτότητά» τους, είναι φυσικό να πειραματίζονται σε πολλούς τομείς. Αυτό δεν αφορά μόνο ό,τι «δείχνουν», αλλά και ό,τι αισθάνονται. Η κυκλοθυμία και η αστάθειά τους είναι φυσική συνέπεια της αναζήτησής τους.

Εκτός βέβαια από τις σωματικές αλλαγές υπάρχουν και οι ψυχολογικές. Από τη μία μεριά, ο έφηβος απολαμβάνει την ασφάλεια της οικογένειας και από την άλλη νιώθει την ανάγκη να απομακρυνθεί. Παλεύει με τις νέες επιθυμίες του και τα ενδιαφέροντα της παιδικής ηλικίας, ερευνά νέες πηγές ενδιαφέροντος και ικανοποίησης.

Η διαμόρφωση της νέας του ταυτότητας και η ανάγκη του να την εδραιώσει, τον οδηγεί στο να ανακαλύψει τι του αρέσει, τι επιθυμεί και τι περιμένει γενικότερα από τη ζωή.

Συναισθηματικές μεταπτώσεις

Συχνά οι γονείς λένε ότι η διάθεση του έφηβου παιδιού τους είναι «μία πάνω και μία κάτω». Η μετάβαση από το ένα συναίσθημα στο άλλο μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα. Πράγματι, η ευχαρίστηση, η εγρήγορση, η χαρά, το συναίσθημα της παντοδυναμίας μεταβάλλονται εύκολα και μετατρέπονται σε ανία, άγχος, αγωνία, φόβο, λύπη, μελαγχολία, ντροπή, απέχθεια. Αυτές οι μεταπτώσεις της συναισθηματικής κατάστασης και των ενδιαφερόντων είναι φυσιολογικές και χαρακτηρίζουν τη συμπεριφορά του.

Κάποιες φορές ο έφηβος εκφράζει συναισθήματα «ενόχλησης» χωρίς να μπορεί να τα εξηγήσει. Αυτή η «ενόχληση» μπορεί να εκφραστεί με κλείσιμο στον εαυτό του, με δυσαρέσκεια, με παθητικότητα, με κακή διάθεση και κάποιες φορές με επιθετικότητα. Καλό είναι να γνωρίζετε ότι θα πρέπει να ανησυχείτε και να παρεμβαίνετε όταν το παιδί παρουσιάζει καταθλιπτική διάθεση και χάνει το ενδιαφέρον του για όλα, ιδιαίτερα αν η κατάσταση αυτή διαρκεί τουλάχιστον για 2 εβδομάδες.

Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να αναζητήσετε βοήθεια από ένα ειδικό.

«Οι κολλητοί μου κι εγώ»

Ο έφηβος πρέπει να καθορίσει εκ νέου τη σχέση του με το περιβάλλον του, και κυρίως απέναντι στους γονείς του. Μέχρι πρότινος η οικογένεια αποτελούσε το κέντρο της συναισθηματικής του ζωής και τώρα έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Τώρα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του και των συναισθημάτων του είναι οι φίλοι, οι σχέσεις με συνομηλίκους και το σύντροφό του. Οι έφηβοι έχουν ανάγκη να κρατούν σε απόσταση τους γονείς τους. Παρατηρούμε ότι συχνά απωθούν τις προσπάθειές τους να τους βοηθήσουν, να τους καθησυχάσουν, και δύσκολα δέχονται τη στοργή τους. Επίσης, δεν θέλουν να βγαίνουν πια με τους γονείς τους, όχι γιατί ντρέπονται ή ενοχλούνται από αυτούς, αλλά απλώς γιατί θέλουν να δίνουν την εντύπωση ότι είναι μεγάλοι και ανεξάρτητοι. Οι έφηβοι έχουν ανάγκη να κρατούν για τον εαυτό τους κάποια πράγματα.

Ίσως αναπολήσετε τις στιγμές που ως παιδιά σάς διηγούνταν όλα όσα γίνονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας, ιστορίες με τη δασκάλα, τους φίλους και τις φίλες, ή ακόμη και τις ανοησίες του μικρού τους αδερφού. Τώρα θέλουν να κρατούν μυστικές τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Κλείνονται στο δωμάτιό τους για να ονειροπολήσουν να « ανανεωθούν» και να δουν τον κόσμο κάτω από άλλο πρίσμα.

Μετά τα 15 τους χρόνια, όταν δεν είναι στο σχολείο ή δεν ασχολούνται με άλλες δραστηριότητες και χόμπι, προτιμούν να βρίσκονται μεταξύ τους, να συναντούν φίλους, να βγαίνουν με παρέες, να παίζουν ομαδικά σπορ, να συμμετέχουν σε κάποιο μουσικό γκρουπ κλπ. Τους αρέσει, όμως, εξίσου να κάθονται μόνοι τους, για να δουν τηλεόραση, να διαβάσουν ένα βιβλίο ή να παίξουν ένα βιντεοπαιχνίδι και να σερφάρουν στο διαδίκτυο.

Οι συναισθηματικές σχέσεις, φαντασιωσικές ή πραγματικές, απασχολούν ένα μέρος του χρόνου, της ενέργειάς και των σκέψεών. Φλερτάρουν, ερωτεύονται, γνωρίζουν τις πρώτες σεξουαλικές εμπειρίες και περνούν τις ώρες τους στο τηλέφωνο μιλώντας στους καλύτερούς τους φίλους. Γενικά, αυτό που ενδιαφέρει τους εφήβους είναι πρωτίστως οι φίλοι τους. Τώρα αρχίζουν να γνωρίζουν τη διαφορά μεταξύ των φίλων και των «κολλητών».

Αναζητούν την παρέα των συνομηλίκων τους, με τους οποίους μπορούν να ανταλλάξουν προσωπικές εμπειρίες που αφορούν τις προτιμήσεις και τα ενδιαφέροντά τους, τις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου τους, καθώς επίσης να μιλήσουν για τις σχέσεις με τους γονείς τους.

Η «ομάδα» αυτή των συνομηλίκων είναι απαραίτητη στο παιδί που διανύει την εφηβεία, αφενός για να κρατήσει σε απόσταση τους γονείς του, αφετέρου για να εξοικειωθεί, να αποκτήσει εμπειρίες στους τομείς των προσωπικών και κοινωνικών σχέσεων.

Κάποιες φορές ως μέρος μιας ομάδας, ο έφηβος μπορεί να παρασυρθεί σε παραβατικές συμπεριφορές ή να καταναλώσει «απαγορευμένα» προϊόντα. Αν αυτό συμβεί, οφείλετε να το συζητήσετε μαζί του, χωρίς να δραματοποιήσετε την κατάσταση, επιχειρώντας να κατανοήσετε το κίνητρο αυτών των πράξεων.

Είναι πολύ σημαντικό να του πείτε ότι δεν πρέπει να βάζει τον εαυτό του σε κίνδυνο, εξηγώντας του τους λόγους, και να τον κάνετε να καταλάβει ότι δεν είναι απαραίτητο να λειτουργήσει όπως οι άλλοι για να γίνει αποδεκτός από την παρέα του.

Μικρές, σημαντικές συμβουλές…

·Να είστε κοντά στον έφηβο.
·Να δείχνετε κατανόηση στις αλλαγές που βιώνει και στις μεταπτώσεις της διάθεσής του.
·Να ασχολείστε μαζί του όπως θέλει ο ίδιος.
·Να είστε διαθέσιμοι για επικοινωνία, δίνοντάς του την άνεση να εκφράσει αυτά που τον απασχολούν.
·Να μην κριτικάρετε τους φίλους του.
·Να έχετε ευελιξία στα όρια και στα θέλω του.

 

akappatou.gr

ΕΦΗΒΕΙΑ

Ένα δυσάρεστο γεγονός διαπίστωσε έρευνα που έγινε πρόσφατα από το Πανεπιστήμιο του Σεντ Λούις στις ΗΠΑ καθώς έδειξε ότι τα ποσοστά κατάθλιψης ανάμεσα στα παιδιά σχολικής ηλικίας όλο και αυξάνονται. Η έρευνα έγινε σε μαθητές ενός γυμνασίου της Καλιφόρνια και κατέληξε ότι το 54% των μαθητών παρουσίασε ήπια έως βαριά συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ το 80% υπέφερε από άγχος!

Οι ερευνητές στρέφουν τώρα το ενδιαφέρον τους και στη μελέτη παιδιών του δημοτικού, και μάλιστα των πρώτων τάξεων, καθώς φαίνεται ότι πλέον ακόμα και σε αυτές τις ηλικίες, εμφανίζονται ανησυχητικά πολλά κρούσματα ημικρανίας και έλκου.

Όπως λένε οι ειδικοί, από τις έως τώρα παρατηρήσεις τους όλα τα παραπάνω οφείλονται κατά κύριο λόγο στην πίεση που δέχονται τα παιδιά να έχουν υψηλές επιδόσεις στο σχολείο, γεγονός που τα οδηγεί στην εκδήλωση αγχωδών διαταραχών και κατάθλιψης καθώς και έντονων ψυχοσωματικών συμπτωμάτων.

http://www.nytimes.com/2016/01/03/opinion/sunday/is-the-drive-for-success-making-our-children-sick.html

Την έρευνα επιμελήθηκε η Αλεξάνδρα Καππάτου

akappatou.gr

ΕΦΗΒΕΙΑ

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει:

Πολλοί γονείς μπορεί να καπνίζουν, άλλοι πάλι όχι. Όλοι όμως δεν χαίρονται όταν διαπιστώνουν πως το παιδί τους μπορεί να καπνίζει. Ο μέσος όρος ηλικίας των ανήλικων καπνιστών, μειώνεται χρόνο με το χρόνο, αφού ακόμα και παιδιά δημοτικού πέφτουν στην "παγίδα".

- Αν το παιδί ήδη καπνίζει συστηματικά, αναρωτηθείτε για τους λόγους. Καμιά φορά τα παιδιά που καπνίζουν έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, προβλήματα αποδοχής ή απόρριψης, αγχώδεις διαταραχές, μαθησιακές δυσκολίες κ.λπ.

- Δεν πρέπει να έρθετε σε αντιπαράθεση με το παιδί επειδή καπνίζει, αλλά να του δείξετε ότι το σέβεστε και ότι θέλετε να το υποστηρίξετε στην προσπάθειά του να σταματήσει όσο είναι ακόμα καιρός.

- Ας πάτε με το παιδί σας στο γιατρό για να σας μιλήσει κι εκείνος για το κάπνισμα. Αν καπνίζετε και οι ίδιοι, συμφωνήστε να ορίσετε μια ημέρα να το κόψετε μαζί.

- Το παιδί θα βοηθηθεί πολύ αν βρει μια αθλητική δραστηριότητα ή αν πηγαίνει καθημερινά σε γυμναστήριο ανεξάρτητα από το πόσο βεβαρημένο πρόγραμμα έχει.

- Καλό θα ήταν να βεβαιωθείτε πως το κάπνισμα είναι η μοναδική κακή συνήθεια της παρέας του παιδιού σας. Κάποιες φορές οι εφηβικές παρέες καπνιστών παράλληλα πίνουν ή έχουν και παραβατική συμπεριφορά, ενώ καμιά φορά μπορεί να δοκιμάζουν και ναρκωτικά.

- Πολλά παιδιά διακόπτουν το κάπνισμα αν τα παροτρύνει σταθερά προς αυτή την κατεύθυνση το αγόρι ή το κορίτσι τους.

- Τα περισσότερα παιδιά λένε ότι το έκοψαν χωρίς να το κόβουν και απλώς καπνίζουν κρυφά. Σε αυτές τις περιπτώσεις ίσως θα βοηθούσε κάποιο πρόγραμμα διακοπής καπνίσματος σε ειδικά κέντρα (π.χ. σε νοσοκομεία) και πολύ πιθανόν να χρειάζεται συστηματική ψυχοθεραπεία. Αν δεν είστε καπνιστές ίσως υποτιμάτε τη δύναμη του εθισμού στη νικοτίνη. Μιλήστε με ειδικό."

akappatou.gr

ΕΦΗΒΕΙΑ

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει:

Το παιδί σας μπήκε στην εφηβεία και η επικοινωνία πλέον μαζί του είναι πολύ δύσκολη υπόθεση. Πολλές φορές η κατάσταση γίνεται ακόμα χειρότερη λόγω του ότι δε μπορείτε να συνειδητοποιήσετε ότι το παιδί σας έχει πια μεγαλώσει και θα πρέπει να του συμπεριφέρεστε με διαφορετικό τρόπο.
Δεχτείτε να αλλάξετε ρόλο. Μέχρι τώρα αποφασίζατε εσείς για καθετί που το αφορούσε, από εδώ και στο εξής θα πρέπει να αναλάβετε και δεύτερους ρόλους.

Ο έφηβός σας ετοιμάζεται να γίνει "μεγάλος". Για να το πετύχει αυτό, αφήστε τον να πειραματιστεί σε αυτό το ρόλο, είναι οι πρόβες του.

Χρειάζεται να έχει τη διακριτική παρακολούθησή σας, αλλά όχι και τη σκηνοθεσία σας. Το παιδί θα στραφεί στους συνομηλίκους του.

Συχνά θα κάνει λανθασμένες επιλογές και θα είσαστε το αποκούμπι του, το στήριγμα του. Θα σας χρειάζεται συνήθως για τις δύσκολες στιγμές του. Για τις χαρές του πρώτα θα έχει το κορίτσι ή το αγόρι του, τον κολλητό ή την κολλητή του. Είναι αναμενόμενο στο εξής να σας αναζητεί κυρίως σε ώρες ανάγκης.

Προσαρμοστείτε σε αυτή τη βασική αλλαγή. Κάνατε ό,τι μπορούσατε για να του δώσετε γερές βάσεις. Συνεχίστε να τις στηρίζετε. Τώρα πια όμως το παιδί βγαίνει σταδιακά στον "έξω κόσμο" και δε μπορείτε να του κρατάτε το χέρι. Αν συνεχίσετε να το κρατάτε, δε θα σταθεί ποτέ στα πόδια του.

Όπως κι αν νιώθετε, ο έφηβός σας θα κάνει την επανάσταση του εναντίον σας. Δεν έχει άλλο τρόπο να γίνει ενήλικος, παρά αποτινάζοντας από πάνω του την εξουσία σας, αμφισβητώντας σας και σε κάποιες περιπτώσεις απορρίπτοντάς σας.

Όλα αυτά είναι πρωτόγνωρα για κάθε γονιό. Νιώθετε έκπληξη, δυσκολεύεστε να το χειριστείτε. Σας δημιουργούνται ποικίλα συναισθήματα. Δεν αποδέχεστε αυτή την απόρριψη, θεωρείτε ότι η αμφισβήτηση του εφήβου είναι άδικη. Εξετάστε καλύτερα τη συμπεριφορά σας.

Στα σημεία όπου ο έφηβος έχει άδικο, ασφαλώς και πρέπει να επιβάλετε τα όρια σας.

Κάθε φορά που συγκρούεστε με το παιδί καλό είναι να αναρωτιέστε "μήπως δε φταίει το παιδί;". Εάν όντως ευθύνεται το παιδί και πάλι πρέπει να αναρωτηθείτε «φταίει, αλλά μήπως μεγαλοποιώ το πρόβλημα;».

Μην παίρνετε τόσο προσωπικά κάθε σύγκρουση. Έχετε υπ’όψιν σας ότι ο έφηβος επιζητεί τη δική του προσωπική ελευθερία και επιτίθεται κατά παντός για να τη διασφαλίσει. Πρέπει να κερδίσει την αυτονομία του και καθώς εσείς είσαστε ο κηδεμόνας του, άρα εκείνος που εκπροσωπεί το "νόμο" στο μικρό κράτος της οικογένειας, αναγκαστικά σε εσάς θα επιτεθεί.

Καθώς το παιδί μεγαλώνει, οι παρεμβάσεις είναι απαραίτητο να γίνονται με εξαιρετική διακριτικότητα. Αλλιώς θα αναγκάσετε το παιδί να σας το απαιτήσει με τον συχνά άκομψο τρόπο του.

Προσοχή στον τρόπο με τον οποίο του απευθύνεστε. Όταν λ.χ. λέτε αυθόρμητα "πώς ακούς αυτή τη μουσική;", νομίζετε ότι δε λέτε τίποτα κακό. Για τον έφηβο όμως η φράση αυτή αποτελεί κριτική ακόμα και για τη μουσική που θα ακούσει. Ή όταν –πάλι με αγνές προθέσεις- λέτε στο παιδί "χαζεύεις τώρα;", είναι σα να του προσδιορίζετε ακόμα και το τι θα κάνει στον ελεύθερο χρόνο του. Άλλες φορές πάλι το εκβιάζετε λέγοντας, λ.χ. "αν δεν κάνεις τα μαθήματά σου, θα μας ακούσει όλη η πολυκατοικία" ή "φύγε από εδώ, αφού δεν κάνεις ό,τι πρέπει, δε σε θέλω δίπλα μου".

Ωστόσο είναι καλύτερα να επικαλείστε τη συνέπεια της πράξης του λ.χ. "δε θα πας κινηματογράφο" και όχι μια βίαιη αντίδρασή σας- τις φωνές που θα ακούσει η πολυκατοικία. Εξίσου αρνητική είναι και η συναισθηματική αποξένωση γιατί , όταν ο γονιός αποδιώχνει το παιδί του με τη λέξη "φύγε", ουσιαστικά του στερεί την αγάπη του. Το παιδί όμως πρέπει να αισθάνεται ότι έχει πάντα την αγάπη του γονιού. Ακόμα κι όταν του απαγορεύει κάτι, η αγάπη του γονιού πρέπει να είναι παρούσα.

akappatou.gr

ΕΦΗΒΕΙΑ

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει

Φοβία ονομάζουμε τον παράλογο, ισχυρό φόβο που νιώθει ο έφηβος για καταστάσεις, αντικείμενα, πρόσωπα ή ζώα και που έχει σαν αποτέλεσμα να αποφεύγει με υπερβολές ό,τι τον φοβίζει. Ο έφηβος αναγνωρίζει ότι ο φόβος του είναι υπέρμετρος και αδικαιολόγητος, όμως δεν μπορεί να τον ελέγξει.

Αποτελούν μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης του παιδιού και εξαφανίζονται συχνά στη συνέχεια, αλλά μπορεί να επανεμφανιστούν και να πάρουν νέες μορφές, πολύ πιο σημαντικές, στην εφηβεία. Προκειμένου να έχετε ένα μέτρο σύγκρισης, καλό είναι να γνωρίζετε ότι περίπου ο ένας στους 5 εφήβους παρουσιάζει ένα είδος φοβίας. Όμως μόνον ο ένας στους εκατό εκδηλώνει ιδιαίτερα έντονο πρόβλημα που απαιτεί άμεση βοήθεια από ειδικό.

Οι φοβίες μπορεί να είναι πολλών ειδών. Οι πιο γνωστές είναι αυτές που επικεντρώνονται σε κάτι, όπως λχ. στα μικρά ζώα, τις αράχνες, το αίμα, τις ασθένειες, ή πολύ μεγαλύτερες, όπως ο φόβος της τρέλας, ο φόβος των επαφών με νέα πρόσωπα, η αγοραφοβία κλπ.

Οι έφηβοι ανάλογα με την ηλικία και την προσωπικότητά τους όταν έρχονται σε επαφή με το φοβογόνο αντικείμενο ή με τη συνθήκη που πυροδοτεί τη φοβία, αντιδρούν με διάφορους τρόπους: με ταχυπαλμία, τρεμούλα, ιδρώνουν, δυσκολεύονται να αναπνεύσουν, νιώθουν ότι χάνουν τον έλεγχο κλπ. Πολλές φορές η φοβία τους εκδηλώνεται με πονοκεφάλους ή πονόκοιλους.

Συνήθεις φοβίες

Η κοινωνική φοβία χαρακτηρίζεται από τον υπερβολικό φόβο που κατακλύζει το άτομο όταν πρέπει να μιλήσει μπροστά σε άλλους, όταν τον ρωτήσουν κάτι στη τάξη, όταν τον συστήσουν, όταν τον πειράξουν, όταν κοιτά κάποιον στα μάτια, όταν συναντά άτομα με εξουσία κλπ. Ο έφηβος φοβάται ότι οι άλλοι θα τον κριτικάρουν και θα τον αξιολογήσουν . Συνήθως αποφεύγει κάθε κοινωνική κατάσταση που θα του προκαλέσει άγχος και κλείνεται στον εαυτό του.

Επίσης σχετικά συνήθης σε σύγκριση με άλλες είναι η αγοραφοβία, κατά την οποία παρατηρούνται αγχώδεις εκδηλώσεις όταν ο έφηβος εκτίθεται σε μέρη ή καταστάσεις που του φαίνεται δύσκολο να ξεφύγει, όπως σε ανοιχτούς χώρους όπου θεωρεί ότι είναι αβοήθητος. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να αποφεύγει να κυκλοφορεί μόνος του και να βρίσκεται μακριά από τους γονείς του που του παρέχουν ασφάλεια.

Μια άλλη φοβία που συναντάμε στους έφηβους είναι η δυσμορφοφοβία κατά την οποία οι έφηβοι παρουσιάζουν έντονες αντιδράσεις άγχους γιατί θεωρούν ότι είναι παραμορφωμένοι, ή ότι έχουν δυσμορφία σε ένα μέλος του σώματός τους, με αποτέλεσμα να κλείνονται στον εαυτό τους, να αποφεύγουν να βγαίνουν έξω, γίνονται καχύποπτοι με τους άλλους, κλπ.

Αντιμετώπιση

Οι φοβίες, αντιμετωπίζονται με διάφορους τρόπους αλλά συνήθως με συνδυασμό θεραπειών.

Είναι σημαντικό ο έφηβος να μην αποφεύγει εκείνο που φοβάται, αλλά όχι με πίεση και εξαναγκασμό και δίχως τη βοήθεια ειδικού. Όπως αποδεικνύεται από έρευνες, οι φοβίες αντιμετωπίζονται με πολύ καλά αποτελέσματα με τη γνωσιακή θεραπεία. Ο έφηβος εκτίθεται στο φόβο του κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες και έτσι νιώθοντας ασφαλής, μαθαίνει να βρίσκει άλλους τρόπους αντίδρασης σε ό,τι τον φοβίζει ή τον αγχώνει. Σιγά-σιγά ο φόβος του μειώνεται, και μπορεί να ελέγχει το άγχος ακόμα και όταν είναι μόνος. Ο έφηβος μαθαίνει να ξεχωρίζει τις ρεαλιστικές σκέψεις από τις μη ρεαλιστικές και αποκτά έναν έλεγχο στις σκέψεις που τον βασανίζουν Καμιά φορά χρειάζονται και αντικαταθλιπτικά ή αγχολυτικά φάρμακα.

-Αν διαπιστώσετε ότι ο έφηβός παρουσιάζει κάποιες φοβίες, ενημερωθείτε γι’ αυτές όσο πληρέστερα μπορείτε
-Μιλήστε του και προτρέψτε τον να εκφράσει ό,τι αισθάνεται
-Ζητείστε άμεσα βοήθεια από ειδικό ψυχολόγο ή παιδοψυχίατρο
-Τονώστε την εμπιστοσύνη του στον εαυτό του και διαβεβαιώστε τον ότι θα ξεπεράσει το πρόβλημα με τη βοήθεια σας
- Ίσως πρέπει να εκπαιδευτείτε κι εσείς όχι μόνον για να αντιδράτε σωστά στις ανησυχίες του παιδιού αλλά πιθανόν και στις δικές σας. Πολλές φορές πίσω από ένα παιδί που παρουσιάζει φοβίες κρύβεται ένας γονιός με παρόμοιες δυσκολίες
-Ζητήστε του, σε συνεργασία με τον ειδικό που το παρακολουθεί, να «εξασκηθεί» σαν να κάνει πρόβα σε συνθήκες που το αγχώνουν.
-Προτρέψτε το να έχει φίλους και μάλιστα, αν τους εμπιστεύεται, να τους μιλήσει για τις δυσκολίες του. Θα βοηθούσε στις δύσκολες στιγμές να το στηρίζουν ψυχολογικά
-Μάθετε στο παιδί να βάζει όρια και να στηρίζει τις επιθυμίες του. Επίσης βοηθούν σε πολλαπλά επίπεδα οι αθλητικές δραστηριότητες.

akappatou.gr

© 2017 Forwoman.gr
facebook_page_plugin