Φεβρουαρίου 20, 2018

Παιδική ηλικία

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει..

Η λαϊκή σοφία θέλει τα μοναχοπαίδια κακομαθημένα, ανώριμα, εγωκεντρικά. Πολλά ζευγάρια, λοιπόν, πεπεισμένα ότι όντως έτσι είναι τα μοναχοπαίδια, αλλά και για να μην είναι «μόνο στη ζωή το πρώτο τους παιδί», αποφασίζουν τελικά να αποκτήσουν και δεύτερο. Aπό την άλλη πλευρά, είναι γεγονός ότι αυξάνεται ολοένα ο αριθμός των ζευγαριών που επιλέγουν συνειδητά να αποκτήσουν μόνον ένα παιδί. Tα αίτια σ’ αυτή την περίπτωση είναι οι οικονομικές δυσκολίες, ο φόβος της ανεργίας, η γενικευμένη ανασφάλεια, η άποψη ότι τα παιδιά στέκονται εμπόδιο στις επαγγελματικές φιλοδοξίες, αλλά και η δέσμευση της ελευθερίας των γονιών.

Επίσης, το μοναχοπαίδι είναι συχνά αποτέλεσμα της τάσης που υπάρχει από πολλά ζευγάρια να αναβάλλουν για ποικίλους λόγους τη δημιουργία οικογένειας. Αυτό έχει ως συνέπεια το ζευγάρι να αποκτά το πρώτο του παιδί όταν η γυναίκα είναι πάνω από 35 ετών, οπότε ακόμα κι όταν θέλει, συχνά δεν προλαβαίνει να γεννήσει ένα δεύτερο παιδί. Σύμφωνα με έρευνα του ΕΚΚΕ και στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο μέσος όρος ηλικίας τεκνοποίησης το 2007 έφτασε τα 28,8 έτη, από τα 24,1 έτη το 1980, και τα 26,6 έτη το 1995. Είναι άγνωστο πού θα φτάσει τώρα που γράφεται αυτό το βιβλίο και που η οικονομική κρίση έχει επιβάλει σε πολλά ζευγάρια την αναβολή της τεκνοποίησης.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του

Tα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι το μοναχοπαίδι παρουσιάζει ίσως αρκετά πλεονεκτήματα. Aυτό, φυσικά, εξαρτάται σημαντικά από τη συμπεριφορά των γονιών και τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουν το παιδί τους. Eίναι αναμφισβήτητο ότι το μοναχοπαίδι έχει ιδιαιτερότητες, γιατί από νωρίς συναναστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά με ενηλίκους. Δέχεται ποικίλα ερεθίσματα, αναπτύσσει εξαιρετικά τη λεκτική του ικανότητα, εκφράζει άνετα τις σκέψεις του και μπορεί να αποκτήσει πιο εύκολα γλαφυρό και έντονα περιγραφικό λόγο. Aποκτά, επιπλέον, μια αξιοσημείωτη άνεση στην επικοινωνία με τους «μεγάλους».

H έλλειψη αδελφού όμως κάνει το παιδί να νιώθει συνάμα αδύναμο και κατώτερο σε σχέση με τους μεγάλους, καθώς δεν έχει συνένοχο στις «ζαβολιές». Κατά συνέπεια, ορισμένες φορές αισθάνεται μοναξιά. Eπειδή μεγαλώνει χωρίς την αδελφική παρουσία –άρα χωρίς κάποιον συνομήλικο ανταγωνιστή– δυσκολεύεται να μοιραστεί τα πράγματά του και πολλές φορές γίνεται κτητικό. Eξάλλου, συχνά σχηματίζει την εσφαλμένη εντύπωση ότι οι άλλοι είναι υποχρεωμένοι να του προσφέρουν, χωρίς το ίδιο να κάνει καμιά προσπάθεια. Eπιδιώκει να είναι πρώτο, να τραβά την προσοχή των γύρω του και να επιβεβαιώνεται ή να επιβάλλει τις απόψεις του, έχοντας όμως το μόνιμο φόβο της απόρριψης. Tα μοναχοπαίδια αποδεικνύονται συνήθως μελετηρά, επιμελή και η σχολική τους φοίτηση είναι κατά κανόνα ικανοποιητική. Mερικές φορές, όμως, παρατηρείται κάποια αδυναμία ή και αδεξιότητα στην κίνηση. Σ’ αυτή την περίπτωση, τα αίτια πρέπει να αναζητηθούν κυρίως στην υπερπροστασία και την εξάρτηση των γονιών από αυτά. Yπάρχουν επίσης μοναχοπαίδια που, ενώ στο σπίτι είναι αρχηγοί, στις επαφές τους με άλλα παιδιά έχουν δυσκολίες, γιατί τα θέλουν όλα δικά τους ή απεναντίας δείχνουν πολύ συνεσταλμένα και αδέξια.

Aναμφίβολα, το μοναχοπαίδι γνωρίζει τη μοναξιά από νωρίς και θέλει να ξεφύγει απ’ αυτή. Γι’ αυτό, όταν έρχεται σε επαφή με άλλα παιδάκια, επιδιώκει συνήθως την παρέα τους ακόμα κι όταν είναι αδέξιο και δεν ξέρει να μοιράζεται. H στάση των γονιών σε αυτό το σημείο είναι καθοριστική. Tελικά, ίσως δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι τα μοναχοπαίδια είναι σε χειρότερη ή καλύτερη μοίρα από τα παιδιά που έχουν αδέλφια. Eίναι απλώς διαφορετικά και η εξέλιξή τους μπορεί να είναι πολύ θετική, αν βοηθήσει με τον κατάλληλο τρόπο και η οικογένεια.

akappatou.gr

Παιδική ηλικία

Συναισθήματα και αισθήσεις που είναι κρυμμένα, καταπιεσμένα, καταλήγουν σε ασθένειες όπως : γαστρίτιδα, έλκος, οσφυϊκούς πόνους, νωτιαίους. Με το πέρασμα του χρόνου, η καταπίεση των συναισθημάτων εκφυλίζεται σε καρκίνο. Τότε, πάμε σε έναν έμπιστο φίλο ή φίλη, να μοιραστούμε με οικειότητα το «μυστικό» μας, τα λάθη μας!

Ο διάλογος, η ομιλία, οι λέξεις, είναι μία δυναμική και εξαιρετική θεραπεία!
Η ανάγκη για την απόκτηση ενός παιδιού είναι θεμιτή για κάθε γυναίκα και απόλυτα σεβαστή. Η απόφαση όμως να φέρει μια γυναίκα ένα παιδί στο κόσμο μόνη της που δεν θα γνωρίσει ποτέ τον βιολογικό του πατέρα δεν είναι διόλου απλή , απαιτεί σκέψη , και χρειάζεται μελέτη των επιμέρους παραμέτρων όπως πχ. πως θα διαχειριστεί η μητέρα την έλλειψη πατέρα σε κοινωνικό επίπεδο , κυρίως πως θα αντιμετωπίσει τις ερωτήσεις του παιδιού της , αν θα αντέξει να το μεγαλώνει μόνη χωρίς να διαθέτει παρά ελάχιστο ή και καθόλου χρόνο γι α τον εαυτό της , τις οικονομικές δυσκολίες που θα κληθεί πιθανά να αντιμετωπίσει κλπ.

Ας τα δούμε όμως πιο αναλυτικά.

Οι αλλαγές στην ελληνική κοινωνία έχουν οπωσδήποτε διαφοροποιήσει την αντιμετώπιση των παιδιών που γεννιούνται εκτός γάμου.

Εντούτοις δεν παύει η μόνη μητέρα να ανήκει σε μια ευπαθή ομάδα όταν μεγαλώνει μόνη το παιδί της και κάποιες φορές να διακρίνει στη συμπεριφορά των άλλων κάποια επιφύλαξη. Πέρα από την κοινωνική αντιμετώπιση, το να φέρεις στον κόσμο ένα παιδί χωρίς να γνωρίσει ποτέ το βιολογικό πατέρα είναι, ούτως ή άλλως, σοβαρή υπόθεση και συνεπάγεται σημαντικές δυσκολίες που βαρύνουν τη μητέρα, όπως μοναξιά, ξενύχτια, ευθύνες, οικονομικές δυσχέρειες και πολλά άλλα .

Το παιδί βιώνει μεγάλη εξάρτηση από τον έναν και μοναδικό γονιό του – εξάρτηση συχνά αμοιβαία και πολύ ζημιογόνα. Επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από οτιδήποτε μπορεί να συμβεί στο γονιό• αρρώστια, άγχος, ανεργία, ένταση. Επιπλέον φοβάται ότι, αν πάθει κάτι ο μοναδικός γονιός του, δεν θα έχει κανέναν να το προστατεύει και να του προσφέρει τρυφερότητα, σιγουριά και όλα όσα το ίδιο αισθάνεται ως ζωτική ανάγκη.

Του δημιουργούνται, λοιπόν, ανασφάλεια, φόβος, ανησυχία, αγωνία για το μέλλον.

Μετά την ηλικία των 3-4 ετών το παιδί αρχίζει να θέτει ερωτήματα, γιατί διαθέτει πλέον σημαντική αντιληπτική ικανότητα και συγκρίνει την οικογένειά του με τις άλλες. Ο τρόπος που θα εισπράξει το θέμα της ανυπαρξίας του άλλου γονιού του, σχετίζεται πρωτίστως με τη στάση της μητέρας, τα μηνύματα που του περνά, αλλά και από τις οικονομικές συνθήκες της οικογένειάς του.

Ακόμα και κάτω από ιδανικές συνθήκες, το παιδί θα συγκρίνει τη θέση του με των άλλων παιδιών και θα βιώσει το κενό στη θέση του πατέρα. Όταν φθάσει η ώρα των εξηγήσεων πρέπει να είστε προετοιμασμένη να πείτε την αλήθεια προσαρμοσμένη όμως στην ηλικία και στη φάση ανάπτυξής του.

Η σχέση εμπιστοσύνης είναι ακρογωνιαίος λίθος και δεν πρέπει να την αναλώσετε σε ένα ψέμα καταδικασμένο να αποκαλυφθεί αργά ή γρήγορα.

Σκεφτείτε και αποφασίστε πώς ακριβώς θα του εξηγήσετε την κατάσταση, ώστε να μη σας πιάσει απροετοίμαστη και έτσι αναγκαστείτε να αποφύγετε τις ερωτήσεις του.

Το μυστήριο και η αποφυγή των ερωτήσεων θα κάνουν το παιδί να φαντασιώνεται διάφορες καταστάσεις που δεν θα το βοηθήσουν καθόλου να βρει τις ισορροπίες του. Πρέπει, λοιπόν, να ξέρετε εξαρχής πώς θα του εξηγήσετε την αλήθεια και με ποιες λέξεις θα την προσαρμόσετε στην ηλικία του.

Να θυμάστε ότι το παιδί θέλει απλές και κατανοητές απαντήσεις.

Αυτά αποτελούν κάποιες πρώτες σκέψεις , πιστεύω όμως ότι παρά την καλή μας πρόθεση μέσα από ένα mail δεν απαντώνται τόσο σοβαρά ερωτήματα . Προτείνω να αναζητήσετε βοήθεια από ψυχολόγο.

akappatou.gr

Παιδική ηλικία

Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας & επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr  κ. Αλεξάνδρα Καππάτου μας συμβουλεύει..

Καθημερινά δίνετε μάχη με το παιδί σας μπροστά από τη ντουλάπα καθώς αρνείται να φορέσει τα ρούχα που του διαλέγετε και θέλει να αποφασίζει εκείνο για τις εμφανίσεις του. Αναρωτιέστε για ποιο λόγο συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο και τι μπορείτε να κάνετε;

Αυτές οι μικρές «μάχες» του παιδιού γύρω από το ντύσιμο υποδηλώνουν την επιθυμία του για ανεξαρτησία και ελευθερία, επισημαίνει η κυρία Καππάτου. Νιώθει ότι εσείς προσπαθείτε να βάλετε «φρένο» σε αυτή τη βαθύτερη ανάγκη του και από εκεί ξεκινούν οι διαφωνίες.

Τι μπορείτε να κάνετε

Προτείνετε στο παιδί πάντα να επιλέγει μεταξύ δύο ρούχων. Έτσι θα νιώσει ότι υπολογίζετε τη γνώμη του.

Καθιερώστε ορισμένους σταθερούς κανόνες, όπως να φορά ρούχα καθαρά και κατάλληλα για την εποχή.

Σε γενικές γραμμές δώστε του την ευχέρεια να ντύνεται όπως θέλει για να νιώθει άνετα ανάμεσα στους φίλους και τους συμμαθητές του.

Αγοράζετε μαζί με το παιδί σας τα ρούχα του και προτρέψτε το να εκφράζει τη γνώμη του στην επιλογή τους.

Στη σχολική ηλικία, μία από τις πρώτες ανησυχίες του παιδιού είναι να ντύνεται ακριβώς όπως οι συμμαθητές του. Όταν το παιδί περνάει τη φάση του «γιατί εκείνος κι όχι εγώ;» μπορείτε και οφείλετε να χαράξετε ακριβή όρια. Απαντήστε ότι θα θέλατε να του προσφέρετε όλα όσα επιθυμεί, αλλά ότι έχετε στη διάθεσή σας ένα ορισμένο χρηματικό ποσό.

Για να του δώσετε, ωστόσο, τα περιθώρια, βοηθήστε το να προσδιορίσει προτεραιότητες και να φτιάξει έναν κατάλογο με τις επιλογές του, με τη σειρά σπουδαιότητας που έχουν για εκείνο.

akappatou.gr

Παιδική ηλικία

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου Ψυχολόγο-Παιδοψυχολόγο-Συγγραφέα & κι επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr

Είναι  ένα  πρόβλημα  που  τυραννάει  ιδιαίτερα  τις  εργαζόμενες  μητέρες. Η  εικόνα  είναι  γνωστή: το  παιδί  σφίγγεται  πάνω  στη  μαμά   του  και  δεν  την  αφήνει  με  τίποτα  στον  κόσμο. Μια  μητέρα  μας  λέει:  «Κάθε  τέτοια  σκηνή  με  κάνει  τόσο  χάλια,    που  πηγαίνω  στη  δουλειά  μου  με  το  συναίσθημα  ότι  είμαι  μια  άσπλαχνη  μάνα. Στο  μεταξύ,  ο  γιός  μου  περνάει  μια  χαρά  με  τη  μπέιμπυ-σίτερ!»

Τα  μικρά  αυτά  καθημερινά  δράματα  γίνονται  συχνότερα,  όταν  τα  παιδιά  είναι  δύο  ή  ακόμα  και  τριών  χρόνων. Και  υπάρχουν  λόγοι  γι’  αυτό:  στην  ηλικία  αυτή  τα  παιδιά  δεν  έχουν  την  αίσθηση  του  χρόνου.  Εκφράσεις  όπως : «δεν  θ’ αργήσω», «μόνο  λίγες  ώρες  θα  λέιψω»,  δεν  τους  λένε  τίποτα. Κάθε  αποχωρισμός  τους  φαίνεται  ότι  είναι   και  τελειωτικός. Αλλά  ακόμα  και  μητέρες  που  μένουν  στο  σπίτι  διαπιστώνουν  ότι  στην  ηλικία  αυτή  το  παιδί  τους  είναι  φοβερά  εξαρτημένο. Δεν  τολμάνε  να  πάνε  στην  τουαλέτα  και  να  ο  μικρός  που  βαράει  την  πόρτα  φωνάζοντας «μαμά, μαμά!»

Ακόμα  δυσκολότερος  είναι  ο  χωρισμός  για  μερικές  ώρες  και  η  αλλαγή  από  το  οικείο  περιβάλλον   του  σπιτιού  στο  βρεφονηπιακό  σταθμό  ή  στο  σπίτι  της  μπέιμπυ- σίτερ.  Τα  πράγματα  αρχίζουν  να  γίνονται  κάπως  ευκολότερα,  μόνο  όταν  δημιουργηθούν  κάποιοι  δεσμοί  με  τα  άλλα  παιδιά  του  βρεφονηπιακού    σταθμού  ή  την  μπέιμπυ – σίτερ.

Μερικά  παιδιά  παρηγοριούνται,  όταν  μπορούν  να  πάρουν  μαζί  το  πιο αγαπημένο  τους  παιχνίδι  ή  την   κουβέρτα  που  σέρνουν  όλη  μέρα.  Άλλα  πάλι  νιώθουν  καλύτερα,  αν  μείνει  για  λίγο  μαζί  τους  η  μητέρα  και  μπορέσουν  να  πιάσουν  επαφή  με  τα  άλλα  παιδιά  ωσότου  φύγει  εκείνη.  

Μπορεί  να  φαίνεται    σκληρό,  αλλά  είναι  φορές  που  δεν  υπάρχει  άλλη  λύση  από  το  να  τ’  αφήσουμε  και  να  φύγουμε,  όσο  κι  αν  κλαίει.

Γιατί,  σχεδόν  πάντοτε,  δεν  αργεί  να  ηρεμήσει  και  ν’  αρχίσει  να  παίζει  ήσυχα  και  χαρούμενα  με  τους  άλλους.

Προσοχή  όμως:  σε  περίπτωση  που  η  μητέρα- υποκατάστατο  παρατηρήσει  ότι  το  παιδί  κλαίει  πολύ  ώρα  μετά  τον  αποχωρισμό  και  δεν  βρίσκει  το  κέφι  του  όλη   μέρα  (κι  αν  αυτό  βέβαια  συμβαίνει  για  αρκετό  χρονικό  διάστημα),  πρέπει  να  αναζητηθεί  κάποια  άλλη  λύση.

akappatou.gr

Παιδική ηλικία

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου Ψυχολόγο-Παιδοψυχολόγο-Συγγραφέα & κι επιστημονική συνεργάτιδα του forwoman.gr

Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή και με  ποιον τρόπο μπορείτε να του αποκαλύψετε την αλήθεια 

Από νωρίς οι θετοί γονείς αντιμετωπίζουν το δίλημμα σχετικά με το αν θα πρέπει να αποκαλύψουν την αλήθεια στο θετό παιδί τους, με ποιον τρόπο και πότε. Πολλοί αμφιταλατεύονται. Σκέφτονται με πόση χαρά απέκτησαν το παιδάκι τους και το ενέταξαν στην οικογένειά τους. Έχουν δημιουργήσει μια στενή σχέση μαζί του, έχουν ξεχάσει την υιοθεσία, αλλά αυτή έρχεται ξανά στην επιφάνεια. Aν ήταν εύκολο να εξασφαλιστεί η άγνοια του παιδιού στο θέμα αυτό, πολλοί θα επέλεγαν να μην το ενημερώσουν ποτέ. Έχω συναντήσει θετούς γονείς που έχουν αλλάξει γειτονιά, περιοχή, ακόμα και πόλη, γιατί έτσι πίστευαν ότι θα διαφυλάξουν το μυστικό της οικογένειάς τους.

Φανταστείτε, όμως, πόσο αυτό επηρεάζει τη ζωή της οικογένειας και του παιδιού. Ο φόβος, η ανασφάλεια και η αγωνία κυριαρχούν στη σχέση με το παιδί και δεν επιτρέπουν στους γονείς να είναι ελεύθεροι στην έκφραση των συναισθημάτων τους, διότι τελούν υπό διωγμό και νιώθουν ότι είναι γονείς ευκαιριακοί που κάποια στιγμή ίσως χάσουν το παιδί τους. Αυτή η τακτική είναι βέβαιο ότι θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη σχέση τους μαζί του.

Πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι είναι υποχρέωση των θετών γονιών να ενημερώσουν το παιδί τους για την ιστορία της γέννησής του, όσο δυσάρεστη κι αν είναι αυτή. Oι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι η αποκάλυψη αυτή είναι απαραίτητη για το καλό του παιδιού. Εξάλλου, το παιδί συχνά πληροφορείται την αλήθεια από άτομο του περιβάλλοντός του και μπορεί ανά πάσα στιγμή να διαπιστώσει με ένα απλό DNA τεστ ότι οι γονείς του του έλεγαν επί χρόνια ψέματα• αυτό θα το πληγώσει ανεπανόρθωτα.

Η ενημέρωσή του είναι προτιμότερο να γίνεται σε μικρή ηλικία, με απλό και ήρεμο τρόπο, προσαρμοσμένο στην ωριμότητα του κάθε παιδιού και στις ψυχικές του ανάγκες. Eάν το παιδί μεγαλώνει γνωρίζοντας για την ιστορία της υιοθεσίας του, καθ’ όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, εξοικειώνεται ομαλά με το ζήτημα. Παράλληλα, τολμά σταδιακά να θέτει και άλλα ερωτήματα στους γονείς του. Aν οι θετοί γονείς απαντούν κάθε φορά, έχοντας ως οδηγό το βαθμό της περιέργειας αλλά και την ωριμότητά του, η συνειδητοποίηση της υιοθεσίας από το παιδί δεν γίνεται τραυματικά. Το παιδί, κάνοντας διάφορες συζητήσεις με τους γονείς του, θα έχει τη δυνατότητα να ενσωματώνεται στην οικογένεια καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης της προσωπικότητάς του. Η ιστορία της γέννησής του δεν του αποκαλύπτεται απότομα και κάτω από τραυματικές συνθήκες.

Aν το παιδί ενημερωθεί μετά τα 10 χρόνια του είναι πολύ πιθανό να αντιδράσει, καθώς βρίσκεται στο κατώφλι της εφηβείας, κατά τη διάρκεια της οποίας προσπαθεί να αποκτήσει την ατομικότητα και την προσωπική του ταυτότητα. Ένα άλλο θέμα που φοβούνται οι γονείς είναι η στιγμή που το παιδί θα αναζητήσει τις ρίζες του, θέλοντας να μάθει ποιοι είναι οι βιολογικοί του γονείς, γιατί το άφησαν, με τι ασχολούνται, αν έχει άλλα αδέλφια… Tι θα του απαντήσουν; Συχνά και οι ίδιοι οι θετοί γονείς αγνοούν τις αιτίες που έχουν συντελέσει στον αποχωρισμό του παιδιού από τους γεννήτορές του και έχουν ελάχιστη πληροφόρηση γι’ αυτούς. Mερικά παιδιά υποφέρουν όταν δεν γνωρίζουν τις ρίζες τους.

Το κενό της άγνοιας προκαλεί σε αυτά μια επώδυνη περιέργεια και δίνεται έτσι αφορμή για την ενεργοποίηση του οικογενειακού μύθου.

akappatou.gr

  

 
 
 
 

 
 

 

Παιδική ηλικία

Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα

 Η αποδοχή της Διαφορετικότητας, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αξίες που περιβάλλουν την Αειφορία, καθώς μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων και των λαών.

Μόνο εφ’ όσον αυτή διασφαλιστεί, μπορούν οι άνθρωποι να αρχίσουν να συνεργάζονται, ώστε τα προβλήματα του κόσμου να λυθούν. Αντίθετα, όσο η καχυποψία και ο ρατσισμός ορθώνουν ανάμεσά τους εμπόδια, η συνεργασία δεν μπορεί ποτέ να είναι συλλογική και γι’αυτό αποδοτική.

Μια φορά κι έναν καιρό, εδώ και πολλά χρόνια, υπήρχε το Βασίλειο των Χρωμάτων όπου ζούσαν εφτά ιππότες: ο Κόκκινος, ο Πορτοκαλής, ο Κίτρινος, ο Πράσινος, ο Μπλε, ο Λουλακής και ο Βιολετής. Όλοι ήταν γενναίοι και τολμηροί, κι ένιωθαν πολύ περήφανοι για το χρώμα τους.

Ο Κόκκινος Ιππότης έλεγε με μεγάλη ικανοποίηση:
-Το χρώμα μου είναι το ομορφότερο. Κοιτάξτε τη φωτιά, τα κεράσια και τις φράουλες, κι εκείνα τα κόκκινα τριαντάφυλλα που μοιάζουν με ζωντανές φλόγες. Η ζωή είναι κόκκινη, όπως τα χείλη που θέλεις να φιλήσεις!

Ο Πορτοκαλής ιππότης πάντα του απαντούσε:
– Ναι, αλλά το κόκκινο είναι επίσης το χρώμα του αίματος, του πολέμου. Ενώ το δικό μου είναι το χρώμα που έχουν τα πορτοκάλια και τα μανταρίνια, τα σύννεφα όταν δύει ο ήλιος και ο αέρας είναι ακόμα ζεστός. Είναι ένα γλυκό χρώμα, κι απ’ ό,τι φαίνεται, μοσχοβολάει κιόλας.

Τότε πεταγόταν και ο Κίτρινος Ιππότης:
– Πόσο λάθος κάνετε! Εγώ είμαι ο πιο όμορφος: ρίξτε μια ματιά στον ήλιο, στα λεμόνια, στο μέλι και στα χιλιάδες λουλούδια του αγρού. Ακόμα και τα φύλλα των δέντρων γίνονται κίτρινα το φθινόπωρο, λες και ζηλεύουν τα λουλούδια.

Αμέσως, ο Πράσινος Ιππότης ξεσπούσε σε γέλια:
– Ναι, σιγά! Τα φύλλα κιτρινίζουν το φθινόπωρο γιατί είναι ετοιμοθάνατα. Όταν τα φυτά και τα δέντρα είναι δυνατά και νέα, έχουν καταπράσινα φύλλα. Για κοιτάξτε τα βουνά, τα λιβάδια και τα δάση. Ο κόσμος είναι πράσινος όταν είναι ζωντανός.

Όμως, ο Μπλε Ιππότης έβαζε τις φωνές:
– Τι ανοησίες είναι αυτές που ακούω; Αν ο κόσμος έχει ένα χρώμα που ν’ αξίζει, αυτό είναι το μπλε. Κοιτάξτε την απέραντη θάλασσα, τις λίμνες και τα ποτάμια. Και ο ουρανός; Ένας τεράστιος μπλε θόλος, μια ατέλειωτη έκταση από μπλε χρώμα. Θαλασσί για το νερό και γαλάζιο για τον ουρανό.

Ο Λουλακής Ιππότης, που έμενε όλη αυτή την ώρα σιωπηλός, έλεγε με ξιπασιά:
– Όμως, τι χρώμα έχουν τα βουνά όταν τα βλέπουμε από μακριά το δειλινό, όταν ο ήλιος βασιλεύει; Λουλακί. Όπως το κρασί και τα ώριμα σταφύλια. Ή σαν τα δαμάσκηνα, τα μούρα και τα σύκα, που είναι πιο γλυκά κι απ’το μέλι. Το λουλακί είναι χρώμα σοβαρό, επιβλητικό, μεγαλοπρεπές.

Και τελευταίος έλεγε ο Βιολετής Ιππότης:
– Για να δούμε, ποιο είναι το πιο μυρωδάτο και πιο λεπτεπίλεπτο λουλούδι του δάσους; Φυσικά η βιολέτα. Και τι χρώμα έχουν πολλές πολύτιμες πέτρες που κρύβονται στην καρδιά της γης; Το βιολετί είναι ένα χρώμα γεμάτο συναίσθημα, πάθος. Είναι ο ουρανός την ώρα του δειλινού, ο βελούδινος ήχος που βγάζουν τα βιολιά. Και το όνομα της βιολέτας είναι από μόνο του σκέτο ποίημα.

Όλοι τους, λοιπόν, περνούσαν ώρες ολόκληρες μπροστά στον καθρέφτη, καμαρώνοντας τα χρωματιστά είδωλά τους. Γιατί ο καθένας πίστευε ότι είναι ο καλύτερος και μόνο στους άλλους έβλεπε μειονεκτήματα.

Μια μέρα, ο Ασπρόμαυρος Βασιλιάς που, μαζί με την Τριανταφυλλιά Βασίλισσα ήταν οι κύριοι των Εφτά Ιπποτών, τους φώναξε και τους είπε:
– Αγαπημένοι και γενναίοι Ιππότες των Χρωμάτων, έχω αρχίσει να κουράζομαι με τους καβγάδες και τη ματαιοδοξία σας. Εγώ, ο Ασπρόμαυρος Βασιλιάς, σας διατάζω και σας υποχρεώνω να είστε μονιασμένοι από ‘δώ και πέρα και να μην ξανατσακωθείτε για τις διαφορές σας. Είναι αλήθεια ότι είμαστε διαφορετικοί, αλλά δεν θα ήταν πολύ βαρετό αν ήμασταν όλοι ίδιοι;

Και συνέχισε:
– Προσέξτε καλά: σύντομα θα παντρευτεί η κόρη μου, η Τριανταφυλλιά – Λευκή Πριγκήπισσα, και θέλω να διακοσμήσω το παλάτι μου με το πιο ωραίο στολίδι που υπήρξε ποτέ. Το αφήνω στα χέρια σας, Ιππότες των Χρωμάτων.

Ο καθένας απ’ τους ιππότες άρχισε να σκέφτεται πώς θα ευχαριστούσε τον βασιλιά και σχεδίαζε να διακοσμήσει το παλάτι με μια μεγάλη αψίδα του δικού του χρώματος. Την παραμονή του γάμου, μαζεύτηκαν όλοι μαζί και καθώς ο καθένας ανέλυε την ιδέα του, άρχισε ο ίδιος βαρετός καβγάς.

Τότε ο Ασπρόμαυρος Βασιλιάς βγήκε απ’ το δωμάτιό του και είπε στους υπηρέτες του:

– Πιάστε αυτούς τους ξιπασμένους ιππότες και διώξτε τους μακριά! Δεν θέλω να τους ξαναδώ ποτέ πια στα μάτια μου!

Οι υπηρέτες υπάκουσαν στις διαταγές του βασιλιά και έπιασαν τους εφτά Ιππότες των Χρωμάτων, τους έδεσαν όλους μαζί και τους έστειλαν πέρα από τα σύννεφα.

Και τότε, έγινε το θαύμα! Συνέβη κάτι που κανείς δεν είχε φανταστεί. Εκεί, πέρα απ’ τα σύννεφα, δημιούργησαν την πιο όμορφη και εντυπωσιακή αψίδα που είχε δει ποτέ κανείς: το Ουράνιο Τόξο. Οι Ιππότες είχαν κρατήσει ο καθένας το χρώμα του, αλλά ήταν και τα εφτά χρώματα ενωμένα όλα μαζί. Σ’ όλη τη χώρα, οι άνθρωποι έστρεψαν γοητευμένοι τα μάτια τους προς τον ουρανό:

– Τι πολύχρωμη αψίδα! Πόσα διαφορετικά χρώματα, και τι ωραία που είναι όλα μαζί!
Είναι εκπληκτικό!

Πηγή: Ποχόλ Πόνς Ε. & Γκονθάλεθ Ι.Λ., (2003), (μτφρ. Βερίνα Χωρεάνθη), Μάθετε στα παιδιά σας 20 αξίες της ζωής, Άγκυρα,

Δείτε το βίντεο της Όλγας Στεφανοπούλου!

Παιδική ηλικία

Αυτοεκτίμηση είναι ο τρόπος που κάθε παιδί αντιλαμβάνεται, αξιολογεί και εκτιμά τον εαυτό του. Επίσης, ο βαθμός που αισθάνεται αποδεκτό και εκτιμάται από τους ενηλίκους εκείνους που παίζουν σπουδαίο ρόλο στη ζωή του. Συγκεκριμένα, στη ζωή του παιδιού κυριαρχούν κάποιοι άνθρωποι που είναι πολύ σημαντικοί, όπως η μητέρα του, ο πατέρας του, τα αδέλφια του, οι γιαγιάδες και οι παππούδες του, οι δάσκαλοί του κ.λπ. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν μεγάλη επίδραση στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησής του. Η αυτοεκτίμηση είναι μια διαδικασία που μπορεί να αλλάξει μέρα με τη μέρα, χρόνο με το χρόνο. Αναπτύσσεται από την παιδική ηλικία και συνεχίζεται μέχρι την ενήλικη ζωή.

H αυτοεκτίμηση αποτελεί τη βάση για τη συναισθηματική και ψυχική ανάπτυξη του παιδιού. Είναι το διαβατήριο για την επιτυχία στην ενήλικη ζωή του, αλλά και η πανοπλία του απέναντι στις προκλήσεις του κόσμου. Τα παιδιά που γνωρίζουν τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες τους φαίνεται να έχουν έναν ευκολότερο χειρισμό των συγκρούσεων και αντιστέκονται καλύτερα στις πιέσεις. Κάποια παιδιά φαίνεται ότι διαθέτουν περισσότερη αυτοεκτίμηση από ό,τι άλλα.

Πώς αναπτύσσεται

Τα παιδιά θα νιώσουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και πίστη στη ζωή μόνο αν βιώσουν τη χαρά της επιτυχίας μιας προσπάθειάς τους. Από τη στιγμή της γέννησης, μαθαίνουν ότι με τα κατορθώματά τους κερδίζουν το χαμόγελο, την αποδοχή και την αγάπη των γονιών τους. H ενθάρρυνση των γονιών είναι σημαντική, για να προχωρήσουν στην ανίχνευση του περιβάλλοντος.

Έχουν ανάγκη από το «μπράβο», την προτροπή, τον έπαινο. Mε αυτό τον τρόπο τούς δείχνουμε την αγάπη, την προσοχή και την εκτίμησή μας και τα βοηθάμε να πιστέψουν στον εαυτό τους και στις ικανότητές τους. Έστω κι αν δεν πετυχαίνουν πάντα τους στόχους τους, μπορούμε να αναγνωρίσουμε την προσπάθεια που κατέβαλαν και να τους πούμε πως την επόμενη φορά, με λίγη προσοχή, θα τα καταφέρουν ακόμα καλύτερα.

Σ’ αυτό το σημείο, να υπογραμμίσουμε ότι εκείνοι που πρέπει καταρχήν να συμφιλιωθούν με τις αποτυχίες των παιδιών είναι οι γονείς. Πρέπει να τις αντιμετωπίσουν ως κάτι φυσικό και παροδικό, βοηθώντας τα παιδιά να αποκτήσουν περισσότερο θάρρος και αποφεύγοντας την τέλειομανία, που μπορεί να τα αγχώνει. Eξάλλου, όπως και οι ενήλικοι, έτσι και τα παιδιά σε κάποια πράγματα νιώθουν σιγουριά ενώ σε κάποια άλλα, όχι. Να διαχωρίσουμε ότι είναι λάθος να σκεφτόμαστε ότι ο συνεχής έπαινος του παιδιού είναι η διαδρομή προς την απόκτηση αυτοεκτίμησης.

Το παιδί με υψηλή αυτοεκτίμηση…

• Έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στις δυνατότητές του.

• Αναλαμβάνει την ευθύνη για τις πράξεις του.

• Έχει ευκολία να κάνει νέους φίλους.

• Ενθουσιάζεται με νέες δραστηριότητες.

• Ελέγχει τη συμπεριφορά του.

• Συνεργάζεται και ακολουθεί κανόνες.

• Θέλει να είναι δημιουργικό.

• Επιλέγει αν θα παίξει μόνο του ή με άλλα παιδιά κ.λπ.

Το παιδί με χαμηλή αυτοεκτίμηση…

• Δεν θέλει να δοκιμάσει νέα πράγματα.

• Μιλά αρνητικά για τον εαυτό του.

• Παρουσιάζει μικρή ανοχή στην απογοήτευση και τη ματαίωση.

• Τα παρατά εύκολα.

• Είναι υπερβολικά επικριτικό.

• Θεωρεί μόνιμες τις προσωρινές αποτυχίες.

• Είναι απαισιόδοξο.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να συνδέεται με άλλες καταστάσεις, όπως το στρες ή την αύξηση αντικοινωνικής συμπεριφοράς.

Πώς θα βοηθήσετε το παιδί…

• Oι βάσεις για την εμπιστοσύνη του παιδιού στον εαυτό του μπαίνουν από νωρίς. Aπό τις πρώτες κιόλας μέρες της ζωής του παίρνει τα πρώτα μηνύματα.

• Όσο πιο ξεκάθαρα είναι τα δικά σας όρια τόσο πιο επιτυχή θα είναι τα μηνύματα που θα περάσετε στο παιδί σας.

• Πιστέψτε το παιδί σας και δείξτε του ότι είναι αξιαγάπητο.

• Αναγνωρίζετε τα δυνατά και αδύνατα σημεία του παιδιού σας, ώστε να το προτρέπετε να βάζει στόχους προσιτούς.

• Να το επαινείτε για τα επιτεύγματά του και να το καθησυχάζετε όταν κάτι δεν καταφέρνει.

• Nα ακούτε το παιδί σας με προσοχή.

• Nα το ενθαρρύνετε να εκφράζει τα συναισθήματα και τις απόψεις του.

• Nα λαμβάνετε σοβαρά υπόψη όσα λέει.

• Nα του απαντάτε με ειλικρίνεια, προσαρμόζοντας βέβαια την απάντησή σας στην ηλικία του.

• Nα αναγνωρίζετε την προσπάθειά του, ακόμα κι αν δεν τα πήγε καλά.

• Nα του δίνετε ευκαιρίες να δοκιμάζει νέα πράγματα.

• Nα δείχνετε εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του, ώστε να καλλιεργήσει μέσα του τα εφόδια που του είναι απαραίτητα για να τα βγάλει πέρα στη ζωή του.

• Nα αντισταθμίζετε τα αρνητικά με τα θετικά στοιχεία.

• Να θυμάστε ότι με τη συμπεριφορά σας αποτελείτε πρότυπο για το παιδί.

Tι να αποφεύγετε…

• Nα του λέτε «μπράβο» κάθε στιγμή, όταν δεν το εννοείτε, γιατί έτσι του δημιουργείτε δυσπιστία.

• Nα δίνετε μεγάλη έμφαση όταν διεκπεραιώνει τα καθημερινά του καθήκοντα.

• Nα χρησιμοποιείτε ηχηρές φράσεις όταν θέλετε να επικροτήσετε κάτι που έκανε, π.χ., «μπράβο», «θαυμάσια», «τέλεια», χωρίς όμως να
τις συνοδεύετε με ένα ζεστό βλέμμα κι ένα χάδι.

• Να του λέτε ότι δεν το αγαπάτε.

• Παρατηρήσεις που το προσβάλλουν.

• Να είστε επιθετικοί μαζί του.

• Να κάνετε συγκρίσεις με άλλα παιδιά.

akappatou.gr

Παιδική ηλικία

 Δεν υπάρχει πιο «περιπετειώδης» σχέση από αυτή που έχει μία μητέρα με την κόρη της.

Μπορεί κατά βάθος να αγαπιέστε πολύ, αλλά οι καβγάδες, οι διαφωνίες και η προσπάθεια να επιβληθεί η μητέρα σου σένα και εσύ να αντιδράσεις είναι ένα σχεδόν καθημερινό φαινόμενο.

Και μπορεί μερικές φορές να σκέφτεσαι πως αν ήταν λίγο διαφορετική, ίσως να ήσουν πολύ καλύτερη και εσύ σε μερικούς τομείς, αλλά στην πραγματικότητα η ήδη σχέση σας σε βοηθάει καθημερινά σε πολλούς τομείς.

Απλά προσπάθησε να αποκωδικοποιήσεις τις παρακάτω συνήθειές της και έτσι θα καταλάβεις γιατί μεγάλο μέρος των ότι έχεις επιτύχεις μέχρι στιγμής οφείλεται έστω και λίγο σε εκείνη.Τα 5 πράγματα στην ζωή της μητέρας σου που επηρεάζουν την επιτυχία σου.

Τα 4 πράγματα στην ζωή της μητέρας σου που επηρεάζουν την επιτυχία σου

Η δουλειά της

Κι όμως ακόμη κι αν το αν δουλεύει η όχι μπορεί να επηρεάσει και το τι θα κάνεις και εσύ στην ζωή σου. Σε γενικότερο πλαίσιο η σχέση της μητέρα σου με την δουλειά της και την οικογένειά της μπορεί να καθορίσει μέχρι ένα σημείο και τις δικές σου προτεραιότητες στο μέλλον. Αν δηλαδή η μαμά σου είναι και μία καριερίστα, τότε πιθανότερο είναι να θέσεις και εσύ τον πήχη ψηλά στον επάγγελμα που κάνεις.

Η αντίδρασή της σε κάθε επιτυχία σου

Σε ποιον έλεγες πρώτα τις επιτυχίες σου από το σχολείο μέχρι το πανεπιστήμιο; Και όμως ο τρόπος που η μαμά σου αντιδρούσε σε κάθε επιτυχία σου ήταν (ή και όχι) η κινητήριος δύναμή σου. Το αν σε επιβράβευε, σε πίεζε, σε έκανε να προσπαθήσεις περισσότερο και σου έκανε δώρα είναι παράγοντες που επηρέαζαν και πως έβλεπες εσύ τους στόχους σου.

Ο τρόπος που σε στηρίζει

Σε στηρίζει σε κάθε σου απόφαση και λειτουργεί απλά ως σύμβουλος ή προτιμά να βάζει μερικούς δικούς της όρους;

Και μπορεί τις περισσότερες φορές η απόφαση να είναι δική σου, αλλά αν σε επηρεάζει κάποιος περισσότερο απ' όλους, τότε αυτή είναι η μητέρα σου. Μην σταματήσεις ποτέ, λοιπόν, να την συμβουλεύεσαι ακόμη κι αν πιστεύεις πως μπορείς να τα καφέρεις και μόνη σου. Αν πάλι θεωρείς πως ο τρόπος της δεν είναι και ο καλύτερος, απλά πες της το. Που ξέρεις μπορεί μία μικρή της συμβουλή να σε φέρει πιο κοντά στην επιτυχία...

Το πόσο προσκολλημένη είναι πάνω σου

Μπορεί εσύ να έχεις μεγαλώσει, να έχεις ανεξαρτητοποιηθείς και να έχεις δει μερικά πράγματα, αλλά η Ελληνίδα μάνα είναι από μόνη της μία ξεχωριστή κατηγορία.

Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Τζον Μπόουντλι, το ότι η μητέρα σου ανησυχεί συνεχώς για την ασφάλειά σου (ότι κι αν σημαίνει αυτό) έχει να κάνει με την ψυχολογική σύνδεση που έχει δημιουργηθεί μεταξύ σας όλα αυτά τα χρόνια. Αυτό σημαίνει πως όταν νιώθει πως είσαι ασφαλής σε καποιον τομέα, τότε θα σε ωθήσει να προχωρήσεις χωρίς φόβο. Αν πάλι όχι θα προσπαθήσει να σε συγκρατήσει, συνιστώντας σου την προσοχή της σε κάποια πράγματα.

Ίσως έχεις τους λόγους της.

bovary.gr

Παιδική ηλικία

Πότε είναι ίσως χρήσιμο το κινητό στα παιδιά

•Αν το παιδί έχει αρχίσει να μετακινείται μόνο του.

•Αν ο γονιός καθυστερεί να παραλάβει το παιδί από μια δραστηριότητα του, τότε έχει τη δυνατότητα να επικοινωνήσει και να το καθησυχάσει.

•Όταν το παιδί πηγαίνει μια εκδρομή με το σχολείο.

•Όταν το παιδί βρίσκεται σε σπίτι φίλων

•Όταν οι γονείς έχουν χωρίσει και το παιδί βρίσκεται με τον ένα γονιό

•Σε κάθε περίπτωση που κάτι του συμβαίνει και δεν έχει άλλο τρόπο να επικοινωνήσει με ενήλικο ή με το γονιό του.

Τι θα πρέπει να κάνετε

•Να προσέχετε ποιο παράδειγμα δίνετε άθελά σας στο παιδί για τη χρήση του κινητού. Πχ εάν στέλνετε διαρκώς μηνύματα ή οδηγώντας μιλάτε στο κινητό. Αν το κινητό δε σας είναι απαραίτητο για την εργασία σας και βρίσκεστε σπίτι δεν έχετε λόγο να το έχετε μονίμως ανοικτό.

•Το παιδί πρέπει να παίρνει από τους γονείς το μήνυμα ότι η τηλεφωνική επικοινωνία δεν είναι τρόπος ζωής.

•Διδάξτε το να μη μιλάει στο τηλέφωνο περπατώντας και κυρίως όταν διασχίζει το δρόμο.

•Το κινητό καλό είναι να μη διαθέτει σύνδεση διαδικτύου.

•Να ενημερώνεστε για τις δυνατότητες του μοντέλου που αγοράζετε για το παιδί σας διαφορετικά το παιδί σας μπορεί να είναι πιο ενήμερο από εσάς και να έχει πρόσβαση σε ακατάλληλα βίντεο ενώ εσείς είσαστε ήσυχη.

•Κάποιοι συμμαθητές του μπορεί να έχουν κινητά με πρόσβαση στο διαδίκτυο, κάμερα κλπ. Να συμβουλέψετε το παιδί σας να μη συμμετέχει σε βίντεο που τραβούν οι συμμαθητές του.

•Να είσαστε επιφυλακτικοί στη χρήση του κινητού καθώς δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την επίδραση τους στην υγεία των παιδιών.

•Ενθαρρύνετε το παιδί σας να χρησιμοποιεί ακουστικά ή να μιλά με ανοιχτή ακρόαση.

•Μην του επιτρέπετε να το βάζει στις τσέπες των ρούχων του ή να κοιμάται με το κινητό δίπλα στο μαξιλάρι.

http://akappatou.gr

Παιδική ηλικία

Η καλή σχέση μεταξύ γονιού-παιδιού είναι ζωτικής σημασίας για την υγιή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξή του.

Σε αυτή τη διαδρομή καλό είναι…

• Να έχετε υπόψη σας ότι κάθε παιδί σας είναι μοναδικό, όπως και ο τρόπος που το αντιμετωπίζετε.

• Να έχετε ξεκαθαρίσει τα δικά σας προσωπικά όρια και να νιώθετε ασφαλείς σχετικά με αυτά, διαφορετικά δε θα μπορέσετε να βοηθήσετε επαρκώς το παιδί σας να θέσει τα δικά του.

• Μητέρα και πατέρας πρέπει να συμφωνείτε σε έναν κοινό τρόπο αντιμετώπισης.

• Να έχετε ρεαλιστικές προσδοκίες από το παιδί.

• Να θυμάστε ότι το παιδί, κατά κανόνα, αντιγράφει και μιμείται τη συμπεριφορά των γονιών του, ανεξάρτητα των «διαλέξεων» που ακούει.

• Να του δίνετε απαντήσεις, προσαρμοσμένες στην ηλικία του, σε όλα τα ερωτήματά του.

• Nα του δείχνετε εμπιστοσύνη.

• Να έχετε φροντίσει ώστε οι κανόνες που ισχύουν στο σπίτι να είναι σαφείς.

• Να αντιμετωπίζετε άμεσα τα προβλήματα συμπεριφοράς που εμφανίζονται και να μην τα θεωρείτε ασήμαντα, γιατί ίσως έτσι σταδιακά παγιωθούν.

• Σκοπός της πειθαρχίας δεν πρέπει να είναι ο περιορισμός της ελευθερίας, αλλά η παροχή μεγαλύτερων περιθωρίων στα παιδιά, σε πλαίσιο που οι γονείς οι ίδιοι μπορείτε διακριτικά να παρατηρείτε.

• Να καλλιεργείτε την αυτοεκτίμησή του, επιβραβεύοντας όχι μόνο όσα καταφέρνει αλλά και την προσπάθειά του.

• Να αποφεύγετε τις εντάσεις –ασφαλώς και τις χειροδικίες–, τις προσβλητικές ή υποτιμητικές φράσεις.

• Όταν χάνετε την υπομονή σας, να θυμάστε ότι εκείνος που πρέπει να φερθεί με ωριμότητα είναι ο ενήλικος.

• Να μην λέτε «δεν σ’ αγαπώ όταν φέρεσαι έτσι». Καλύτερα να πείτε «με στενοχωρείς όταν φέρεσαι έτσι» ή «με θυμώνεις».

• Να μην μαλώνετε μπροστά στα παιδιά σας γιατί αισθάνονται ανασφάλεια.

• Μην καταδικάζετε τον εαυτό σας. Λάθη όλοι κάνουμε. Σημασία έχει να είμαστε σε θέση να τα αντιλαμβανόμαστε και να προσπαθούμε να μην τα επαναλαμβάνουμε.

akappatou.gr

© 2017 Forwoman.gr
facebook_page_plugin