Νοεμβρίου 14, 2018

Πορτραίτα

Από τον Δημήτρη Δημητριάδη

O Άρθουρ Σοπενχάουερ ήταν ένας οutsider μεταξύ των φιλοσόφων. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως ένα unikat. Δεν ανήκε σε καμία γνωστή φιλοσοφική σχολή ενώ εναντιωνόταν στα τότε γνωστά ρεύματα φιλοσοφικής σκέψης. Κυρίως δεν ήταν ένας οπτιμιστής, όπως οι περισσότεροι ομότεχνοι του καιρού του, αλλά ένας βαθιά πεσιμιστής.

Τα πάντα στον κόσμο τείνουν να αποδειχτούν μια φενάκη, έγραφε, και η ζωή παρουσιάζεται ως μια απάτη,τόσο στα μεγάλα όσο και στα καθημερινά, από την στιγμή που θα σου υποσχεθεί κάτι το αναιρεί για να σου δείξει πόσο ευτελής ήταν η επιθυμία σου. Ο κόσμος μας είναι ο χειρότερα δυνατός και καλύτερα να μην υπήρχε.

Η απαισιοδοξία του Σοπενχάουερ τον κάνει στην πορεία και άθεο. Δεν μπορεί να φανταστεί να υπάρχει ένας θεός, που του προσάπτουν ιδιότητες όπως αγάπη,συμπόνοια, παντοδυναμία ,που θα μπορούσε να φτιάξει έναν τέτοιο φριχτό κόσμο. «Ένας τέτοιος Θεός δεν θα ήθελα να ήμουν, η σαθρότητα αυτού του κόσμου θα μου σπάραζε την καρδιά». Η συμπάθεια του περιοριζόταν κυρίως στα ζώα και όχι στους ανθρώπους, επέλεξε την μοναχικότητα από πεποίθηση και για λόγους αυτοπροστασίας. Για αυτόν η κοινωνία ήταν σαν μια πύρινη σφαίρα που αν είσαι σε απόσταση σε θερμαίνει και σε φωτίζει αλλά αν την πλησιάσεις πολύ σε καίει . Φυσικά και παρέμεινε μια ζωή ανύμφευτος, «ο γάμος αποσκοπεί μόνο στο να μολύνεται ο ένας από τον άλλον, να περιορίζονται τα δικαιώματα του και να διπλασιάζονται οι υποχρεώσεις σου», μόνος σύντροφος της ζωής του, ένα κουτάβι. Το σκυλάκι σου είναι πιστό ακόμη και στην φουρτούνα , ενώ ο άνθρωπος φεύγει με το πρώτο αεράκι.

Ο Σοπενχάουερ υπέφερε από τον κόσμο και τους ανθρώπους. Ακριβώς αυτός ο πόνος τον μετέτρεψε σε φιλόσοφο. Θαυμαστές του υπήρξαν διάσημοι συγγραφείς όπως Τόμας Μαν, Μάρσελ Προυστ, Φραντς Κάφκα, Λέων Τολστόι. Ο τελευταίος τον εκθειάζει ως την μεγαλύτερη ιδιοφυΐα. Ο πεσιμισμός του Σοπενχάουερ είχε τόσο φιλοσοφικές όσο και προσωπικές βάσεις. Ο πατέρας του ένας συνολικά ευκατάστατος έμπορος υπέφερε από χρόνια κατάθλιψη την οποία κληρονόμησε και ο ίδιος. Ήδη σε ηλικία των έξι ετών, υπέφερε από σύνδρομο φοβίας, μια κατάσταση που θα τον συνόδευε για το υπόλοιπο της ζωής του. Επιπρόσθετα οι γονείς τους διαπληκτίζονταν συνεχώς μεταξύ τους. Ο πατέρας του ήταν βαρύς σε αντίθεση με την κατά πολλά χρόνια νεότερη μάνα του, που ήταν κοινωνική, χαρούμενη, ανέμελη. Το δύστροπο αυτό οικογενειακό περιβάλλον θα τον ωθήσει να κάνει πολλά ταξίδια, μόνο και μόνο για να λείπει κατά μεγάλα διαστήματα από τον οικογενειακό ζυγό.

Όταν πεθαίνει ο πατέρας του εγκαθίσταται με την μητέρα του στην Βαϊμάρη η οποία ανοίγει ένα δικό της βιβλιοπωλείο. Την μπουτίκ λογοτεχνίας επισκέπτονται μεταξύ άλλων ο Γκαίτε και πολλά άλλα ξακουστά ονόματα σκεπτόμενων. Εκεί θα έρθει σε επαφή και με τις Ουπανισάδες, τα ινδουιστικά ιερά κείμενα . Αργότερα θα πει ότι η μελέτη αυτών των γραφών, ήταν η μόνη παρηγοριά στην ζωή του. Αυτό που τον στιγμάτισε σε αυτές τις γραφές ήταν ότι καθρέφτιζαν τις προσωπικές του πεποιθήσεις για τη ζωή που ήταν μόνο πόνος και μαρτύριο. Στα ινδουιστικά αυτά κείμενα αυτά θα βρει όμως και ένα είδος ανακούφισης αφού ο πεσιμισμός και η δυστυχία του δεν είναι σύμφωνα με αυτά, αποτελέσματα προσωπικής αποτυχίας, αλλά συμπτώματα ενός στρεβλού κόσμου. Οι κοσμοαντιλήψεις της Άπω Ανατολής θα αποτελέσουν λίγο αργότερα έναν από τους πυλώνες της προσωπικής του φιλοσοφίας μαζί με του Πλάτωνα και του Καντ. Όταν ενηλικιώνεται κληρονομεί από τον πατέρα του την όχι ευκαταφρόνητη περιουσία του, πράγμα που του επιτρέπει να αφοσιωθεί χωρίς υλικές ανησυχίες εξ ολοκλήρου στις σπουδές του που θα ολοκληρωθούν με το διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο της Ιένας.

Εγκαθίσταται στην Δρέσδη όπου για τα επόμενα τέσσερα χρόνια θα αφοσιωθεί εκ ολοκλήρου στην συγγραφή του κύριου επιστημονικού του έργου ‘’Die Welt als Wille und Vorstellung’’ («ο κόσμος ως βούληση και ως παράσταση’»). Το έργο αυτό θα αποτελέσει σταθμό της φιλοσοφικής γνωσιολογίας και ταυτόχρονα ένα μανιφέστο της άρνησης του κόσμου. Στο έργο αυτό ο Σοπενχάουερ πραγματεύεται τρία θέματα: τον κόσμο ως παράσταση, τον κόσμο ως βούληση και τον κόσμο ως τόπο μαρτυρίου.

Στο πρώτο κεφάλαιο ο Σοπενχάουερ στηρίζεται στην φιλοσοφία του Καντ. Κατά αυτόν, ο κόσμος δεν είναι αυτός που μας φαίνεται αλλά αυτός που φανταζόμαστε μέσω των αισθήσεών μας. Για παράδειγμα αν φορούσαμε πράσινα γυαλιά ο κόσμος μας θα ήταν πράσινος, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι πράσινος. Ενώ όμως δεν έχουμε πράσινα γυαλιά εντούτοις οι αισθήσεις μας και η λογική μας δεν αποτυπώνουν ένα προς ένα τον κόσμο όπως είναι, αλλά προσθέτουν ή αφαιρούν (οι αισθήσεις μας) και κάτι από μόνα τους. Για παράδειγμα προσλαμβάνουν τον κόσμο σε χώρο και χρόνο ενώ κάτι τέτοιο συμβαίνει μόνο μέσω των αισθήσεών μας που μπορούν να το δουν μόνο κατά αυτόν τον τρόπο. Συνεπώς ο κόσμος είναι μια εικόνα, ένα αποτύπωμα, μια παράσταση. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κόσμος δεν είναι αληθινός, είναι αληθινός αλλά είναι η δικιά μας αλήθεια.

Η πρωτοτυπία του Σοπενχάουερ αποτυπώνεται στο δεύτερο μέρος αυτούς έργου. Στο δεύτερο κεφάλαιο ρωτάει για τον λόγο, για τα αίτια της προσωπικής μας φαντασίας, τι είναι, ρωτάει, ποια είναι η αιτία που γεννάει τη φαντασία μας; Στην αναζήτηση αυτή ενδοστρέφει το βλέμμα του ‘’δες την αλήθεια μέσα σου’’, γράφει, στο μέσα σου τέμνει ο ουρανός την γη. Και αυτό διότι εμείς οι ίδιοι είμαστε με την σειρά μας μια φαντασία την οποία μπορούμε να ερευνήσουμε πιο εύκολα. Εξωτερικά είμαστε ένα σώμα και συνεπώς μέρος του κόσμου που τον αντιλαμβανόμαστε ως φαντασία ταυτόχρονα όμως μπορούμε να δούμε και τι υπάρχει μέσα μας, πίσω από το εξωτερικό περίβλημα του σώματός μας.

¨Όταν βλέπω τον εαυτό μου να καλλιεργεί τον αγρό είναι σαν να βλέπω τα σύννεφα στον ουρανό ή ένα τρένο που περνάει. Ωστόσο για τον εαυτό μου ξέρω ότι σκάβω το χώμα για να σπείρω στην συνέχεια τον σπόρο. Δηλαδή η αιτία της φαντασίας μου -να οργώσω τον αγρό- είναι η θέλησή μου, συνεπώς στον εαυτό μου μπορώ όχι μόνο να αντιληφθώ με τις αισθήσεις μου τον εξωτερικό κόσμο , το περίβλημα, αλλά και τι κρύβεται πίσω από αυτήν φαντασία, τι κρύβεται πίσω από αυτή την παράσταση, μπορώ να διακρίνω την αιτία , το περιεχόμενο πίσω από την εικόνα. Σε σχέση με το υλικό σώμα, το περιεχόμενο είναι η θέληση. Η θέληση είναι το εσωτερικό στοιχείο του ανθρώπου , το σώμα του είναι οι κινήσεις, η εξωτερική πραγμάτωση της θέλησης. Με άλλα λόγια ο άνθρωπος είναι βούληση και παράσταση.

Την σκέψη αυτήν ο Σοπενχάουερ την επεκτείνει τώρα και σε όλα τα άλλα πράγματα του εξωτερικού κόσμου στη φύση. Όχι μόνο τα ζώα και τα φυτά αλλά και τα άψυχα όντα είναι πραγμάτωση μιας εσωτερικής θέλησης , όλος ο κόσμος είναι βούληση και παράσταση. Τη βούληση ο Σοπενχάουερ την ερμηνεύει πλατιά , αναφέρεται σε κάθε κίνηση, σε κάθε παρουσίαση- έκφανση της φύσης. Στα ζώα παρουσιάζεται αυτή η βούληση πιο ξεκάθαρα από ότι στον άνθρωπο, που είναι καλυμμένος με γνώση και η πραγματική του φύση παρουσιάζεται μόνο σπασμωδικά. Στο φυτό δε, η βούληση είναι πιο ατόφια παρουσιάζεται σαν απλή ορμή για ύπαρξη. Χωρίς λόγο και αιτία.

Κατά τον Σοπενχάουερ η βούληση, που είναι η αιτία της παράστασης του κόσμου, δεν είναι αυτό που καταλαβαίνουμε σήμερα ως μια αντανάκλαση καθοδηγούμενη από λογική που στοχεύει κάπου, αλλά είναι μια υπόκωφη, ορμέμφυτη ανάγκη ύπαρξης από μόνη της. Είναι η θέληση για την θέληση, είναι η θέληση για την ζωή. Αυτή είναι η δύναμη που κινεί όλη την φύση και τον άνθρωπο με την μόνη διαφορά ότι στον άνθρωπο η βούληση έχει συνείδηση του εαυτού της και ο άνθρωπος δεν θέλει τίποτε άλλο διαφορετικό από αυτό που θέλουν τα ζώα και τα φυτά, να ζήσει και να επιζήσει.

Από αυτή την θεώρηση αλλάζει και η εικόνα που έχει ο Σοπενχάουερ για τον άνθρωπο, ο άνθρωπος δεν κινείται βάση λογικής αλλά βάση ενστίκτων η πιο βαθιά αιτία που μας χαρακτηρίζει είναι άλογη, ο άνθρωπος έχει λογική αλλά δεν είναι αυτή που κυβερνάει την βούλησή του. Η βούληση απλώς μετέρχεται της λογικής για τους σκοπούς της. Χαρακτηριστικότερη έκφανση αυτής της ορμέμφυτης δύναμης της βούλησης είναι η ορμή για συνουσία που κυριαρχεί πάνω σε όλα τα έμβια όντα . Στον άνθρωπο δεν είναι το μυαλό ή η καρδιά το κέντρο ύπαρξής του αλλά τα γεννητικά του όργανα που αποτελούν τρόπο τινά τον αντίπαλο της σκέψης. Στα γεννητικά όργανα διαφαίνεται η συγγένεια του ανθρώπου με τα λοιπά ζώα.

Η θέληση όμως είναι και η αιτία του πόνου, αυτό προκύπτει ήδη εξ ορισμού, η θέληση θέλει συνεχώς κάτι που λείπει. Η θέληση είναι η πηγή της ανικανοποίησης και δεν μπορεί ποτέ να κορεστεί αφού δεν γνωρίζει όρια. Κάθε εκπλήρωση της θέλησης γεννά μια νέα θέληση με τη σειρά της. Όμως καθώς τα όρια εκπλήρωσης είναι πεπερασμένα δημιουργείται συνεχώς ένα χάσμα μεταξύ θέλησης και εκπλήρωσης που στοιχειοθετεί τον πόνο. Ο πόνος αυτός είναι διάσπαρτος στην φύση που λειτουργεί βάση του κανόνα «ο θάνατός σου η ζωή μου» .

Ο άνθρωπος επιπλέον υποφέρει και από τους ίδιους τους ομογενούς του. Οι άγριοι τρώγονται μεταξύ τους ,οι τιθασευμένοι απιστούν μεταξύ τους , κόσμος είναι μια κόλαση όπου οι άνθρωποι είναι σε αυτήν και τυραννημένες ψυχές και δήμιοι ταυτόχρονα. Ο κόσμος είναι μια κόλαση και αιτία της δυστυχίας είναι η βούληση που υπάρχει στην ίδια την φύση,. Συνέπεια αυτής της θεώρησης είναι η καταφρόνηση της αισιοδοξίας της υπαρξιακής προσέγγισης που σταμπάρεται ως κάτι το επιπόλαιο.

Το έργο τελείωσε το 1818 ωστόσο δεν βρήκε την απήχηση που ευχόταν ο συγγραφέας του. Είκοσι πέντε χρόνια μετά ο Σοπενχάουερ θα επανεκδώσει το έργο του συμπεριλαμβάνοντας τώρα και ένα τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο .

Εδώ ο Σοπενχάουερ προσπαθεί να δώσει απαντήσεις για το αν είναι δυνατόν να αμβλυνθεί ή να παταχθεί ο πόνος του κόσμου. Δυο δρόμοι υπάρχουν κατά τον Σοπενχάουερ σε αυτήν την προσπάθεια. Ο πρώτος είναι δια της τέχνης.

Παρατηρώντας ένα όμορφο έργο τέχνης θαμπωνόμαστε και χαιρόμαστε με την ομορφιά του και αυτό το αίσθημα δεν συνοδεύεται από καμία παρόρμηση όσο παρατηρούμε το έργο τέχνης. Δεν έχουμε την ορμή να το κατακτήσουμε, να το οικειοποιηθούμε. Στην ατένιση ενός έργου τέχνης απελευθερωνόμαστε από τα δεσμά της θέλησης και κατά συνέπεια από τον πόνο που αυτή συνεπιφέρει. Για λίγες μόνο στιγμές αγγίζουμε μια κατάσταση εσωτερικής ηρεμίας και αγαλλίασης.
Ενώ όμως αυτή η απελευθέρωση από τα δεσμά της βούλησης διαρκεί μόνο για λίγο – όσο βρισκόμαστε μπροστά στο έργο τέχνης – θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε και έναν δεύτερο δρόμο για να απελευθερωθούμε από τα δεσμά της βούλησης: Αυτόν της ασκητικής. Μόνο σε αυτήν την κατάσταση δεν επιθυμούμε, άρα δεν υποφέρουμε. Εδώ φαίνεται η αρχική επιρροή του Βουδισμού πάνω στην φιλοσοφική σκέψη του Σοπενχάουερ.

Πέρα από την απελευθέρωση του ανθρώπου από τον πόνο σε προσωπικό επίπεδο, η κοσμοαντίληψη του εισάγει και μια ηθική πρόταση: ο άνθρωπος ανακαλύπτει ότι τόσο ο ίδιος όσο και όλη η φύση δεν είναι παρά η φανέρωση της ίδιας της θέλησης. Όλα τα έμβια όντα είναι το αυτό, συνεπώς ο πόνος του ενός , είναι συνάμα και πόνος του άλλου , αφού και τα δύο είναι παράγωγα της ίδιας αιτίας. Ο άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι η διαφορετικότητα του από τον άλλον είναι απλώς μια παράσταση, μια απατηλή εικόνα, ενώ η θέληση ως αιτία της εικόνας είναι κοινή για όλη την φύση . Η φύση μοιράζεται μια κοινή αιτία επομένως ο πόνος του ενός είναι πόνος του άλλου αφού η φύση είναι ενιαία.
Το να μην φας μια μέρα καθόλου διότι έδωσες στον άπορο διπλανό σου είναι μια πράξη συμπόνοιας και ανθρωπιάς.

Στο τέλος της ζωής του ο Σοπενχάουερ κληροδότησε όλη την περιουσία του σε φιλοζωικά ιδρύματα αλλά και σε φιλανθρωπικά , παρότι ο ίδιος βαθιά μισάνθρωπος.

nostimonimar.gr

Πορτραίτα

Θλίψη για την Ελένη (Τιτίκα) : Πέθανε η αντάρτισσα - σύμβολο της Εθνικής Αντίστασης

Την τελευταία της πνοή, σε ηλικία 90 χρόνων άφησε η Ελένη (Τιτίκα) Γκελντή - Παναγιωτίδου, μια ιστορική μορφή - σύμβολο της Εθνικής Αντίστασης.

Ήταν Αύγουστος του 1944 στη Σχολή Αξιωματικών Σαράφη της Ρεντίνας, όπου εκπαιδεύονταν και οι γυναίκες ανθυπολοχαγοί του ΕΛΑΣ με τη μηχανή του Σπύρου Μελετζή να έχει πάρει φωτιά καθώς φωτογράφιζε τις νεαρές κοπέλες.

«Ήμασταν έντεκα αντάρτισσες. Εγώ ήμουν 16 χρόνων, παιδί από πόλη και το στιλ, η ομιλία μου, το ανάστημά μου ήταν διαφορετικά. Όταν έρχεται η σειρά μου, με πηγαίνει σε κατάλληλη τοποθεσία, με φόντο το βουνό, και αρχίζει να με φωτογραφίζει, προφίλ και ανφάς, μέχρι που κάποια στιγμή αναφωνεί: 'Ναι, αυτό είναι, σε βρήκα!'».

Η φωτογραφία του 16χρονου κοριτσιού με το δίκοχο και το όπλο στα χέρια έμελλε να γίνει το σύμβολο της ελληνικής Αντίστασης, της γυναίκας αντάρτισσας, καθώς δημοσιεύτηκε σε εφημερίδες και περιοδικά, κυκλοφόρησε στην κατεχόμενη Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, και τελικά άλλαξε τη ζωή της.

«Εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσα να αντιληφθώ πόσο θα επηρέαζε τη ζωή μου αυτή η φωτογραφία. Στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν, η φωτογραφία με έκανε ακόμα πιο αναγνωρίσιμη, αλλά και πιο ευάλωτη, αφού μέχρι και φυλακή πήγα. Ήταν το πικραμένο 'ευχαριστώ' για όσα είχαμε κάνει για την ελευθερία της πατρίδας μας» είχε πει προ ετών σε συνέντευξή της η Ελένη (Τιτίκα) Γκελντή - Παναγιωτίδου.

Η Τιτίκα Παναγιωτίδου ή αλλιώς Τίτο, ήταν μία από τις τριάντα γυναίκες που κατετάγησαν στην 9η Μεραρχία του ΕΛΑΣ στον Πεντάλοφο Κοζάνης κι ας μην είχε συμπληρώσει ακόμα τα 16. Η διμοιρία αποτελούνταν από γυναίκες 16-24 χρόνων. Υπηρέτησε ως ανθυπολοχαγός και χρημάτισε διοικητής Λόχου των Ανταρτισσών.

Όταν το 1982 αναγνωρίστηκε η Εθνική Αντίσταση, η φωτογραφία της με υπόδειξη του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου αποτυπώθηκε σε γραμματόσημο για να τιμηθεί η Ενιαία Εθνική Αντίσταση 1941-44. Όταν τελείωσε ο πόλεμος, η Τιτίκα Παναγιωτίδου σπούδασε στη Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης και άσκησε τη δικηγορία για πάνω από τριάντα χρόνια.

Πορτραίτα

Μπέτι Ντέιβις, η ιστορία πίσω από την άκαρδη, ασυμβίβαστη, αλλά και σπουδαία σταρ του Χόλιγουντ. Πως έχασε το ρόλο από τη Βίβιαν Λι 

«Έχω μάτια σαν βατράχου, λαιμό σαν στρουθοκαμήλου και αραιά μαλλιά. Πρέπει λοιπόν, να είσαι πολύ καλή ηθοποιός για να επιβιώσεις στο Χόλιγουντ με τέτοιο.. εξοπλισμό».

Με αυτό τον εξοπλισμό η Μπέτι Ντέιβις όχι μόνο επιβίωσε, αλλά καθιέρωσε κι ένα νέο γυναικείο τύπο στην κινηματογραφική βιομηχανία. Γεννήθηκε στη Μασαχουσέτη στις 5 Απριλίου του 1908. Στην εφηβεία της ακόμη, παρακολουθούσε εντυπωσιασμένη τις ερμηνείες της παράστασης «Αγριόπαπια» του Ίψεν και έτσι αποφάσισε και η ίδια να γίνει ηθοποιός.

Ξεκινά τις σπουδές της στον χορό και παράλληλα υποκριτική, με συμφοιτήτριες την Κάθριν Χέιμπορν και τη Λουσίλ Μπολ. Το 1929 επιλέχθηκε να ερμηνεύσει τη Χέντβικ στη θεατρική παράσταση «Αγριόπαπια», την ίδια παράσταση που την ώθησε να ασχοληθεί με την υποκριτική.

Συμμετέχει σε άλλες δυο παραστάσεις στο Μπρόντγουεϊ, για τις οποίες απέσπασε πολύ καλές κριτικές.

Παρά το γεγονός ότι απείχε από το στερεότυπο της ομορφιάς των σταρ εκείνης της εποχής, το 1930 την κάλεσε η Universal για δοκιμαστικό. Έτσι ξεκίνησε επίσημα την καριέρα της το 1931 με την ταινία «Bad Sister». Η Ντέιβις έκανε αισθητή την παρουσία της το 1934 με την ταινία «Ανθρώπινη δουλειά» (Of human Bondage), όπου ενσάρκωσε με μεγάλη επιτυχία το ρόλο της χειριστικής και αδίστακτης γυναίκας. Ήταν μια από τις ταινίες που την έκαναν «ιερό τέρας». Τότε όλοι μίλησαν για την καλύτερη ερμηνεία γυναίκας ηθοποιού στο αμερικανικό σινεμά. Χάρη σε αυτή την ερμηνεία κατατάσσεται δεύτερη στη λίστα της Αμερικανικής Ακαδημίας κινηματογράφου με τις 25 μεγαλύτερες σταρ όλων των εποχών.

Το πρώτο Όσκαρ για την Ντέιβις ήρθε το 1935 για την ταινία «Dangerous», ενώ το δεύτερο ήρθε τρία χρόνια μετά, με την ταινία «Jezebel». Ο παράνομος έρωτας στα γυρίσματα της ταινίας «Jezebel» Η Μπέτι Ντέιβις στη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας «Jezebel» ερωτεύθηκε και έκανε σχέση με τον σκηνοθέτη της ταινίας, Γουίλιαμ Γουάιλερ. Και οι δυο τους ήταν παντρεμένοι, αλλά ο Γουάιλερ δεν άφησε ποτέ τη γυναίκα του για τον έρωτα με τη Μπέτι. Αργότερα στη βιογραφία της τον χαρακτήρισε ως τον έρωτα της ζωής της, με άδοξο τέλος. Η Μπέτι Ντέιβις είχε υπογράψει συμβόλαιο με την κινηματογραφική εταιρεία «Warner» και η ίδια αρνιόταν να τη δανείσει σε άλλες εταιρείες.

Αυτό στάθηκε εμπόδιο για τη Ντέιβις, που έχασε το ρόλο της κακομαθημένης Σκάρλετ από τη Βίβιαν Λι, στην ταινία «Όσα παίρνει ο άνεμος». Η χαμένη μάχη με τη «Warner» Τότε η Ντέιβις έσπασε το συμβόλαιο με τη «Warner», προκειμένου να πρωταγωνιστήσει σε δύο ταινίες του Αλεξάντερ Κόρντα και να συμπρωταγωνιστήσει με την Κάθριν Χέμπορν.

 

Η Μπέτι Ντέιβις κατέφυγε στα δικαστήρια με την εταιρεία, όπου και έχασε τη μάχη και αναγκάστηκε να αποζημιώσει την εταιρεία χάνοντας σχεδόν όλη της την περιουσία. Η κόντρα με την Τζόαν Κρόφορντ Η κόντρα τους ξεκίνησε στα πρώτα κινηματογραφικά βήματα της Ντέιβις, όταν πήρε ένα μεγάλο ρόλο για την ταινία «Ex-Lady». Τότε η Τζόαν Κρόφορντ ήταν ήδη καταξιωμένη ηθοποιός. Τα Μέσα της εποχής όμως ασχολούνταν περισσότερο με την ερωτική ζωή της Κρόφορντ. Την ημέρα της πρεμιέρας της ταινίας, η Κρόφορντ ανακοίνωσε ότι παίρνει διαζύγιο από το σύζυγό της Ντάγκλας Φέρμπαγκς Τζούνιορ. Αυτό ήταν κάτι που η Ντέιβις πήρε προσωπικά. Το 1935 ο παρτενέρ της Ντέιβις στην ταινία «Dangerous» ήταν ο Φρανσό Τόουν και τον ερωτεύτηκε αμέσως.

Η Κρόφορντ όμως ήταν αυτή που τον παντρεύτηκε τελικά, αφού έβαλε τα δυνατά της να τον αποπλανήσει και να τον απομακρύνει από την Ντέιβις. Η Ντέιβις ζήλεψε, πικράθηκε και σε συνέντευξη που έδωσε αργότερα δήλωσε ότι «το έκανε ψυχρά, εσκεμμένα και με απόλυτα αδίστακτο τρόπο». Έκτοτε είχαν γίνει κάποιες προσπάθειες να συμφιλιωθούν οι δυο γυναίκες, όμως απέτυχαν όλες.

Η “καλύτερη” ατάκα της Ντέιβις για τη μεγάλη της κόντρα με την Κρόφορντ ήταν: «Η καλύτερη στιγμή που είχα με την Τζόαν Κρόφορντ ήταν όταν την έσπρωξα από τις σκάλες». «Δεν πρέπει ποτέ να μιλάς άσχημα για τους νεκρούς, συνήθως πρέπει να λες ωραία πράγματα. Η Τζόαν Κρόφορντ πέθανε. Ωραία λοιπόν!»

Η τεταμένη σχέση των δυο σταρ αποτυπώνεται με εξαιρετικό τρόπο στην τηλεοπτική σειρά «Feud» με πρωταγωνίστριες τη Σούζαν Σάραντον, υποδυόμενη την Ντέιβις και τη Τζέσικα Λανγκ, υποδυόμενη την Κρόφορντ. Η ιστορία της σειράς διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια της συνεργασίας των γυναικών στην υποψήφια για Όσκαρ ταινία θρίλερ «What Ever Happened to Baby Jane?».

 

Εντύπωση προκάλεσε η δήλωση της Ντέιβις μετά το θάνατο της Κρόφορντ, συνεχίζοντας την κόντρα μεταξύ τους:

«Δεν πρέπει ποτέ να μιλάς άσχημα για τους νεκρούς, συνήθως πρέπει να λες ωραία πράγματα. Η Τζόαν Κρόφορντ πέθανε. Ωραία λοιπόν!»

Η Μπέτι Ντέιβις από μικρή υποδυόταν ώριμες γυναίκες και δεν δίστασε ποτέ να θυσιάσει την εμφάνισή της για έναν καλό ρόλο. Το 1962, όταν έδωσε τη συγκλονιστική ερμηνεία για την ταινία «What Ever Happened to Baby Jane?», η κόρη της μόλις την είδε σαν τρελή, έντονα μακιγιαρισμένη γριά, της είπε: «Νομίζω πως αυτή τη φορά το παράκανες μαμά!

Στο βιβλίο παρουσίαζε τη μητέρα σας αυταρχική και αλκοολική. Ως απάντηση στο βιβλίο της Μπάρμπαρας, η Ντέιβις έγραψε τη δεύτερη αυτοβιογραφία της, «This’n’That». Από τότε η Ντέιβις αποκλήρωσε την κόρη της και δεν της ξαναμίλησε έως τον θάνατό της. Σχεδόν μέχρι την ημέρα που νικήθηκε από τον καρκίνο, στις 6 Οκτωβρίου του 1989 στο Παρίσι, συνέχισε να δουλεύει για τον κινηματογράφο.

Η ίδια είχε δηλώσει ότι ήθελε να πεθάνει με τα ψηλά τακούνια της σε δράση. «Περισσότερο από την αρρώστια φοβόμουν ότι υπήρχε κίνδυνος να μην ξαναδουλέψω. Αυτός ήταν ο τρόμος μου κάθε φορά που έμπαινα στο νοσοκομείο»....

mixanitouxronou.gr

Πορτραίτα

Ο Γάλλος τραγουδιστής Σαρλ Αζναβούρ απεβίωσε σε ηλικία 94 ετών.

Γεννήθηκε στο Παρίσι στις 22 Μαΐου του 1924. Ήταν αρμενικής καταγωγής και το πραγματικό του όνομα ήταν Βαγινάκ Αζναβουριάν. Γιος του Μικαέλ Αζναβουριάν, σπουδαίου βαρύτονου από την Τυφλίδα, και της ηθοποιού Κναν Μπαγδασαριάν, από την Τουρκία.

Λαμβάνοντας τα πρώτα μαθήματα μουσικής από τους γονείς του, από την ηλικία των μόλις πέντε ετών συμμετείχε σε παραστάσεις βαριετέ συνοδεύοντας τον πατέρα του παίζοντας κιθάρα, και σε ηλικία εννέα ετών εγκατέλειψε το σχολείο, παρά την αντίδραση των γονιών του, προκειμένου να συνεχίσει τις καλλιτεχνικές του παραστάσεις και ως τραγουδιστής με το καλλιτεχνικό όνομα Αζναβούρ. Σε μία από εκείνες τις παραστάσεις τον γνώρισε η Εντίθ Πιάφ η οποία και τον προσέλάβε στην καλλιτεχνική της ομάδα κατά τις περιοδείες της. Από τότε η καλλιτεχνική του εξέλιξη υπήρξε αλματώδης.

Από νωρίς γνώρισε τις δημιουργίες του Αρμένιου Σαγιάτ Νοβά του 18ου αιώνα καθώς και του Ομάρ Καγιάμ πάνω στις οποίες ξεκίνησε να γράφει τραγούδια, από το ύφος των οποίων χαρακτηρίστηκαν «θλιμμένα τραγούδια» (tristesse chansons). Σημαντικότερα εξ αυτών ήταν μια διασκευή του Σαγιάτ Νοβά με τον τίτλο «», το "Ο νε σε ζαμαί", "Κομ ντες ετραζέ", και το "Σε ζουρ ταν αναντύ". Ιδιαίτερες όμως παγκόσμιες επιτυχίες που σημάδεψαν την δεκαετία του 1960 ήταν το "Λα Μάμμα" (1963) και το "Μεσιέ Καρνιμπάλ" της ομώνυμης οπερέτας που πρωτοανέβηκε στο Παρίσι στις 17 Δεκεμβρίου του 1963.
Τον Ιανουάριο του 1961, ο Σαρλ Αζναβούρ στις δόξες του έφθασε στην Αθήνα για να εμφανιστεί σε κοσμικό κέντρο. Αναχωρώντας ο Γάλλος τραγουδιστής συναντήθηκε στο αεροδρόμιο με τη Νάνα Μούσχουρη, η οποία ταξίδευε στο Παρίσι.

Ο Σαρλ Αζναβούρ έχει ερμηνεύσει περισσότερα από 1.000 τραγούδια, επί το πλείστον στη γαλλική, καθώς και πολλά στην αγγλική, ισπανική, ιταλική και γερμανική γλώσσα. Είχε κάνει πολλές περιοδείες εντός αλλά και εκτός Γαλλίας, όπως στις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής, ΗΠΑ και Καναδά, Αρμενία, Αίγυπτο, καθώς και στην Άπω Ανατολή. Παράλληλα είχε λάβει μέρος σε περίπου 60 κινηματογραφικές ταινίες ενώ υποστηρίζεται ότι έχουν πουληθεί περίπου 100.000.000 δίσκοι του. Μεταξύ των πολλών σπουδαίων τραγουδιστών που είχε συνεργαστεί κατά καιρούς συμπεριλαμβάνεται και η Ελληνίδα τραγουδίστρια Νάνα Μούσχουρη.

Το 1998 το CNN τον συμπεριέλαβε στην τριάδα των μεγαλύτερων τραγουδιστών του αιώνα μαζί με τους Έλβις Πρίσλεϊ και Μπομπ Ντύλαν.

Πορτραίτα

Η Κική Δημουλά (γενν. 6 Ιουνίου 1931) είναι Ελληνίδα ποιήτρια και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της ποίησης.

Το πατρικό της όνομα είναι Βασιλική Ράδου. Γεννήθηκε και κατοικεί στην Αθήνα. Το 1952 παντρεύτηκε τον ποιητή και πολιτικό μηχανικό Άθω Δημουλά, με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά, τον Δημήτρη (1956) και την Έλση (1957). Εργάστηκε σαν υπάλληλος στην Τράπεζα της Ελλάδος από το 1949 έως και το 1973. Είναι πρόεδρος του ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη (κοινωφελές Ν.Π.Ι.Δ. υπό την αιγίδα της Ακαδημίας Αθηνών).

Τιμήθηκε το 1972 με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή Το λίγο του κόσμου, το 1989 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή Χαίρε ποτέ και το 1995 με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για τη συλλογή Η εφηβεία της λήθης. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, στα Γαλλικά, στα Ισπανικά, στα Ιταλικά, στα Πολωνικά, στα Βουλγαρικά, στα Γερμανικά και στα Σουηδικά.

Σε μία ομιλία της για την ποίηση η Δημουλά όρισε ως εξής το ποίημα:

«Βαδίζεις σε μιαν έρημο. Ακούς ένα πουλί να κελαηδάει. Όσο κι αν είναι απίθανο να εκκρεμεί ένα πουλί μέσα στην έρημο, ωστόσο εσύ είσαι υποχρεωμένος να του φτιάξεις ένα δέντρο. Αυτό είναι το ποίημα».

Πράγματι η ποίηση της Δημουλά ανθεί πάνω στο άνυδρο έδαφος της στέρησης, της απώλειας, της συναισθηματικής ματαίωσης και, προκειμένου για τα μετά από τη συλλογήΧαίρε ποτέ ποιήματά της, πάνω στο έδαφος της απουσίας του αγαπημένου προσώπου. Αυτή τη στέρηση κι αυτή την απουσία αναπληρώνει επιτυγχάνοντας μέσα στο χώρο της ποίησης την επικοινωνία με ένα εσύ, με τον άλλον που λείπει, επικοινωνία που η πραγματικότητα αρνείται. Και από αυτή την άποψη η ποίηση της Δημουλά, όσο πικρά συναισθηματικά φορτία κι αν κουβαλά, στην ουσία επιτυγχάνει την κάθαρση και τη λύτρωση.

Μέσα στον ποιητικό της χώρο, κατοικεί η ίδια περιστοιχισμένη από τα άψυχα αντικείμενα και από τις αφηρημένες έννοιες. Στις τελευταίες, δίνει υπόσταση υποκειμένων, επιτρέποντάς τους έτσι να κινούνται, να αισθάνονται, να πάσχουν και γενικώς να συμπεριφέρονται ως δρώντα πρόσωπα. Υπάρχει, δηλαδή, κατά κανόνα μία ακινησία του ποιητικού εγώ, του μόνο έμψυχου εγκάτοικου του ποιητικού της κόσμου, και αντιστοίχως μία αέναη κινητικότητα του αφηρημένου. Πρόκειται για ένα από τα πιο ευδιάκριτα χαρακτηριστικά της ιδιότυπης ποιητικής φωνής της.

Συνεχή και αδιάλειπτα είναι τα σχόλια που αφορούν την απώλεια του χρόνου και τη φθορά, που αυτή η απώλεια συνεπάγεται, και διάχυτη η υπαρξιακή αγωνία.

Χαρακτηριστική είναι η γλωσσική της τόλμη που συχνά την οδηγεί σε μία ιδιαίτερα ευρηματική λεξιπλασία.

Η ποίηση της Δημουλά προσφέρει φιλόξενη στέγη σε καθημερινές πληγές και κοινά ανθρώπινα βιώματα, τολμά να δώσει διάσταση ποιητική και φιλοσοφική σε ποιήματα που αντλούν υλικό από το περιβάλλον του οικιακού βίου, και κατορθώνει να άρει τη γυναικεία καθημερινότητα στη σφαίρα της αυθεντικής ποίησης.

Σκύβοντας ουρανό ατένιζα.

Που έφτιαξα από πτώσεις.

Μαζεύοντας σπυρί-σπυρί

ό,τι δεν αφομοίωνε το ύψος.

(Το τελευταίο σώμα μου, 1981)

Διακρίσεις
2001, Χρυσός Σταυρός του Tάγματος της Tιμής από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο.
2002, τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην οποία κατέλαβε την έδρα των γραμμάτων που είχε μείνει κενή μετά τον θάνατο του Νικηφόρου Βρεττάκου — η τρίτη γυναίκα στην ιστορία της Ακαδημίας (μετά τις Γαλάτεια Σαράντη και Αγγελική Λαΐου).
20 Μαΐου του 2015, αναγορεύτηκε σε επίτιμη διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ.
Βραβεία
1964(;), Eύφημη μνεία από την Ομάδα των Δώδεκα, για την ποιητική συλλογή Eπί τα ίχνη.
1972, Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, για την ποιητική συλλογή Το λίγο του κόσμου.
1989, Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, για την ποιητική συλλογή Χαίρε ποτέ.
1997, Βραβείο Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, για την ποιητική συλλογή Η εφηβεία της λήθης.
2001, Αριστείο των Γραμμάτων της Ακαδημίας Αθηνών, για το σύνολο του έργου της.
2003, Μακεδονικό Βραβείο, για το σύνολο του έργου της.
2009, Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (Prix Européen de Littérature), για το σύνολο του έργου της.
2010, Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας, για το σύνολο του έργου της.
Έργο
Η αγάπη είναι ένα θύμα του σωματέμπορα εγωισμού μας.

Κική Δημουλά
Μάνα, λες να είναι κληρονομική
η πραγματικότης;

Κική Δημουλά
" Ἀπὸ τὸν κόσμο τῶν γρίφων
φεύγω ἥσυχη.
∆ὲν ἔχω βλάψει στὴ ζωή μου αἴνιγμα:
δὲν ἔλυσα κανένα. "

Θέματα που κυριαρχούν στα ποιήματά της είναι η απουσία, η φθορά, η απώλεια, η μοναξιά και ο χρόνος. Χαρακτηριστικά της ποίησής της είναι η προσωποποίηση αφηρημένων εννοιών, η ασυνήθιστη χρήση κοινών λέξεων και η πικρή φιλοπαίγμων διάθεση. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, τα Γαλλικά, τα Ισπανικά, τα Ιταλικά, τα Πολωνικά, τα Βουλγαρικά, τα Γερμανικά και τα Σουηδικά. Αποσπάσματα του έργου της έχουν συμπεριληφθεί στα σχολικά διδακτικά βιβλία

Πορτραίτα

Πριγκίπισσα Margaret: Η θλιβερή ιστορία της αδερφής της βασίλισσας με την πολυτάραχη ζωή
Στεφανία Παπαδημητρίου

Η πριγκίπισσα Margaret ήταν η μικρή αδελφή της Ελισάβετ Β’. Πάντα βρισκόταν στο επίκεντρο, λόγω της εκκεντρικής συμπεριφοράς της: Από τη δραματική ερωτική ζωή και τις γυμνές φωτογραφίες, μέχρι την τάση της να πίνει και να καπνίζει, ήταν το «μαύρο πρόβατο» της βασιλικής οικογένειας.

Επειδή δεν ήταν άμεση διάδοχος του βρετανικού θρόνου, μεγάλωσε με μεγαλύτερη ανεμελιά. Ήταν ακριβώς όπως η πριγκίπισσα Charlotte: χαριτωμένη, εξωστρεφής και ζωηρή, ενώ έκανε τις δικές τα επαναστάσεις. Όταν η αδελφή της έγινε Βασίλισσα, εκείνη έπρεπε απλώς να τη συνοδεύει στις εκδηλώσεις στις Η.Π.Α, την Τζαμάικα, την Ιαπωνία και την Αυστραλία. Ο υπόλοιπος χρόνος της ήταν αφιερωμένος στη μουσική, το μπαλέτο και τις φιλανθρωπίες.

Η ζωή της ήταν πολυτάραχη: διαλυμένοι αρραβώνες, ένα διαζύγιο, δύο παιδιά και πολλές εξωσυζυγικές σχέσεις τη χαρακτήριζαν και την έκαναν να πρωταγωνιστεί στα πρωτοσέλιδα. Όσο, όμως, μεγάλωνε, η υγεία της δεν της επέτρεπε να συνεχίσει να ζει με τόσο έντονους ρυθμούς. Κάπνιζε από τα 15 και, το 1985, υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης ενός τμήματος του πνεύμονά της, ενώ για χρόνια έβρισκε καταφύγιο στο αλκοόλ. Τη δεκαετία του ’90 αρρώστησε με πνευμονία, έπαθε ένα μικρό εγκεφαλικό και κάηκε με το ζεστό νερό την ώρα που έκανε μπάνιο, οπότε δεν μπόρεσε να ξαναπερπατήσει.

Στις 9 Φεβρουαρίου 2002, η πριγκίπισσα Margaret έφυγε από τη ζωή στο νοσοκομείο King Edward VIII στο Λονδίνο, έχοντας πάθει ένα ακόμη εγκεφαλικό. Ήταν 71 ετών. Έξι ημέρες αργότερα, όταν πραγματοποιήθηκε και το 50ο μνημόσυνο του πατέρα της, κηδεύτηκε σε μία κλειστή τελετή. Αποτεφρώθηκε, όπως συνηθίζεται με τους royals, και οι στάχτες της τοποθετήθηκαν στον οικογενειακό τάφο.

Πορτραίτα

 

Όπως αποκάλυψε σε ανάρτησή της στο Facebook η Ντέπη Γκολεμά, η μεγάλη Ελληνίδα ηθοποιός γιόρτασε τα γενέθλιά της ερήμην της καθώς το μυαλό της έχει νικηθεί από το Αλτσχάιμερ
Πολύ δύσκολες ώρες φαίνεται ότι περνάει η μεγάλη Ελληνίδα πρωταγωνίστρια, Ειρήνη Παπά, η οποία γιόρτασε τα 92α γενέθλιά της, καθηλωμένη στο κρεβάτι.

Όπως αποκάλυψε σε ανάρτησή της στο Facebook η Ντέπη Γκολεμά, η μεγάλη Ελληνίδα ηθοποιός γιόρτασε τα γενέθλιά της ερήμην της καθώς το μυαλό της έχει νικηθεί από το Αλτσχάιμερ, «μια αρρώστια που δεν σου δίνει καν το δικαίωμα των αναμνήσεων της ζωής σου», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει.

Συγκεκριμένα, η Ντέπη Γκολεμά έγραψε:

«Σήμερα η Ειρήνη Παπά, καθηλωμένη στο κρεβάτι με πάλλευκα μαλλιά είναι 92 ετών. τα γιόρτασε χθες ερήμην της, μια και το μυαλό της έχει από μόνο του διαγράψει την υπέροχη ζωή της. Η Ελληνίδα θεά, Ρωμιά αλλά και Ρωμαία όπως έλεγε, (μια και θεωρούσε τη Ρώμη δεύτερο σπίτι της) που γύρισε το κόσμο έδειξε παντού τις αρχαίες τραγωδίες που τόσο τις άρεσαν, έγινε σταρ του Χόλυγουντ, με δεκάδες βραβεία και υποψηφιότητες, γενναία και περήφανη σαν Ελληνίδα νικήθηκε από μια αρρώστια τη χειρότερη κατά τη γνώμη μου, το Αλτζχάιμερ.

Μια αρρώστια που δεν σου δίνει καν το δικαίωμα των αναμνήσεων της Ζωής σου. να επιλέγεις εσύ καθώς γερνάς, πια σβήνεις, ποιά κρατάς στα βάθη της ψυχής σου. τα θυμούνται οι άλλοι για λογαριασμό σου..... Πόσο όμορφη, πόσο Δωρική, πόσο γενναία, πόσο ταλαντούχα. Σαν αρχαία Ελληνίδα θεά.....»

Πορτραίτα

Η βραβευθείσα με Νόμπελ επιστήμονας Μαρία Κιουρί υπήρξε η γυναίκα με τη μεγαλύτερη επιρροή στην ιστορία, κατέδειξε η δημοσκόπηση που διενήργησε το βρετανικό δίκτυο BBC και δημοσιεύτηκε σήμερα, όπου τονίζεται ο ρόλος της στην θεραπεία του καρκίνου.

Οι αναγνώστες του BBC History κατέταξαν τη Μαρία Κιουρί (γνωστή κι ως Μαντάμ Κιουρί) στην κορυφή του καταλόγου των 100 γυναικών που άλλαξαν τον κόσμο, ψηφίζοντάς την βάσει κριτηρίων όπως ότι υπήρξε η πρώτη επιστήμονας που τιμήθηκε με δύο βραβεία Νόμπελ αλλά και την έρευνά της για τη ραδιενέργεια.

«Είναι τόσο σημαντικό να επισημάνουμε το έργο των μεγάλων στοχαστών όπως η Μαρία Κιουρί» δήλωσε στο Thomson Reuters Foundation η Χίναλι Πάτελ, η εκπρόσωπος τύπου του Fawcett Society, μιας βρετανικής φιλανθρωπικής οργάνωσης που μάχεται για τα δικαιώματα των γυναικών.

«Είναι ζωτικής σημασίας να τιμάμε τις πλούσιες και ποικίλες ιστορίες που μας άφησαν και να χρησιμοποιούμε τις ιστορίες τους ως πηγή έμπνευσης για τις επόμενες γενιές των γυναικών που καινοτόμησαν».

Η δημοσκόπηση διεξήχθη, ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για να ενισχυθεί η αντιπροσώπευση των γυναικών σε ηγετικές θέσεις στη Βρετανία και βρίσκεται σε εξέλιξη ο δημόσιος διάλογος σχετικά το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων.

Τη δεύτερη θέση της λίστας καταλαμβάνει η Ρόζα Παρκς, η Αφροαμερικανίδα ακτιβίστρια που έδωσε μάχη για τα πολιτικά δικαιώματα, η οποία αρνήθηκε να παραχωρήσει τη θέση της στο λεωφορείο σε έναν λευκό. Ακολουθεί στην τρίτη θέση η Έμελιν Πάνκχερστ, η ηγέτιδα του κινήματος των σουφραζέτων στη Βρετανία, το οποίο συνέβαλε ώστε να αναγνωριστεί στις γυναίκες το δικαίωμα να ψηφίζουν.

Γυναίκες επιστήμονες δεσπόζουν στις πρώτες θέσεις του καταλόγου. Στην τέταρτη θέση βρίσκεται η Άντα Λάβλεϊς, που δημιούργησε αυτό που θεωρείται ως το πρώτο πρόγραμμα υπολογιστή. Ακολουθεί η Βρετανίδα χημικός Ρόζαλιντ Φράνκλιν, η οποία συνέβαλε στην κατανόηση του DNA.

Με πληροφορίες ΑΠΕ-ΜΠΕ

HuffPost Greece

Πορτραίτα

Πάντα Κάτι Μένει

Πάντα κάτι μένει για να πεις
Κάτι που είναι μόνο για τους άλλους
Να φιλήσεις πόδια ως τους αστραγάλους
Στους αλήτες να `σαι συνεπής

Τότε θα `σαι μες την αγορά
Ένας σεβαστός αρχιερέας
Σε βιτρίνα θα `σαι σπάνιος αμφορέας
Δίπλα σ’ αντικείμενα ιερά

Θα γραφτείς για πάντα στα χαρτιά
Με τ’ αποτυπώματα χεριών σου
Στην ασπρόμαυρη φωτό το πρόσωπό σου
Θα `ναι σαν τοπίο στη φωτιά

Χρόνια όσα έχεις σιχαθεί
Θα τους δίνεις το αίμα της καρδιάς σου
Για να πάρεις τίτλους τα παράσημά σου
Κι η ζωή σου να εξιλεωθεί

Πάντα κάτι μένει για να βρεις
Κάτι ο καθείς θα συμπληρώνει
Θ’ αγοράζει άλλος κι άλλος θα πληρώνει
Τη διαφορά θα εκλιπαρείς

Θα συρθείς. Θα θέλεις να σωθείς.
Το όνομά σου θα `ναι πια για γέλια
Και θα βλέπεις την καρδιά σου στα τσιγκέλια
Θα παρακαλάς μην τρελαθείς.

Μάνος Ελευθερίου

Πορτραίτα

Τραγούδια ηχογραφημένα στην Αμερική το 1917 σε μία εξαιρετική συλλογή της Canary Records. Την φωνή της Zabelle (ή κάποιες φορές Zabella) Panosian την άκουσα για πρώτη φορά σε μια συλλογή της Canary Records -είναι η αμερικάνικη δισκογραφική εταιρεία που ειδικεύεται στις κυκλοφορίες αριστουργημάτων που κυκλοφόρησαν στην Αμερική οι μετανάστες στις αρχές του 20ού αιώνα, κι η εταιρεία που κυκλοφόρησε την συλλογή με τα κομμάτια της Μαρίκας Παπαγκίκα «The Further the Flame, the Worse it Burns Me: Greek Folk Music in New York City, 1919-1928» το 2014 και προκάλεσε παγκόσμιο ενδιαφέρον για την σπουδαία Ελληνίδα τραγουδίστρια.

Στη συλλογή «To What Strange Place: The Music of the Ottoman-American Diaspora, 1916-30» λοιπόν, με κομμάτια από καλλιτέχνες της Μέσης Ανατολής, της Ανατολικής Μεσογείου και της Μικράς Ασίας που μετανάστευσαν στην Αμερική, υπήρχε κι ένα κομμάτι που το έλεγαν «Groung», λίγο πριν το συγκλονιστικό «Σμυρνέϊκο Μινόρε» της Παπαγκίκα. Το «Groung» είναι ένα κομμάτι ανατριχιαστικό, που ξεκινάει σαν αμανές, και μετά γίνεται ίσως το πιο θλιμμένο τραγούδι που έχεις ακούσει ποτέ. Είναι αδύνατο να μην τσεκάρεις ποια το τραγουδάει.

Το «Groung» είναι ένα κομμάτι ανατριχιαστικό, που ξεκινάει σαν αμανές, και μετά γίνεται ίσως το πιο θλιμμένο τραγούδι που έχεις ακούσει ποτέ. Είναι αδύνατο να μην τσεκάρεις ποια το τραγουδάει. Τότε, το 2015, δεν υπήρχαν και πολλές πληροφορίες για την Zabelle, μόνο ότι ήταν Αρμένισα και είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ λίγο πριν την μεγάλη σφαγή, και ότι είχε καταφέρει να γίνει μεγάλη και τρανή. Πρόσφατα ανακάλυψα ότι ο Ian Nagoski, ο άνθρωπος που είχε κάνει την έρευνα στην Αμερική για την Παπαγκίκα και ως συλλέκτης δίσκων 78 στροφών είχε μαζέψει μερικά από τα καλύτερα κομμάτια της σε δίσκο, έβγαλε και μια συλλογή με όσα τραγούδια της Zabelle έχουν σωθεί, τα οχτώ από τα 12 συνολικά που έχουν σωθεί με τη φωνή της, δύο από τα οποία σε δύο διαφορετικά takes (οι διαφορετικές ηχογραφήσεις του ίδιου κομματιού στο στούντιο μέχρι να πετύχουν την «ιδανική» εκτέλεση). PlayPlay Seek00:00 Current time03:38 Toggle Mute Volume Toggle Fullscreen

 

Ο Nagoski έψαξε και βρήκε πληροφορίες για τη ζωή και το έργο της, και είναι η πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο που κάποιος άνθρωπος ασχολείται μαζί της. Η συλλογή «I Am Servant of Your Voice: April-May, 1917» με κομμάτια της από δίσκους 78 στροφών είναι από από τις πιο σημαντικές κυκλοφορίες των τελευταίων χρόνων (υπάρχει μόνο σε ψηφιακή μορφή) και αυτό είναι το στόρι της: Η Zabelle Panosian γεννήθηκε στο Bardizag (το σημερινό Bahecik της Τουρκίας) στις 7 Ιουνίου 1891. Μετανάστευσε στις ΗΠΑ τον Απρίλιο του 1896 και παντρεύτηκε τον τσιγκογράφο (σ.σ. φωτογράφος της εποχής) Aram Sarkis Panosian, 12 χρόνια μεγαλύτερό της.

Έζησε στο Μπρουκλάιν στη Μασαχουσέτη από το 1908 μέχρι το 1920 τουλάχιστον. Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου τραγούδησε με την Boston Opera Company. Το 1918 ηχογράφησε το Charmant Oiseux –Charming Birds- από το La Perle du Bresil του Γάλλου συνθέτη Felicien David, το μοναδικό τραγούδι που ηχογράφησε σε άλλη γλώσσα εκτός από τα αρμένικα. Στο τέλος της δεκαετίας του ’10 περιόδευσε σε όλη την Αμερική με τον μέγα τενόρο και μαθητή του Komitas Vardapet, τον Armeneg Chah-Mouradian, για να μαζέψει λεφτά για τους Αρμένιους που είχαν φτάσει κατά τη διάρκεια της Σφαγής.

 Το 1870 στις Ηνωμένες Πολιτείες ζούσαν λιγότεροι από 70 Αρμένιοι. Περίπου 100 χιλιάδες Αρμένιοι έφτασαν στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την Σφαγή των Αρμενίων -ανάμεσα στο 1894 και το 1914- και άλλοι 30 χιλιάδες κατέφυγαν εκεί πριν αρχίσει να ισχύει ο νόμος των Johnson-Reed που περιόρισε την μετανάστευση στις ΗΠΑ, επιτρέποντας μόνο σε 100 Αρμένιους το χρόνο να μπαίνουν στη χώρα μέχρι το 1952.

Η ζωή στην Αμερική ήταν πολύ δύσκολη για έναν μετανάστη, και των Αρμενίων ακόμα πιο σκληρή. H Zabelle Panosian χρησιμοποιούσε επίσης ως καλλιτεχνικό όνομα και το Zabel Aram. Αυτή είναι μία από τις 9 συνολικά σωζόμενες φωτογραφίες της Όσοι βρήκαν καταφύγιο τις ΗΠΑ ήξεραν ότι δεν είχαν πια πατρίδα να επιστρέψουν και ότι όλοι αυτοί που είχαν αφήσει πίσω ήταν νεκροί. Στην Μεγάλη Σφαγή έχασαν τη ζωή τους ένα εκατομμύριο Αρμένιοι.

Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ στις 6 Απριλίου 1917 ξεκίνησαν πόλεμο με τη Γερμανία, έτσι έκοψαν διπλωματικές σχέσεις με την Οθωμανική Αυτοκρατορία επειδή είχε συμμαχήσει με τη Γερμανία. Τον Απρίλιο του 1917 που γίνονταν όλα αυτά η Zabelle Panosian έκανε τις πρώτες ηχογραφήσεις της, που περιελάμβαναν το αριστούργημά της «Groung». «Το πρωτάκουσα πριν από μία δεκαετία σε μια διαλυμένη κόπια και δούλευα για μέρες, παθιασμένα, να το διορθώσω, για να το συμπεριλάβω τελικά στη συλλογή μου To “What Strange Place το 2011” λέει ο Nagoski. «Το άκουσαν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι από τότε, ανάμεσά τους και οι Kronos Quartet που ενορχήστρωσαν το κομμάτι για έγχορδα και το παρουσίασαν στην Νέα Υόρκη και στην Γερεβάν πριν από μερικά χρόνια. Ακόμη και τότε, πολύ λίγη προσοχή δόθηκε στην Zabelle Panosian». PlayPlay Seek00:00 Current time03:53 Toggle Mute Volume Toggle Fullscreen Η Zabelle Panosian ήταν ήδη γνωστή τραγουδίστρια όταν ηχογράφησε τον Απρίλιο του 1917 τα 5 τραγούδια στα στούντιο της Κολούμπια στο κτίριο Woolworth στο Μπρόντγουεϊ και φαίνεται ότι την εκτιμούσαν πολύ γιατί της δόθηκε η εξαιρετική πολυτέλεια να ηχογραφεί μέχρι και εφτά φορές το κάθε κομμάτι –για να επιλεγεί το καλύτερο αποτέλεσμα.

Το συνηθισμένο ήταν να μην ηχογραφούνται περισσότερο από τρεις φορές τα κομμάτια που έπαιζαν οι μετανάστες μουσικοί και οι περισσότερες ηχογραφήσεις για την «έθνικ σειρά» της Κολούμπια γίνονταν σε μία ή δύο απόπειρες. Το «Groung» ήταν η πρωτη από τις ηχογραφήσεις της που κυκλοφόρησαν σε δίσκο 78 στροφών και ήταν με διαφορά η μεγαλύτερη επιτυχία της. Πούλησε πιο πολύ από οτιδήποτε άλλο κυκλοφόρησε ποτέ.  «Lament from Epirus»: Ένας Αμερικανός ερευνητής καταγράφει το μεγαλείο της ηπειρώτικης μουσικής «Ήταν τόσο μεγάλη η ζήτηση που υπήρχε, ώστε τα συνεχή τυπώματα κατέστρεψαν τα αρχικά μεταλλικά μέρη κι έτσι από μία στιγμή και ύστερα άρχισαν να τυπώνουν ένα διαφορετικό take, γι’ αυτό και υπάρχουν τουλάχιστον δύο δίσκοι με ίδιες ακριβώς ετικέτες και αριθμούς, αλλά με διαφορετικές εκτελέσεις του τραγουδιού» λέει ο Nagoski. Στην συλλογή του«I Am Servant of Your Voice: April-May, 1917» υπάρχουν και οι δύο εκτελέσεις, η μία με εισαγωγή από πουλιά και λίγο πιο γρήγορες στροφές για να στριμωχτεί η μεγαλύτερη διάρκεια του κομματιού σε μια πλευρά (στο άλμπουμ είναι διορθωμένη στις σωστές στροφές). «Δεν ξέρω ποια από τις δύο είναι η πιο παλιά» λέει, και δεν έχω ιδέα αν υπάρχει και τρίτη, γιατί ο δίσκος ήταν τόσο δημοφιλής που τυπωνόταν ασταμάτητα από το 1931 που διαγράφηκαν οι ηχογραφήσεις στην αρμένικη γλώσσα». Τ

ο «Groung» ήταν ένα κομμάτι που μίλαγε στην ψυχή των Αρμενίων που είχαν χάσει κάθε ελπίδα για να ξαναγυρίσουν στην πατρίδα τους. Οι στίχοι έλεγαν: «Γερανέ μου από πού έρχεσαι; Είμαι σκλάβα της φωνής σου. / Γερανέ μου, τι νέα έχεις απ΄την πατρίδα μας; / Βιάσου, να μην χάσεις το κοπάδι, να φτάσεις όσο πιο γρήγορα μπορείς / Γερανέ μου, τι νέα έχεις απ΄την πατρίδα μας;». PlayPlay Seek00:00 Current time03:46 Toggle Mute Volume Toggle Fullscreen Λίγους μήνες μετά η Zabelle επέστρεψε στο στούντιο και ηχογράφησε κι άλλο ένα κομμάτι, το «Tzain Dour Ov Dzovag», το οποίο περιλαμβάνεται επίσης στο άλμπουμ. Δεν έκανε ποτέ ξανά επιτυχία. Το 1920 και σε ηλικία 29 ετών έκανε αίτηση διαβατηρίου για να επισκεφτεί τη Γαλλία και να σπουδάσει δίπλα στον μέγα πατριάρχη της αρμένικης μουσικής, τον Komitas Vadarpet, -ο οποίος συνέθεσε ή ενορχήστρωσε τουλάχιστον τέσσερα από τα τραγούδια του άλμπουμ. Στο Παρίσι η Zabelle διοργάνωσε μια συναυλία στο Salle Pleyel τον Ιούνιο του ’22.

O Πετρολούκας Χαλκιάς κάποτε είδε άλογο να σηκώνεται όρθιο, ακούγοντας το κλαρίνο του Ο Robert Karayan πρόσεξε ότι ένα πορτρέτο της (φωτογραφία) υπάρχει στο πρώτο φεμινιστικό περιοδικό της Κωνσταντινούπολης, το Hai Guine (Αρμένισα) που κυκλοφορούσε κάθε δύο μήνες από το 1919 μέχρι το 1933.

Στην Αμερική επέστρεψε μέσω Γαλλίας μαζί με την κόρη της μετά από δυόμισι χρόνια. Λίγα χρόνια αργότερα έκανε κι άλλο ένα ταξίδι στην Ευρώπη μαζί με την κόρη της την Αντιένα, όταν εκείνη ήταν 22 ετών. Αυτή και ο σύζυγός της απέκτησαν τρία παιδιά, απ’ τα οποία κανένα δεν άφησε απογόνους. Σήμερα δεν ζει κανένα από αυτά. Η Zabelle Panosian πέθανε το 1986 και η καριέρα της ξεχάστηκε.

Είχε ξεχαστεί από καιρό, παρόλο που ήταν μεγάλη σταρ στην Ευρώπη, κι είχε περιοδεύσει στο Λονδίνο, το Μάντσεστερ, το Παρίσι, την Αίγυπτο, στην Ελλάδα, στη Γενεύη, τη Ρώμη και το Μιλάνο όπου έλαβε το βραβείο Serata in Honore στην Opera la Scala, ανάμεσα σε άλλα. Μόνο δώδεκα από τα τραγούδια που ηχογράφησε έχουν σωθεί.

Πηγή: www.lifo.gr

© 2017 Forwoman.gr
facebook_page_plugin
Τα cookies βοηθάνε στην καλύτερη εμπειρία σας στην περιήγηση της ιστοσελίδας μας, συνεχίζοντας συμφωνείτε με τη χρήση τους.
Περισσότερα Αποδοχή