Ιανουαρίου 18, 2022

Παιδική ηλικία

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου ψυχολόγο - παιδοψυχολόγο

Λίγο προτού πάει για ύπνο. Σ’ αυτή την περίπτωση, ίσως είναι κουρασμένο, και αυτός είναι ένας τρόπος να χαλαρώσει. Δοκιμάστε να το βάζετε για ύπνο λίγο πιο νωρίς.
Όταν έχετε επισκέψεις. Ίσως νιώθει παραμελημένο και παρηγορείται με τον δικό του, οικείο τρόπο. Bοηθήστε το να προσαρμοστεί με τους επισκέπτες στο σπίτι, αφιερώνοντάς του περισσότερη προσοχή.
Όταν το έχετε μαλώσει, το πιπίλισμα του δαχτύλου είναι ίσως ο τρόπος που διαθέτει για να ηρεμήσει από την ένταση που νιώθει.
Όταν δεν ασχολείστε μαζί του όσο το ίδιο έχει ανάγκη, με αποτέλεσμα να αναζητά παρηγοριά στη δακτυλολειχία. Αυτή το ανακουφίζει. Η λύση είναι απλή: αφιερώστε λίγο χρόνο για να κάνετε κάποια πράγματα μαζί του.
Τι θα πρέπει να γνωρίζετε

Δεν χρειάζεται ν’ ανησυχείτε, ακόμα κι αν θεωρείτε ότι το παιδί σας έχει «μεγαλώσει» είναι δηλαδή τριών τεσσάρων χρόνων και εξακολουθεί να βάζει το χέρι στο στόμα και να κάνει πιπίλα.
Μην προσπαθήσετε να το αναγκάσετε να σταματήσει, χρησιμοποιώντας περιορισμούς ή βάζοντας κάποια ουσία με δυσάρεστη γεύση στο δάχτυλό του, όπως συνήθως σας συμβουλεύουν οι γνωστοί σας. Όλα αυτά δεν θα φέρουν κανένα αποτέλεσμα. Eίναι βέβαιο ότι απλώς θα νιώσει ακόμα πιο άσχημα και η επιθυμία του να πιπιλάει το δάχτυλό του θα αυξηθεί περισσότερο από πριν.
Προσπαθήστε να του εξηγήσετε για ποιον λόγο θα ήταν καλό να σταματήσει να το κάνει (επειδή μπορεί να μεταφέρει με τα χέρια του μικρόβια στο στόμα του, επειδή έτσι κρύβει το χαμόγελό του κ.λπ.).
Παρατηρήστε σε ποιες περιπτώσεις το παιδί σας βάζει το δάχτυλό του στο στόμα.
Ρωτήστε το αν θα ήθελε να σταματήσει και συμφωνήστε μαζί, ή και σε συνεργασία με την παιδαγωγό στον παιδικό σταθμό, το πώς και το πότε. Μπορείτε π.χ. να ορίσετε ως ημέρα διακοπής, ή έστω ελάττωσης του πιπιλίσματος, ένα Σαββατοκύριακο, τα γενέθλιά του, τη γιορτή του, την Πρωτοχρονιά κ.ο.κ.
Tα περισσότερα παιδιά θα ξεπεράσουν αυτήν τη συνήθεια μόνα τους.
Aν το παιδί συνεχίζει το πιπίλισμα ενώ έχει κλείσει τα πέντε του χρόνια, ίσως είναι χρήσιμο να συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό.

Απόσπασμα

https://akappatou.gr/logoi-poy-to-paidi-vazei-to-dachtylo-sto/

Παιδική ηλικία

Της Αλεξάνδρας Καππάτου Παιδοψυχολόγου – Ψυχολόγου

Οι γονείς του πεντάχρονου Μάξιμου ανησυχούν επειδή ο γιος του δεν μπορεί να κρατήσει σωστά το μολύβι, παρά τις συνεχείς υποδείξεις τους, που τις κάνουν με πολύ ήρεμο και γλυκό τρόπο, και τη συμβολή της νηπιαγωγού του. Το κρατά για λίγο καλά, αλλά σύντομα εγκαταλείπει την προσπάθεια. Του χρόνου θα πάει στην πρώτη δημοτικού και ανησυχούν πολύ. Τι θα κάνει τότε, πώς θα γράφει, τι γράμματα θα κάνει, πώς θα τον αντιμετωπίσει η δασκάλα του; Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα που τους απασχολούν.
Παρόμοιες δυσκολίες μού αναφέρουν συχνά αρκετοί γονείς, οι οποίες τους προβληματίζουν.Η αλήθεια είναι πως συχνά οι νηπιαγωγοί συναντούν παιδάκια που δυσκολεύονται να κρατήσουν το μολύβι σωστά, είτε το κρατούν ψηλά είτε δεν μπορούν να κάνουν σωστά τη λαβή κ.λπ. Κάποιες φορές, με τις υποδείξεις τους, μερικά παιδιά διορθώνουν σταδιακά το πρόβλημα, άλλες φορές πάλι όχι. Η κατάσταση γίνεται πιο περίπλοκη όταν το παιδί ξεκινήσει την πρώτη δημοτικού και δεν έχει επιλύσει το ζήτημα.
Ένα φαινόμενο που εξαπλώνεται
Τα παιδιά θα πρέπει να έχουν μάθει να κρατάνε σταθερά το μολύβι στο διάστημα μεταξύ τεσσάρων και έξι ετών. Η αδυναμία του παιδιού να κρατήσει σωστά το μολύβι ενδεχομένως να κρύβει δυσκολία στη λεπτή κινητικότητα, που περιλαμβάνει τους μικρούς μυς του σώματος, κυρίως των χεριών μας, οι οποίοι μας επιτρέπουν να γράφουμε, να κρατάμε μικρά αντικείμενα κ.λπ. Η δυσκολία είναι πιθανό να σχετίζεται και με κάποια αναπτυξιακή διαταραχή, γι’ αυτό –σε κάθε περίπτωση– θα πρέπει να δώσετε την πρέπουσα σημασία. Επιπροσθέτως, τα παιδιά σήμερα δεν μεγαλώνουν όπως παλιά.

Πράγματα που παραδοσιακά ήταν στην καθημερινότητά τους, όπως βιβλία, μολύβια και μπλοκ ζωγραφικής, τώρα έχουν αντικατασταθεί από υπολογιστές, τάμπλετ και κινητά. Σίγουρα θα το έχετε παρατηρήσει και στον εαυτό σας ότι δεν γράφετε πια με το χέρι όσο παλαιότερα. Έτσι και τα παιδιά πλέον, συνηθισμένα από νωρίς στις οθόνες αφής και στα πληκτρολόγια, δυσκολεύονται να εξοικειωθούν με τη χρήση του μολυβιού, καθώς δεν εξασκούν τους μυς που χρειάζονται για να κρατήσουν σωστά το μολύβι, όπως έκαναν οι παλιότερες γενιές. Αυτό, εξάλλου, φάνηκε και σε πρόσφατη βρετανική έρευνα του NHS, που κατέληξε στην παραπάνω διαπίστωση.
Πώς μπορείτε να το βοηθήσετε

Είναι πολύ βασικό να εντοπίσετε νωρίς τη δυσκολία, δηλαδή πριν το παιδί ξεκινήσει την πρώτη δημοτικού.
Μην πιέζετε το παιδί, γιατί έτσι του προκαλείτε άγχος.
Δοκιμάστε να το βοηθήσετε αγοράζοντάς του τριγωνικές μπογιές, που, χάρη στο σχήμα τους, μπορούν να το οδηγήσουν να τοποθετήσει σωστά τα δάχτυλά του.
Παροτρύνετέ το να ασχοληθεί με δραστηριότητες που θα το βοηθήσουν να ενισχύσει τους μυς που χρησιμοποιούμε όταν γράφουμε αλλά και τον καρπό του, όπως οι κατα€σκευές με τουβλάκια, το κόψιμο χαρτιού με ψαλίδι (ασφαλείας), το πότισμα μιας γλάστρας με βαποριζατέρ, το ζύμωμα (μπορείτε, π.χ., να φτιάξετε μαζί ψωμί και να βάλετε εκείνο να το ζυμώσει) κ.ο.κ.
Ενθαρρύνετέ το επίσης να δοκιμάσει να πιέζει το χρωματιστό μολύβι πιο δυνατά, δείχνοντάς του τις διαφορετικές αποχρώσεις που μπορεί να πετύχει ανάλογα με τη δύναμη που βάζει: πιο αχνές, όταν γράφει με λιγότερη δύναμη, και πιο έντονες, όταν γράφει πιο σταθερά. Αν το παρακάνει με τη δύναμη, μπορείτε να το βάλετε να γράψει σε ένα λεπτό χαρτί, προσπαθώντας να μην το σκίσει.
Αν, παρ’ όλες τις προσπάθειές σας, μετά από κάποιο διά€στημα δεν παρατηρείτε βελτίωση, είναι απαραίτητο να απευθυνθείτε σε εργοθεραπευτή, για να υπάρξει εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

Απόσπασμα

ΝΕΟ Βιβλίο Μεγαλώστε ευτυχισμένα παιδιά

https://akappatou.gr/

Παιδική ηλικία

Αρχικά εξετάζουμε το θέμα γενικά και κατόπιν αναλύουμε τα επιμέρους στοιχεία, προκειμένου να κατανοήσουμε αυτό που θέλει να εκφράσει το παιδί, αλλά και τη συναισθηματική του κατάσταση. Σε αυτήν τη διαδικασία, λαμβάνουμε υπόψη μας τον τρόπο με τον οποίο το παιδί χρησιμοποιεί τις μορφές, τον χώρο που καταλαμβάνει το σχέδιο στο χαρτί, αλλά και τα χρώματα που επιλέγει.

Για παράδειγμα, το μέγεθος της ζωγραφιάς πάνω στο χαρτί συμβολίζει ασυνείδητα τον τρόπο με τον οποίο το παιδί αντιλαμβάνεται τη θέση του μέσα στο περιβάλλον. Δηλώνει, δηλαδή, αν είναι δειλό, συνεσταλμένο, ανασφαλές ή, αντίθετα, ασφαλές, σίγουρο, αρχηγικό κ.λπ. H κυριαρχία των ζεστών και ανοιχτών χρωμάτων (κόκκινο, πορτοκαλί, ροζ, κ.ά.) φανερώνει ανάγκη για επικοινωνία, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά.
Kεντρική θέση στις ιχνογραφικές τους προτιμήσεις κατέχουν σύμβολα που αντιστοιχούν στη μητέρα και στον πατέρα, αποτυπώνοντας έτσι το πώς βιώνουν τη γονική παρουσία και τη σχέση με τους δύο γονείς τους.

Η μητρική παρουσία εμφανίζεται, άμεσα είτε συγκαλυμμένα, στις παραστάσεις του υγρού στοιχείου (θάλασσα, νερό), της γης και του δάσους. H πατρική φιγούρα αναγνωρίζεται σε σύμβολα που ενέχουν και μεταδίδουν ενέργεια, όπως ο ήλιος, η φωτιά κι ο αέρας.Aγαπημένο θέμα των παιδιών είναι η οικογένεια.

Aπό τη μελέτη της αποκομίζουμε σημαντικές πληροφορίες για το πώς αντιλαμβάνονται τη θέση τους σ’ αυτήν, τις σχέσεις με τα αδέλφια και τους γονείς τους, καθώς και τους ρόλους που έχει αναλάβει κάθε μέλος. Πηγή έμπνευσης είναι η καθημερινή ζωή, αλλά και η γόνιμη φαντασία τους.

Aυτά τα στοιχεία, ωστόσο, έχουν αξία μόνο αν τα μελετήσουμε σε συνδυασμό με τη γενικότερη συμπεριφορά του παιδιού, την ηλικία του και το περιβάλλον στο οποίο ζει. Επίσης, η αξιολόγησή τους πρέπει να γίνεται μόνο από τους ειδικούς, για να μην οδηγηθούμε σε παρερμηνείες και λανθασμένα συμπεράσματα. Tελικά, το παιδικό σχέδιο αποτελεί δίαυλο επικοινωνίας με το παιδί, ενώ στα χέρια των ειδικών γίνεται πηγή που παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τη νοητική και συναισθηματική εξέλιξή του.

Απόσπασμα από το νέο μου βιβλίο

ΝΕΟ Βιβλίο Μεγαλώστε ευτυχισμένα παιδιά

https://akappatou.gr/

Παιδική ηλικία

Της Αλεξάνδρας Καππάτου, Ψυχολόγος – Παιδοψυχολόγος

Μερικές φορές απολαμβάνετε την ανάγκη τους για ανεξαρτησία , για εξερεύνηση του περιβάλλοντος και την ασίγαστη επιθυμία τους να δοκιμάζουν νέα πράγματα , όμως συχνά η ανυπακοή τους σας εξαντλεί. Δε θέλετε να λέτε το ίδιο πράγμα συνέχεια και αναρωτιέστε πως θα καταφέρετε να τα βοηθήσετε να καταλάβουν ότι κάποιες φορές πρέπει να κάνουν αυτό που τους ζητάτε.

Για να δείτε πως θα το διαχειριστείτε

Αρχικά αναρωτηθείτε τι σημαίνει δεν με ακούει;

Πως το ορίζετε αυτό;

Με τι τρόπο προσπαθείτε να του επιβάλλετε όρια ή κανόνες;

Μήπως γίνεστε απειλητικοί συχνά;

Μήπως συγχέετε την πειθαρχία και τις συνέπειες με τη τιμωρία;

Είστε σταθεροί σε αυτά που του λέτε;

Έχετε κοινή γραμμή οι δυο γονείς;

Μήπως όταν δεν σας υπακούει πεινάει ή νυστάζει ή είναι εκνευρισμένο;

Ασχολείστε μαζί του με ενεργητικό τρόπο έστω λίγο κάθε μέρα;

Αυτά είναι μερικά ερωτήματα που καλό θα είναι να απαντήσετε για να καταστρώσετε μετά μια στρατηγική προκειμένου να μάθετε το παιδί σταδιακά να πειθαρχεί .

Οι συμβουλές που ακολουθούν μπορούν να σας βοηθήσουν.

Κοιτάξτε το στα μάτια

Αν θέλετε να αυξήσετε τις πιθανότητες το παιδί σας να υπακούσει σε αυτό που του ζητάτε, χαμηλώστε στο ύψος του και κοιτάξτε το στα μάτια όταν του μιλάτε. Μην του φωνάζετε από άλλο δωμάτιο του σπιτιού ούτε από απόσταση. Όσο πιο άμεσα τόσο καλύτερα. Έτσι θα βεβαιωθείτε ότι σας άκουσε . Επίσης, με αυτόν τον τρόπο, το παιδί δε θα έχει στο μυαλό του ότι του δίνετε απλά μια «εντολή», αλλά θα καταλάβει ότι δίνετε σημασία στην επικοινωνία σας.

Πείτε το ήρεμα

Μην απευθύνεστε στα παιδιά σε επιτακτικό τόνο. Ζητήστε τους ήρεμα να κάνουν κάτι και πείτε τους ότι εκτιμάτε τη συνεργασία τους. Πείτε τους «Μάζεψε σε παρακαλώ, το δωμάτιό σου, εντάξει; Σ’ ευχαριστώ» και όχι «Τι θα γίνει; Θα μαζέψεις επιτέλους αυτό το δωμάτιο;»

Γενικά μιλήστε του γλυκά και ήρεμα δείχνοντας ότι το εμπιστεύεστε για να κάνει κάτι. Έτσι είναι πιο πιθανό να πάρει στα σοβαρά αυτό που του λέτε και να μη θελήσει να σας «απογοητεύσει» αλλά να φέρει εις πέρας αυτό που του αναθέσατε.

Μη χρησιμοποιείτε μεγάλες προτάσεις

Πείτε στο παιδί αυτό που θέλετε, όσο πιο απλά γίνεται. Μη χρησιμοποιείτε μακροσκελή λόγο. Όσο πιο λιτοί είστε, τόσο πιο πιθανό είναι να καταλάβει τι ζητάτε από αυτό και να το κάνει.

Βεβαιωθείτε ότι κατάλαβε

Ζητήστε από το παιδί να επαναλάβει αυτό που του είπατε ή απλά ρωτήστε το (συγκαταβατικά και όχι κατηγορηματικά ή επικριτικά) αν κατάλαβε τι πρέπει να κάνει. Συχνά τα παιδιά δεν κάνουν αυτό που τους λέμε γιατί πολύ απλά δεν καταλαβαίνουν τι τους ζητάμε. Αν χρειαστεί λοιπόν, εξηγήστε τους πιο απλά ή βήμα-βήμα τι θα χρειαστεί να κάνουν.

Εξηγήστε γιατί ζητάτε κάτι

Μην απαιτείτε από τα παιδιά απλά να σας υπακούσουν τυφλά. Εξηγήστε τους για ποιο λόγο τους ζητάτε κάτι, ώστε να καταλάβουν γιατί πρέπει να το κάνουν και να αντιληφθούν τη σημασία του να γίνονται κάποια πράγματα με συγκεκριμένο τρόπο. Έτσι θα αισθανθούν και πιο ώριμα και υπεύθυνα.

Μην του λέτε συνέχεια τι να ΜΗΝ κάνει

Όταν σε ένα παιδί λέμε συνέχεια «μη» ουσιαστικά το ακυρώνουμε. Είναι σα να του λέμε ότι δεν κάνει τίποτα σωστά και πώς ό,τι κάνει, είναι λάθος. Επίσης δεν είναι απίθανο -ειδικά αν είναι μικρότερης ηλικίας- να μπερδευτεί αφού μπορεί να σκεφτεί «ωραία, δεν πρέπει να κάνω αυτό, αλλά τι πρέπει να κάνω αντί γι’ αυτό;» Είναι λοιπόν προτιμότερο να του λέμε τι θέλουμε να κάνει, τι περιμένουμε από αυτό. Μην του λέτε π.χ. «μην ανεβαίνεις στην καρέκλα», αλλά «σε παρακαλώ, κάθισε κανονικά στην καρέκλα». Μην του λέτε «μην αφήνεις τα παιχνίδια σου όπου να ‘ναι» αλλά «βάλε τα στο ντουλάπι σου ή στο ράφι κλπ».

Μη λέτε μόνο «όχι», εξηγήστε του…

«Μαμά, να φάω γλυκό;», «Να παίξω με το τάμπλετ;», «Να πάμε μια βόλτα;» Όταν στα καθημερινά «αιτήματα του παιδιού, η απάντησή σας είναι αρνητική, είναι αναμενόμενο κάποια στιγμή να αντιδράσει με απειθαρχία. Αντί λοιπόν να του λέτε συνέχεια «όχι», είναι καλύτερα να του κάνετε μία «αντιπρόταση» όπως: «Θα φας γλυκό αύριο όπως έχουμε συμφωνήσει», ή «να παίξεις με το τάμπλετ αλλά για 20 λεπτά και αφού τελειώσεις με τα μαθήματά σου» κ.ο.κ.

Μείνετε σταθεροί

Μη λέτε στο παιδί να μην κάνει κάτι και μετά να μη δίνετε σημασία αν σε λίγα λεπτά το ξανακάνει. Είναι σημαντικό να τηρείτε τις συνέπειες που πιθανόν έχετε ορίσει Είναι σημαντικό να είστε σταθεροί σε αυτά που τους ζητάτε για να αποκτούν συνείδηση τι επιτρέπεται και τι όχι και για ποιο λόγο. Έτσι και αυτά είναι πιο πιθανό να μην επαναλάβουν κακές συμπεριφορές και εσείς να μη φωνάζετε όλη την ώρα.

Μη έχετε υπερβολικές προσδοκίες και απαιτήσεις

Μη ζητάτε από τα παιδιά να κάνουν πολλά πράγματα μαζί γιατί απλά δε θα τα κάνουν ποτέ και θα δυσανασχετήσουν. Επίσης, μην τους ζητάτε να κάνουν πράγματα αναντίστοιχα της ηλικίας τους. Δεν μπορείτε να ζητήσετε από ένα τρίχρονο π.χ. να μαζέψει όλο το δωμάτιό του, παρά μόνο τα παιχνίδια του από το πάτωμα. Ούτε να του ζητήσετε να μην κάνει ψίχουλα όταν τρώει, μπορείτε όμως να του δώσετε ένα ωραίο σουπλά και να του πείτε να περιορίσει τη «ζημιά» εκεί.

Μιλήστε θετικά

Μην του λέτε μόνο όσα κάνει λάθος αλλά να επισημαίνετε και τα θετικά του σημεία. Όσο ανυπάκουο κι αν είναι, δεν έχετε να κερδίσετε τίποτα αν μονίμως το κατακρίνετε γι’ αυτό να του δείχνετε ότι το αγαπάτε και το εμπιστεύεστε παρόλ’ αυτά.

Κρατήστε την ψυχραιμία σας

Όσο κι αν σας θυμώσει ή σας εξοργίσει το παιδί με τη συμπεριφορά του, κάντε ό,τι μπορείτε για να μην εκραγείτε. Μείνετε όσο πιο ψύχραιμοι γίνεται και αποφύγετε εκφράσεις του τύπου: «Είσαι σκέτη απογοήτευση», «Δε σε αντέχω άλλο» κ.ο.κ.

Μιλήστε τους για το σεβασμό

Εξηγήστε τους ότι η ανυπακοή είναι δείγμα έλλειψης σεβασμού και πείτε τους γιατί είναι σημαντικό να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον. Πείτε τους με σαφήνεια και παραδείγματα τι σημαίνει σεβασμός και πώς εσείς δείχνετε σεβασμό σε αυτά και ότι περιμένετε το ίδιο.

Τα παιδιά σας χρειάζονται , έχουν ανάγκη την ενασχόλησή σας μαζί τους κάθε μέρα έστω λίγο με θετικό τρόπο.

https://akappatou.gr/12-praktikes-symvoyles-gia-na-sas-akoyne/

Παιδική ηλικία

Πότε μπορώ να μιλήσω για τη σεξουαλική κακοποίηση στο παιδί μου; Μπορώ να καταλάβω αν κάτι έχει συμβεί; Ποιο είναι το προφίλ του παιδόφιλου;
Η ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου αναλύει τις συμπεριφορές και τα σημάδια στο Μarie Claire.
από την Εβίτα Τσιλοχρήστου
18/02/2021

Έφτασε εκείνη η ώρα στη χώρα μας, που σπάει ο κύκλος οποιασδήποτε μορφής βίας. Στο σπίτι, στο σχολείο, στην εργασία, στον αθλητισμό, σε οποιοδήποτε περιβάλλον. Και όλο αυτό είναι απόρροια της πληθώρας των καταγγελιών για σεξουαλική παρενόχληση και άσκηση βίας που βλέπουμε να πραγματοποιούνται τους τελευταίους σχεδόν δύο μήνες. Κάνοντας τη γενναία αρχή η Ολυμπιονίκης Σοφία Μπεκατώρου με τη συνέντευξή της στο Marie Claire, συνεχίστηκε ένας ορυμαγδός καταγγελιών από ανθρώπους του θεάτρου και της τέχνης και φτάσαμε στην καταγγελία του υπέροχου Δημήτρη Μοθωναίου αγγίζοντας ένα πολύ ευαίσθητο θέμα, αυτό της παιδικής κακοποίησης. Το βράδυ της Τετάρτης μάλιστα είχαμε και την εξομολόγηση του Βασίλη που εξομολογήθηκε το βιασμό του στην ηλικία των 15, από τον θεατράνθρωπο για τον οποίο γίνεται λόγος τις τελευταίες ημέρες.

Η παιδική κακοποίηση είναι ένα θέμα που αφορά πολλές οικογένειες και για το οποίο πολλοί γονείς ψάχνουν απαντήσεις για το πώς είναι καλό να συμπεριφερθούν και να μιλήσουν στα παιδιά τους, αλλά και ποια είναι τα σημάδια που μαρτυρούν πως κάτι έχει συμβεί. Η ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου δίνει στο marieclaire.gr κάποιες σημαντικές απαντήσεις.

Πώς μπορούν και από ποια ηλικία θα ήταν καλό να προετοιμάζουν οι γονείς τα παιδιά τους για τη σεξουαλική κακοποίηση;

Στα πλαίσια της διαπαιδαγώγησής τους και όπως μιλάνε με τα παιδιά τους για διάφορα θέματα, θα μπορούσαν να μιλάνε και για το σώμα τους. Οι αφορμές δίνονται από πολύ νωρίς. Από την προσχολική ηλικία, γύρω στα 4-5 έτη, που τα παιδιά είναι ακόμα πιο μεγάλα μπορούν οι γονείς να αρχίζουν να τους μιλάνε για το ανθρώπινο σώμα, για τα διάφορα μέλη του, προσπαθώντας να τα ονοματίσουν με το σωστό τρόπο, όχι με υποκοριστικά. Μπορούν να τους εξηγήσουν ότι το σώμα τους τούς ανήκει και δεν πρέπει να επιτρέπουν σε κανένα να το αγγίζει παρά μόνο στη μαμά και στον μπαμπά, όταν υπάρχει η ανάγκη ή στο γιατρό.

Δηλαδή να γίνονται κάποιες απλές συζητήσεις, οι οποίες να μην φοβίζουν το παιδί. Αυτό που στοχεύουμε είναι να το ευαισθητοποιήσουμε, ώστε να ξέρει πως ο,τιδήποτε αρνητικό τού συμβαίνει μπορεί να το λέει στους γονείς του – όπως για οποιοδήποτε άλλο θέμα. Επίσης να του εξηγήσουμε πως αν κάποιος προσπαθήσει να του ακουμπήσει τα γεννητικά του όργανα ή σε όποιο σημείο του σώματος δεν αισθάνεται άνετα, εκείνο μπορεί να τον σταματήσει και να το πει αμέσως στους γονείς του. Είναι πολύ σημαντικό κομμάτι αυτό! Μπορούμε να μιλάμε όταν έχουμε κάποια ευκαιρία, στοχεύοντας στην ενημέρωση του παιδιού και όχι στον εκφοβισμό και στην καχυποψία. Επιμένω στο συγκεκριμένο κομμάτι γιατί με όλη αυτή την καταιγίδα μαρτυριών που έχουν βγει στην επιφάνεια, ανησυχώ μήπως οι γονείς ξεφοβηθούν και αρχίσουν κατα κόρον – εκεί που δεν έλεγαν τίποτα στα παιδιά τους για αυτά τα θέματα – να μιλάνε για αυτά με τρόπο τρομακτικό. Δεν θέλουμε να περάσουμε το μήνυμα ότι όλοι οι άνθρωποι είναι παιδόφιλοι και είναι επικίνδυνοι. Όμως πρέπει το παιδί να ξέρει σε διάφορες φάσεις της ζωής του, ότι οι άνθρωποι που παρενοχλούν παιδιά είναι άτομα της διπλανής πόρτας, δεν έχουν κάτι ιδιαίτερο και έχουν την τάση να τα πλησιάζουν. Επιπλέον, πρέπει να τονίσουμε στο παιδί μας ότι δεν πρέπει να μιλάει ποτέ με αγνώστους – κυρίως όταν είναι μόνο του – και σε περίπτωση που κάποιος άγνωστος το πλησιάσει και του μιλήσει, θα πρέπει να ενημερώσει τους γονείς του.

Επιπροσθέτως πρέπει να μιλήσουμε και στους δασκάλους του σχολείου για να ξέρουν κάθε φορά με ποιον θα φεύγει το παιδί. Στις μεγαλύτερες ηλικίες των παιδιών μας, θα πρέπει να ξέρουμε πού πηγαίνει, με ποιον, τους γνωστούς του και τους φίλους του. Ακόμα κι αν κάποιος γνωστός μας ζητήσει να πάει το παιδί στο σπίτι του, δεν πρέπει να το επιτρέπουμε. Όλα αυτά μπορούμε να τα περάσουμε στο παιδί ακόμα και από τις πρώτες τάξεις του σχολείου – ότι οι άνθρωποι που παρενοχλούν παιδιά μοιάζουν με τους άλλους. Όλοι οι άνθρωποι στη ζωή μας είναι κατά βάση καλοί και υπάρχουν κάποιοι κακοί που δεν μπορούμε να τους αναγνωρίσουμε και γι’ αυτό χρειάζεται όταν κάποιος πλησιάζει το παιδί μας να το ξέρουμε.

Θέλουμε να του καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα – ομπρέλα προστασίας για να ξέρουν σε διάφορες περιπτώσεις πώς θα πρέπει να κινηθούν. Αυτή είναι η υποχρέωση των γονιών και η ενημέρωση αυτή θα πρέπει να γίνεται κατά διαστήματα. Για παράδειγμα μια αφορμή να μιλήσουμε στα παιδιά μας είναι όλα όσα έχουν συμβεί αυτές τις μέρες. Να κάνουμε κάποιες συζητήσεις. Δεν χρειάζεται να ξέρουν λεπτομέρειες, αλλά σε περίπτωση που έχουν ακούσει κάτι, εμείς μπορούμε να τα ρωτήσουμε πώς θα λειτουργούσαν σε μια ανάλογη κατάσταση, δηλαδή την αντίδρασή τους αν κάποιος άνθρωπος τα πλήσιαζε με αρνητικό τρόπο. Ευκαιρία να ξαναθυμηθούμε να λέμε “όχι” και “δεν θέλω!”.

Δεν είναι μόνο το άγγιγμα στα γεννητικά όργανα, μπορεί να είναι υπάρξει και άλλος τρόπος κακοποίησης…

Σαφώς! Η σεξουαλική κακοποίηση εκτός από τη διείσδυση περιλαμβάνει και συμπεριφορές αγγίγματος, όπως χάδια και φιλιά σε διάφορα σημεία του σώματός του. Η άσεμνη έκθεση σε γυμνό σώμα, σε πορνογραφικό υλικό, ακόμα και σε αυνανισμό του ενήλικα ή σε πρόσκληση συμμετοχής σε τέτοιες δραστηριότητες είναι κάτι το σύνηθες. Είναι πολλά πράγματα που περιλαμβάνονται σε αυτή την ομπρέλα που ονομάζεται σεξουαλική κακοποίηση. Μάλιστα σε κάποιες χώρες, ακόμη και ο γάμος ανηλίκων θεωρείται μορφή σεξουαλικής κακοποίησης, που σε κάποιες άλλες ενδύεται με το πρόσχημα της πολυπολιτισμικής ιδιαιτερότητας.

Τα παραπάνω περιστατικά είναι πολύ σοβαρά και ευτυχώς τα παιδιά πάντα αισθάνονται κάτι άσχημο μέσα τους, όταν αντιμετωπίζουν τέτοιες ανάρμοστες πράξεις. Μπορεί να μην ξέρουν ακριβώς τι κακό βιώνουν, να μην έχουν την ωριμότητα, ούτε τη γνωστική ανάπτυξη για να ξέρουν με ακρίβεια τι συμβαίνει, αλλά νιώθουν άβολα και καταλαβαίνουν πότε κάτι είναι περίεργο. Γι’ αυτό πρέπει από μικρά να τα εκπαιδεύσουμε και να μάθουνε ότι το σώμα τους τούς ανήκει. Εκείνα το ορίζουν! Και όσο βάζουμε γενικότερα όρια στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, τόσο περισσότερο τα βοηθάμε.

210215125930_sad
Υπάρχουν σημάδια που μπορούν να αναγνωρίσουν οι γονείς ότι κάτι έχει συμβεί με το παιδί τους;

Θα μπορούσα να πω ότι υπάρχουν σημάδια, αλλά τις περισσότερες φορές τα παιδιά δεν μιλάνε. Φανταστείτε ότι γύρω στο 40% των παιδιών που είναι θύματα δεν μιλάνε για ό,τι έχουν βιώσει, προσπαθώντας να μην υποπτεφθεί κάτι ο γονιός. Γενικότερα οι μελέτες που έχουν γίνει, αποδεικνύουν ότι το 70% των θυμάτων θέλουν τουλάχιστον ένα χρόνο για να εκμυστηρευτούν σε κάποιον αυτό που συνέβη. Ενώ το 45% των θυμάτων δεν μιλάει τουλάχιστον για 5 χρόνια. Αυτό αποτελεί και μια απάντηση σε όσους αμφισβητούν τις τραγικές αποκαλύψεις που έχουν βγει στο φως αυτές τις μέρες.

Αν λοιπόν, υποπτευόμαστε ότι έχει συμβεί κάτι με το παιδί μας, θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε κάποιες ανεξήγητες αλλαγές στη συμπεριφορά του. Δεν σημαίνει φυσικά ότι αυτό είναι ένδειξη σεξουαλικής κακοποίησης, αλλά εμείς στεκόμαστε σε αυτό, γιατί πίσω από αυτή την αλλαγή μπορεί να κρύβεται κάτι τέτοιο. Μπορεί να παρατηρήσουμε ότι το παιδί έχει εφιάλτες, να θέλει να κοιμάται μαζί με τους γονείς του, να παρουσιάζει μια περίεργη συμπεριφορά στο φαγητό, να είναι αγχώδες, να φοβάται. Να έχει γενικά συμπεριφορές που πριν δεν είχε. Έτσι αρχίζει να κλείνεται στον εαυτό του και να αποκόβεται από τον κοινωνικό του κύκλο. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αποφεύγει κάποιο άτομο που παλαιότερα δεν απέφευγε ή να φοβάται να αποκτήσει οικειότητα με κάποια άτομα. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις που σε κάποια θύματα έχουν μειωθεί οι σχολικές τους επιδόσεις ή έχουν έντονη σεξουαλική συμπεριφορά, η οποία δεν επιτρέπεται για την ηλικία τους. Είναι επίσης σύνηθες να ζωγραφίζουν σχέδια σεξουαλικού περιεχομένου.

Σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να παρουσιάσουν αυτοτραυματισμούς, κατάχρηση ουσιών ή αλκόολ και άλλα πράγματα που θα είναι προφανή, όπως τα σκισμένα ρούχα, να έχει κάποια δώρα που πριν δεν είχε ή να προσπαθεί να κρύψει κάποια δώρα που πιθανόν να του έχουν χαρίσει.

Επιπλέον υπάρχουν και σωματικά συμπτώματα, όπως τραυματισμοί και ερεθισμοί σε κάποιες περιοχές, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Πράγματα που είναι δυσανάλογα με την ηλικία και τα ενδιαφέροντα του παιδιού ανάλογα με τη φάση ανάπτυξης που βρίσκεται. Αν εντοπίσει κάποια συμπτώματα από τα παραπάνω ο υποψιασμένος γονιός τότε μπορούν αυτά να τον οδηγήσουν στην αποκάλυψη του δράματος που υφίσταται το παιδί.

Τι σημαίνει αν ένα παιδί δεν μιλήσει αμέσως στους γονείς του;

Σημαίνει ότι το παιδί μπορεί να φοβάται ότι θα διαταράξει τη ροή της οικογένειας – ειδικά στην περίπτωση που την κακοποίηση τη δέχεται από κάποιο μέλος της οικογένειας. Κάποιες άλλες φορές φοβάται ότι ο γονιός δεν θα το πιστέψει, θα το αμφισβητήσει ή θα το μαλώσει. Κάποιες φορές μπορεί να φοβάται ότι θα χάσει τα προνόμια που έχει με το εκάστοτε άτομο, γιατί μπορεί να το απειλεί. Σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να φοβάται τις ενοχές και την αντίδραση των γονιών. Βέβαια υπάρχουν και φορές που απλά δεν θέλει να στεναχωρήσει τους γονείς του. Υπάρχουν περιπτώσει που το παιδί μπορεί να ένιωσε κάποια μικρή απόλαυση στο άγουρο μυαλό του που το εμπόδισε να καταλάβει την ανάρμοστη αυτή πράξη. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που οδηγούν ένα παιδί να αποκαλύψει ή να αποκρύψει την αλήθεια.

Όταν ο γονιός έχει δίαυλο επικοινωνίας με το παιδί, το μαθαίνει από νωρίς πως θα είναι δίπλα του στα πάντα. Τότε το παιδί έχει μεγαλύτερη άνεση να τον εμπιστευτεί. Αλλά το πότε θα εκμυστηρευτεί ένα παιδί το γεγονός στο γονιό του εξαρτάται από το πώς θα διαχειριστεί το ίδιο την κατάσταση, σε πόσο χρονικό διάστημα θα αντιληφθεί τι έχει συμβεί – σε αυτή την περίπτωση παίζει ρόλο και πόσες φορές έχει επανηληφθεί το γεγονός και ποια είναι η σχέση του με το δράστη. Έχουμε δει πολλές φορές γονείς να δυσκολεύονται να πιστέψουν το παιδί και ειδικότερα όταν οι κατηγορίες αφορούν άτομο που είναι αρκετά κοντά στην οικογένεια. Σε αυτή την περίπτωση, σπανιότερο στις μέρες μας, οι γονείς δεν κάνουν τίποτα. Ούτε καν το αναφέρουν πουθενά γιατί φοβούνται τη διαδικασία και τη διαπόμπευση. Και αυτό είναι ένα πάτημα για όσους καταχράζονται τη στάση που έχουν οι γονείς, με αποτέλεσμα να βασίζονται στη σιωπή τους και να συνεχίζουν τη δράση τους. Γι’ αυτό είναι σημαντικές αυτές οι μαρτυρίες. Γιατί καταλάβουν όλοι αυτοί πως ό,τι κι αν κάνουν εις βάρος των άλλων θα τιμωρηθούν!

Άρα το παν είναι να ευαισθητοποιήσουμε το παιδί και να μην το κάνουμε να φοβάται, έτσι ώστε να μιλήσει.

Ακριβώς! Να χτίσουμε ένα καλό δίαυλο επικοινωνίας μαζί του. Και όπως μιλάμε για το φαγητό και για την καθημερινότητά μας, έτσι να μιλάμε και για το σώμα και για τις σχέσεις μας. Να ξέρει το παιδί ότι μπορεί να μας εμπιστευτεί. Και ότι εμείς είμαστε το καταφύγιό του, η προστασία του για οποιοδήποτε θέμα το απασχολήσει. Αρκεί να υπάρχει ψυχραιμία για να βλέπει και το παιδί ότι υπάρχει ήρεμη αντιμετώπιση και να μην το πιέζουμε αν δεν θέλει να είναι διαχυτικό με τους άλλους. Δεν χρειάζεται! Και να ξέρει πως το σώμα του το δείχνει μόνο σε όποιον χρειάζεται, δηλαδή στον μπαμπά και στη μαμά, όταν θέλουν να του αλλάξουν ρούχα και να τον κάνουν μπάνιο και στο γιατρό μας όταν τον επισκεπτόμαστε. Σε κανένα ενήλικα ή ανήλικο!

Από τη στιγμή που αποκαλυφθεί ένα τέτοιο γεγονός, ποια είναι η διαδικασία που θα πρέπει να ακολουθήσουν οι γονείς και το παιδί;

Από τη στιγμή που θα αποκαλυφθεί ένα τέτοιο δυσάρεστο γεγονός, θα πρέπει οι γονείς να ζητήσουν κάποια τεχνική βοήθεια, για να διαβεβαιώσουν το παιδί ότι δεν κινδυνεύει, ότι είναι ασφαλές και ότι δεν ευθύνεται το ίδιο. Στη συνέχεια θα πρέπει να μιλήσουν με κάποιον παιδοψυχολόγο για να τους δώσει κάποιες πρώτες βοήθειες ή να καλέσουν τις αρμόδιες τηλεφωνικές γραμμές, όπως είναι το Χαμόγελο του Παιδιού ή την υποδιεύθυνση ασφαλείας ανηλίκων για να καταγγείλουν το περιστατικό. Από κει και πέρα ακολουθείται μια συγκεκριμένη διαδικασία που αν το παιδί έχει κακοποιηθεί σεξουαλικά πρέπει να υπάρξει ιατροδικαστικός έλεγχος. Αλλά επειδή οι γονείς πολλές φορές βιάζονται, μπορούν να ενημερωθούν και μέσα από το διαδίκτυο και από τηλεφωνικές γραμμές για να τους βοηθήσουν και οι ειδικοί – ειδικότερα αν δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα. Μετά η αστυνομία και η ασφάλεια ανηλίκων θα αναλάβει τα υπόλοιπα πράγματα.

Νομίζετε ότι στα σχολεία είναι ελλιπής η ενημέρωση; Θα έπρεπε να υπάρχει κάποιο μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης;

Πιστεύω ότι είναι ελλιπέστατη η εκπαίδευση των μαθητών σε μαθήματα “ζωής”, που αφορούν τη σεξουαλικότητά τους, τη λειτουργία του σώματός τους, να αποδεχτούν τη φυσιολογικότητά τους, να σέβονται το σώμα τους, να ονοματίζουν τα μέλη του σώματός με έναν επιστημονικό όρο, με στόχο να μην γίνονται θύματα κανενός.

Όχι μόνο σε θέματα σεξουαλικά, αλλά και σε άλλα, όπως τον τρόπο να αποφευχθεί το bullying, την ενσυναίσθηση, να αποκτήσουν σεβασμό για τον συνάνθρωπο, να δέχονται τη διαφορετικότητα. Αυτά είναι κάποια μαθήματα που το ελληνικό σχολείο πάσχει και ελπίζω μελλοντικά οι γονείς σε συνεργασία με τους δασκάλους να μάθουν στα παιδιά τους να αποδέχονται την ατομικότητα.

Έχει το τραύμα ηλικία; Παίζει ρόλο πότε μια σεξουαλική παρενόχληση/ κακοποίηση θα αφήσει αποτύπωμα;

Το είδος της σχέσης είναι αυτό που θα καθορίσει το βαθμό του τραύματος. Κάθε παραβίαση μπορεί να γίνει ένα τραυματικό γεγονός που θα καθορίσει την πορεία του ατόμου. Ασφαλώς όσο περισσότερο διάστημα το κουβαλάει κάποιος, το περιστατικό μπορεί να γίνει καθοριστικής σημασίας επηρεάζοντας το άτομα στην υπόλοιπη ψυχοκινητική και τη συναισθηματική του ανάπτυξη.

Βλέπουμε πως ένα άτομο που κουβαλάει ένα τέτοιο γεγονός και είναι ανύμπορο να το ξεστομίσει, να το εκμυστηρευτεί σε κάποιον, να το κοινοποιήσει, μπορεί να το επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό και να προκαλέσει δυσπιστία για τα άλλα άτομα, να γίνει πάλι θύμα και στη μετέπειτα ζωή του, πιθανόν από κάποιο σύντροφο και να εκτεθεί σε παραβατικές και αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Πολλές έρευνες έχουν αποδείξει ότι ένα θύμα που έχει υποστεί σεξουαλική κακοποίηση/ παρενόχληση και δεν έχει διαχειριστεί σωστά το τραύμα του, μπορεί να οδηγηθεί στην κατάχρηση ουσιών και κυρίως στην αυτοκαταστροφή με το πρόσχημα ότι “δεν αξίζει”. Αυτή η φράση σε συνδυασμό με τη θλίψη ή την κατάθλιψη μπορούν να του καθορίσουν τη ζωή του. Όσο νωρίτερα μπορούμε να παρέμβουμε σε αυτό το μαρτύριο τόσο καλύτερα για τον άνθρωπο για να το βοηθήσουμε να το διαχειριστεί.

Για παράδειγμα μετά τη μαρτυρία του Μοθωναίου όλοι σοκαρίστηκαν, φανταστείτε ότι ο άνθρωπος δεν είχε μιλήσει δημόσια εδώ και τόσα χρόνια. Ξέρετε πόσοι τέτοιοι υπάρχουν; Έχει φανταστεί κανείς πώς τους έχει σημαδέψει αυτό το γεγονός τη ζωή και τον ψυχισμό; Και πού πολλές φορές κουβαλάνε ένα φορτίο που μερικές φορές πηγαίνει αυτό μπροστά και αυτοί πίσω; Είναι τεράστια τα βάρη! Γι’ αυτό δεν χρειάζεται μόνο η σωστή διαχείριση, αλλά να υπάρξει και στις μικρές ηλικίες συνεργασία με τους γονείς για να μπορούν να το διαχειριστούν και οι ίδιου. Και με τη σειρά τους να βοηθήσουν τα παιδιά τους. Αυτό πρέπει να γίνεται κατ’εξακολούθηση σε κάθε ηλικιακή φάση. Όσο μεγαλύτερο είναι ένα άτομο, τόσο περισσότερη βοήθεια χρειάζεται για να καταλάβει ότι δεν είναι το ίδιο υπεύθυνο για ό,τι συνέβη, για να πετάξει το πέπλο του θυμού.

Στο σεξουαλικό προσανατολισμό παίζει ρόλο μια σεξουαλική κακοποίηση;

Όχι απαραίτητα. Σε αυτό που θα παίξει ρόλο είναι σίγουρα στη σεξουαλικότητά τους. Στο πώς θα βλέπουν τη σχέση τους με το άλλο φύλο. Μπορεί να αισθάνονται ότι το σεξ είναι κάτι βρώμικο ή πρόβλημα ή ακόμα μπορεί να μην απολαμβάνουν τη σεξουαλική λειτουργία. Αυτή η πλευρά τους έχει μπλοκαριστεί και μπορεί πολλές φορές να οδηγηθούν σε ακραίες σεξουαλικές δραστηριότητες με εναλλαγές συντρόφων, να προκαλέσουν σοβαρά προβληματα στον εαυτό τους, χρησιμοποιώντας στο σώμα τους σαν να μην έχει καμία αξία. Γιατί βγάζουν την οργή που έχουν στον εαυτό τους και σε αυτό που τους έχει συμβεί.

Πριν κάποιες μέρες είχε γίνει γνωστή η κακοποιητική σχέση ενός 13χρονου από μια 35χρονη. Το φύλο παίζει ρόλο στα τραύματα που θα αφήσει μια σεξουαλική κακοποίηση ή ένας βιασμός;

Τα τραύματα είναι ίδια. Δεν αλλάζει τίποτα με τα φύλο. Δεν είναι τίποτα φυσιολογικό. Μιλάμε για μια συμπεριφορά ενός παιδόφιλου. Δεν είναι μόνο ανδρική υπόθεση η παιδοφιλία. Υπάρχουν βέβαια μικρά ποσοστά γυναικών που έχουν τέτοιες τάσεις, γύρω στο 15% και γύρω στα 23-25% ανήλικων που διαπράτουν τέτοιες δραστηριότητες – με δεδομένα της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας. Βέβαια ακόμα και στις χώρες που καταγράφονται τα πάντα, δεν μπορούμε να ξέρουμε με ακρίβεια ότι έχουν καταγραφεί όλα, δηλαδή το ποσοστό μπορεί να είναι μεγαλύτερο.

Μπορείτε να μας πείτε κατά προσέγγιση το ποσοστό των παιδιών που κακοποιούνται στην Ελλάδα;

Υπολογίζουμε ότι είναι ένα στα πέντε κορίτσια και ένα στα οχτώ στα αγόρια. Αυτές είναι πρόσφατες εκτιμήσεις.

Έχει προφίλ ένας παιδόφιλος;

Συνήθως είναι ένα άτομο υπεράνω υποψίας, ηλικίας 30 ετών και πάνω και τις περισσότερες φορές δεν έχει κάποια σχέση. Μπορεί να είναι ομοφυλόφιλο, μπορεί να είναι και ετεροφυλόφιλο. Δεν παίζει ρόλο ο σεξουαλικός προσανατολισμός. Η πλειοψηφία των παιδεραστών δεν είναι ομοφυλόφιλοι. Μπορεί να έχουν μια καλή κοινωνική ζωή, να είναι πολύ ευγενικοί, να ασχολούνται με τα παιδιά παρά με τους ενήλικες. Βέβαια κάποιες φορές μπορεί να είναι σε σχέση ή παντρεμένοι. Είναι εσωστρεφή άτομα, κλεισμένα στον εαυτό τους και μπορεί και αυτά να έχουν βιώσει μια παρόμοια εμπειρία. Τα άτομα αυτά δεν μπορούν να καταλάβουν ότι αυτά που κάνουν είναι απρεπή και ανάρμοστα. Είναι άτομα που έχουν πρόσβαση σε χώρους με παιδιά, όπως σχολεία ή σε άλλες οικογένειες. Τα βασικά τους χαρακτηριστικά είναι ότι είναι ευγενικοί, καλοσυνάτοι, παίζουν και είναι διαχυτικοί με τα παιδιά για να γίνουν προσιτοί και ελκυστικοί. Αυτά δεν τα λέω για να δημιουργηθεί καχυποψία στον κόσμο, απλώς να είμαστε πιο παρατηρητικοί και ενήμεροι για να δράσουμε στην οποιαδήποτε περίπτωση.

Θα ήθελα να πω επίσης ότι πρέπει να σταματήσει να κατηγορείται το θύμα. Είναι τραγικό! Ο τρόπος προσέγγισης των ανθρώπων είναι πολύ επιφανειακός και ενδιαφέρονται για τη μαρτυρία. Δεν είναι μόνο η μαρτυρία, δεν είναι θέαμα όσα πέρασε κάποιος άνθρωπος, αλλά μια αφορμή για σκέψη και αποκαλύψεις για να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος.

https://akappatou.gr/

Παιδική ηλικία

Όταν ο πατέρας ταξιδεύει συχνά
Oι γονείς της τετράχρονης Iσμήνης μου ανέφεραν ότι ο πατέρας της άλλαξε δουλειά και τα νέα του καθήκοντα απαιτούν να ταξιδεύει για δέκα μέρες κάθε μήνα ή ίσως και πιο συχνά. Kατά συνέπεια, θα απουσιάζει για καιρό από το σπίτι. Tους προβληματίζει πολύ αυτή η αλλαγή. Πώς θα την δεχθεί η Iσμήνη, που έχει μάθει να περνά κάθε απόγευμα με τον πατέρα της και να τη βάζει εκείνος στο κρεβάτι για ύπνο;
Aυτό που συμβαίνει με τον πατέρα της Iσμήνης παρατηρείται σε πολλές οικογένειες, δηλαδή να λείπει συχνά από το σπίτι κάποιος από τους δύο γονείς για μικρά ή μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, εξαιτίας της δουλειάς του. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτός είναι ο πατέρας.
Η απουσία του δεν είναι εύκολη υπόθεση για κανέναν, και κυρίως για τα παιδιά, τα οποία νιώθουν κάθε φορά αγωνία για το πότε θα γυρίσει στο σπίτι.
Πώς θα το ενημερώσετε…
• Αρχικά θα πρέπει να εξηγήσετε στο παιδί τις συνθήκες της εργασίας σας, να το προετοιμάζετε κάθε φορά που ετοιμάζεστε να φύγετε και, φυσικά, να το διαβεβαιώνετε ότι θα το σκέφτεστε.
• Αν το παιδί είναι προσχολικής ηλικίας, δεν είναι απαραίτητο να το ενημερώνετε μέρες πριν, γιατί ίσως του δημιουργήσετε αγωνία.
• Στις περιπτώσεις που αντιδρά με στενοχώρια ή με κλάματα, είναι επειδή ανησυχεί μήπως δεν σας ξαναδεί, φοβάται μήπως σας χάσει ή ακόμα νιώθει ενοχές νομίζοντας ότι ο μπαμπάς φεύγει, επειδή εκείνο είναι άτακτο. Πρέπει, λοιπόν, να «ακούτε με προσοχή» την έκφραση των συναισθημάτων του και να το καθησυχάζετε, αλλά συνάμα να του εξηγείτε ότι είναι απαραίτητο να λείψετε διότι η εργασία σας το απαιτεί και όχι για άλλο λόγο.
• Να του τονίζετε όμως ότι, ακόμα κι αν είστε μακριά κάποιες φορές, πάντα η σκέψη σας είναι μαζί του, και να το προτρέπετε να περνά καλά τις μέρες της απουσίας σας.
• Φυσικά, η καθημερινή σας επικοινωνία είναι απαραίτητη, και μπορεί να γίνεται τηλεφωνικά ή με skype κ.λπ.
Πώς θα καθησυχάσετε το παιδί…
• H συζήτηση και η αναφορά στον πατέρα σαν να είναι παρών σε όλες τις καθημερινές δραστηριότητες της οικογένειας βοηθά το παιδί όταν εκείνος λείπει.
• Η τακτική τηλεφωνική επικοινωνία μαζί του δημιουργεί την εντύπωση ότι ο μπαμπάς του δεν λείπει από την καθημερινότητά του. Για παράδειγμα, μπορεί να συζητήσει με τον πατέρα του από το τηλέφωνο, να του διηγηθεί πώς πέρασε την ημέρα του και να του εκφράσει πόσο τον έχει επιθυμήσει κ.ά.
• Για το παιδί προσχολικής ηλικίας, μια καλή ιδέα είναι ο πατέρας να ηχογραφήσει σε cd μερικές από τις αγαπημένες του ιστορίες. Kάποιες φορές, ίσως χρειαστεί να το βάζετε στο παιδί, ώστε να ακούει το παραμύθι από τη φωνή του μπαμπά, κυρίως αν εκείνος λείπει για μεγάλα διαστήματα
ή αν αυτός συνήθιζε να το βάζει για ύπνο.
• Αν το παιδί είναι σε ηλικία που μπορεί να γράφει και να διαβάζει, προτείνετέ του, αν φυσικά θέλει, να κρατάει ένα μικρό ημερολόγιο με το καθετί που συμβαίνει στη ζωή του, ώστε να έχει την αίσθηση της συνέχειας όταν θα στέλνει τα νέα του στον μπαμπά.
• Tραβήξτε πολλές φωτογραφίες ή βιντεοσκοπείτε οικογενειακές στιγμές χαράς, για να νιώθει το παιδί ότι μπορεί, όταν του λείπει ο μπαμπάς, να αναπληρώνει την απουσία του βλέποντάς τες.
• Tέλος, προσπαθήστε να μην κάνετε υποχωρήσεις, ακριβώς επειδή λείπει ο πατέρας κι εσείς νιώθετε ενοχές. Το παιδί αισθάνεται ασφάλεια όταν ακολουθείτε στο σπίτι το ίδιο πρόγραμμα που έχετε όλοι μαζί.

https://akappatou.gr/

Παιδική ηλικία

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου, Ψυχολόγο – Παιδοψυχολόγο
Η Νάντια είναι πολιτικός μηχανικός, 37 ετών, μητέρα ενός αγοριού 26 μηνών. Ζήτησε τη βοήθειά μου, γιατί, όπως λέει, βρίσκεται σ’ ένα κομβικό σημείο της ζωής της. Νιώθει ότι η σχέση με τον σύζυγό της έχει τελειώσει. Δεν υπάρχει καμία επικοινωνία και δεν μπορεί να συνεχίσει να ζει μαζί του. Με το παραμικρό ξεσπούν καβγάδες και ο ένας κατηγορεί τον άλλο. Αναρωτιέται αν είναι καλύτερα να ζει το παιδί σ’ αυτό το περιβάλλον που είναι γεμάτο θυμό, ένταση, μίσος πολλές φορές, ή να χωρίσει. Την απασχολεί όμως ο μικρός της Μάνος: «Πώς θα αντιδράσει στον χωρισμό;». Νιώθει απογοή€τευση για τις επιλογές της, ανασφάλεια για το μέλλον και ενοχές για το παιδί της. Με τον σύζυγό της έχουν κάνει πολλές συζητήσεις. Ο ίδιος δεν θέλει να χωρίσουν, ωστόσο δεν δέχεται να κάνει κάτι για να βοηθηθούν. Του πρότεινε να πάνε σε ψυχολόγο, εκείνος όμως θεωρεί ότι μπορούν μόνοι τους να ξεπεράσουν τα προβλήματα. Η σχέση δεν προχωρά και η συμβίωση έχει γίνει αφόρητη. Η Νάντια δεν αντέχει άλλο να ζει σε ένα εχθρικό, ψυχρό και πνιγηρό περιβάλλον. Από την άλλη, προβληματίζεται αν η ηλικία του Μάνου είναι κατάλληλη για να δεχτεί αυτή την απόφαση ή πρέπει να περιμένει λίγο για χάρη του, σε βάρος φυσικά της δικής της ισορροπίας, καθώς ανησυχεί μήπως το παιδί της αποκτήσει προβλήματα, αφού συνεχώς ακούει ότι τα παιδιά των χωρισμένων γονιών είναι προβληματικά.
Οι προβληματισμοί της Νάντιας αφορούν πολλές οικογένειες.

Η Νάντια γνωρίζει ότι το διαζύγιο αποτελεί μια τραυματική εμπειρία για όλη την οικογένεια και κυρίως για τα παιδιά. Γι’ αυτό άλλωστε αναρωτιέται αν είναι κατάλληλη η ηλικία του Μάνου. Από την άλλη, έχει καταλάβει ότι, αν οι γονείς παραμένουν σε μια συγκρουσιακή σχέση μόνο και μόνο για να είναι κοντά στο παιδί, αυτό το βλάπτει τελικά σε πολλά επίπεδα. Χρόνια ακούμε ότι τα παιδιά των χωρισμένων γονιών γίνονται προβληματικά. Κάθε αρνητική συμπεριφορά ενός παιδιού αποδίδεται στον χωρισμό των γονιών.

Αυτό δεν ισχύει όταν οι γονείς είναι κοντά στα παιδιά τους. Αναμφίβολα, κάθε παιδί επηρεάζεται συναισθηματικά από τη ρήξη των γονιών. Ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, όμως, διαθέτει μηχανισμούς άμυνας και τη δυνατότητα να επεξεργαστεί το γεγονός, αλλά και να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση.

Αυτό που τονίζω πάντα στους ανήσυχους γονείς είναι: «Αν θέλετε να προστατέψετε το παιδί σας, σκεφθείτε πώς θα κατορθώσετε ο χωρισμός να γίνει με ειρηνικό τρόπο και πώς, όσο είναι δυνατό, θα το κρατήσετε μακριά από ενδεχόμενες συγκρούσεις».
Στο ερώτημα «Πότε είναι καλύτερο για τα παιδιά να χωρίσω;» μου είναι ιδιαίτερα δύσκολο να προσδιορίσω κάποια ηλικία που να θεωρείται κατάλληλη για το διαζύγιο. Μην ξεχνάτε ότι μιλάμε για τα παιδιά μας και για τον ψυχισμό τους. Σε όποια ηλικία και να βρίσκονται, δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι θα ζουν μόνο με τον ένα γονιό τους και απλώς θα βλέπουν κάποιες φορές τον άλλο.
Σε μια τόσο σοβαρή απόφαση καλό είναι να λάβετε υπόψη σας:

Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή και για σας, πότε δηλαδή θα είστε εσείς έτοιμος/η για τον χωρισμό.
Τη συναισθηματική παραμέληση στην οποία συχνά υποβάλλονται τα παιδιά όσο διάστημα εσείς είστε βυθισμένοι στα προβλήματα της συζυγικής σας σχέσης.
Γενικά, όσα προηγούνται του διαζυγίου μπορεί να τα πληγώσουν εξαιρετικά βαθιά. Μερικές φορές μάλιστα, το διαζύγιο τραυματίζει το παιδί λιγότερο από τη βιαιότητα ή την ψυχρότητα που επικρατεί μέσα στην «πλήρη» οικογένειά του.

Τις οικονομικές συγκυρίες, δεδομένου ότι το διαζύγιο έχει υπολογίσιμες οικονομικές συνέπειες τόσο για εκείνον που αποχωρεί όσο και για εκείνον που μένει με το παιδί. Το οικονομικό ζήτημα φαντάζει δυσεπίλυτο τα χρόνια που διανύουμε δεδομένης της σοβαρής οικονομικής δυσπραγίας και της αυξημένης ανεργίας που πλήττει ένα μεγάλο μέρος των οικογενειών. Το εισόδημα της μονογονεϊκής οικογένειας συνήθως μειώνεται σε ποσοστό από 30% έως 70% και αυτό δημιουργεί τριβές και διαμάχες που δυστυχώς προκαλούν δυσάρεστες στιγμές ακόμα και όταν πια η οικογένεια έχει διαλυθεί.
Ένας γενικός κανόνας για σας και τα παιδιά σας είναι επίσης ο χωρισμός να μην συμπέσει χρονικά με κάποιο άλλο σοβαρό γεγονός στη ζωή σας ή στη ζωή των παιδιών σας, ή με κάποια άλλη μεγάλη αλλαγή, όπως για παράδειγμα η περίπτωση κατά την οποία το παιδί αλλάζει σχολείο ή εκπαιδευτική βαθμίδα (π.χ. πηγαίνει από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό ή από το δημοτικό στο γυμνάσιο ή ετοιμάζεται για το πανεπιστήμιο) ή η περίπτωση να έχει συμβεί κάποιο δυσάρεστο γεγονός στην οικογένεια (π.χ. θάνατος στενού συγγενή ή κάποια μεγάλη περιπέτεια υγείας).

Σε παρόμοιες περιπτώσεις απαιτείται προσοχή. Ίσως χρειαστεί να αναβάλετε για κάποιο μικρό διάστημα το διαζύγιο.

Απόσπασμα από το βιβλίο μου – “Οι γονείς χωρίζουν”

η φωτογραφία είναι από το https://gr.pinterest.com/

https://akappatou.gr/oi-goneis-chorizoyn-an-thelete-na-prosta/

Παιδική ηλικία

Της Αλεξάνδρας Καππάτου, Ψυχολόγο – Παιδοψυχολόγο

Το παιδί παρουσιάζει άγχος
Στην εποχή μας πολλοί άνθρωποι υποφέρουν από κάποια διαταραχή που συνδέεται με το άγχος. Eκείνο που συνήθως δεν διανοούμαστε είναι ότι και τα παιδιά μπορεί να είναι «θύματα» αυτής της δυσκολίας και να εκδηλώνουν με τη συμπεριφορά τους άγχος.
Aναρωτιέστε γιατί ένα παιδί έχει άγχος, εφόσον δεν χρειάζεται να ταλαιπωρείται τρέχοντας να πάει στην εργασία του, δεν έχει να αντιμετωπίσει τον προϊστάμενό του, δεν έχει την ευθύνη της διαπαιδαγώγησης των παιδιών και δεν πιέζεται να πληρώσει λογαριασμούς.
Mη σας φαίνεται παράξενο. Eξετάστε το καθημερινό ρυθμό του. Πιθανόν περνά δύο και τρεις ώρες την ημέρα στο σχολικό λεωφορείο αν φοιτά σε ιδιωτικό σχολείο, παρακολουθεί τα μαθήματα και έχει επίσης εξωσχολικές δραστηριότητες, π.χ., ξένες γλώσσες, αθλητισμό, μουσική.

H ημέρα του είναι γεμάτη, όπως εκείνη ενός ενηλίκου. Oι υποχρεώσεις του πολλές, συνεχώς είναι με το ρολόι στο χέρι. O ελεύθερος χρόνος του ελάχιστος, το παιχνίδι περιορίζεται μόνο το σαββατοκύριακο, ενώ για το μαθητή μεγαλύτερων τάξεων είναι πολλές φορές ανύπαρκτο.
Λόγοι που συμβάλλουν στην εμφάνιση άγχους…
• οι συνεχείς εντάσεις ή διαφωνίες μεταξύ των γονιών
• το διαζύγιο
• η ασθένεια ενός μέλους της οικογένειας
• ο ερχομός ενός νέου μωρού
• μια καινούρια κατάσταση που έχουν να αντιμετωπίσουν, όπως ο παιδικός σταθμός ή το νηπιαγωγείο
• η ανάγκη να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των γονιών τους, για παράδειγμα, στο σχολείο
• επίσης, κάποιες φορές οι δυσκολίες που συνδέονται με τη μετάβαση σε νέους σταθμούς ανάπτυξής τους
Αυτοί είναι μερικοί λόγοι που κάνουν ένα παιδί να γνωρίσει το άγχος, ακριβώς επειδή δεν είναι ακόμα αρκετά σίγουρο για τον εαυτό του και ώριμο για ν’ αντιμετωπίσει τις αλλαγές και τις δυσκολίες ή τις προκλήσεις της ζωής. Tα συμπτώματα ή τα σημάδια του άγχους είναι πολυάριθμα και πολλές φορές συγκαλυμμένα με τέτοιον τρόπο, ώστε δύσκολα γίνονται αντιληπτά.
Έχει άγχος όταν…
• Το παιδί αντιδρά έντονα, αρνείται να πάει για ύπνο. Επίσης όταν ο ύπνος του είναι διακοπτόμενος ή έχει συχνούς νυχτερινούς εφιάλτες.
• Κάνει παράπονα για περίεργους κοιλόπονους ή κεφαλαλ€γίες, χωρίς να μπορεί να προσδιοριστεί κάποια οργανική αιτία.
• Στις πιέσεις αντιδρά με εμετό, με ή και χωρίς προφανή λόγο.
• Αντιδρά επιθετικά με την παραμικρή ματαίωση, όταν δηλαδή δεν γίνεται κάτι που εκείνο αναμένει ή επιθυμεί.
• Έχει συνεχή καπρίτσια, απαιτήσεις ή ξεσπά σε αναίτια κλάματα.
• Δείχνει υπερβολική ανησυχία για το σχολείο ή για καθετί που κάνει.
• Απομονώνεται από τους συμμαθητές του ή σας κάνει συχνά παράπονα ότι το ενοχλούν τα άλλα παιδιά κ.ο.κ.
Σ’ αυτή την περίπτωση πρέπει να είστε προσεκτικοί, ώστε να μπορείτε να αποκωδικοποιείτε τα μηνύματα των παιδιών σας και να μην διστάζετε να ζητάτε βοήθεια από ειδικούς.

Aπό το βιβλίο μου “Μεγαλώστε ευτυχισμένα παιδιά”

φωτό-https://gr.pinterest.com/

https://akappatou.gr/paidiko-agchos-prepei-na-eiste-prosekt/

 

Παιδική ηλικία

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου, Ψυχολόγο – Παιδοψυχολόγο;

Το πέρασμα στον χειμώνα επηρεάζει τη διάθεση και των παιδιών, κάνοντας αυτά να νιώθουν «πεσμένα» και τους γονείς προβληματισμένους. Πώς θα μπορούσαν να τα βοηθήσουν;

Παιδιά και έφηβοι δε μένουν αλώβητοι από την εποχική συναισθηματική διαταραχή αν και τα ποσοστά είναι χαμηλότερα από αυτά που συναντάμε στους ενήλικες. Η διαταραχή είναι πιο συχνή στους εφήβους και στους νεαρούς ενήλικες και λιγότερο συχνή στα μικρότερα παιδιά. Δεν είναι απίθανο όμως, τις περιόδους που η ηλιοφάνεια δεν είναι τόσο έντονη όσο το καλοκαίρι, και αυτά να παρουσιάζουν τάσεις απομόνωσης, να γίνονται ευερέθιστα και να μην έχουν όση ενέργεια τα έχουμε συνηθίσει να έχουν.

Η εποχική συναισθηματική διαταραχή είναι μία μορφή κατάθλιψης που φαίνεται ότι εξαρτάται από την εναλλαγή των εποχών και παρότι το τοπίο γύρω της δεν έχει διαλευκανθεί πλήρως, φαίνεται ότι η έλλειψη ηλιακού φωτός την πυροδοτεί γι’ αυτό εξάλλου και «ανθεί» τον χειμώνα και σε περιοχές με περιορισμένη ηλιοφάνεια όπως οι πολύ βόρειες χώρες.

Τα χαμηλά επίπεδα φωτός επηρεάζουν τη μελατονίνη και τη σεροτονίνη που εμπλέκονται με την ενέργεια, τη διάθεσή μας και την ποιότητα του ύπνου μας οδηγώντας τελικά στην εμφάνιση συμπτωμάτων όπως:

-απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που έως πρόσφατα μας ευχαριστούσαν

– προβλήματα στον ύπνο (τα παιδιά κοιμούνται πολύ ή πολύ λίγο ή διακοπτόμενα)

– προβλήματα με το φαγητό (ανορεξία ή αντίθετα πολυφαγία κ.ά.)

– κόπωση

– ψυχοσωματικά συμπτώματα (στομαχόπονος, ζαλάδες κ.λπ.)

– απαισιόδοξες σκέψεις

Προκειμένου να διαγνωστεί η εποχική κατάθλιψη θα πρέπει τα συμπτώματα να κρατάνε για τουλάχιστον δύο εβδομάδες και να έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον δύο χρόνια μία συγκεκριμένη εποχή (π.χ. δύο χειμώνες). Είναι επίσης απαραίτητο να μη συντρέχουν άλλοι λόγοι που ίσως πιέζουν το παιδί και προκαλούν αυτά τα συμπτώματα. Αν π.χ. ένα παιδί κάθε χειμώνα «ζορίζεται» επειδή εκείνη την περίοδο τυχαίνει κάποιο άλλο στρεσογόνο ή στενάχωρο γεγονός π.χ. να δίνει εξετάσεις εξαμήνου ή επειδή ένας γονιός του πρέπει να φεύγει για δουλειά μακριά, τότε τα συμπτώματα ίσως αποδίδονται εκεί και όχι στην εποχικότητα οπότε η περίπτωσή του θα πρέπει να αξιολογηθεί διαφορετικά.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Προσπαθήστε να ξεχωρίσετε τι συμβαίνει

Επειδή τα παιδιά-ειδικά όσο πλησιάζουν στην εφηβεία- συχνά πυκνά γίνονται ευέξαπτα, νευρικά, ή έχουν εναλλαγές στη διάθεσή τους, είναι πιθανό οι γονείς να μην ερμηνεύσουν τη συμπεριφορά τους ως δείγμα κατάθλιψης. Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε διπλά προσεκτικοί και να δίνουμε σημασία ακόμα και σε λεπτομέρειες. Π.χ. μπορεί κι άλλες φορές τα παιδιά σας να έδειχναν απογοητευμένα όμως ποτέ δεν έλεγαν όχι σε μια βραδιά πίτσας. Αν βλέπετε διαφορές σε αρκετά από τα πράγματα που συνήθιζαν ή τους άρεσαν ιδιαίτερα αλλά όχι πια, ίσως πρέπει να προβληματιστείτε περαιτέρω. Θυμηθείτε ότι αυτό θα πρέπει να συμβαίνει για τουλάχιστον δύο εβδομάδες και δεν είναι κάτι μεμονωμένο ή περιστασιακό.

Μιλήστε με τον παιδίατρό σας

Προτού καταλήξετε στο συμπέρασμα ότι το παιδί ίσως έχει εποχική κατάθλιψη, απευθυνθείτε πρώτα στον γιατρό σας για να αποκλείσετε κάποια άλλη αιτία όπως ένα πρόβλημα υγείας. Οι αλλαγές στη διάθεση ή την όρεξη ίσως δηλώνουν κάποιο πρόβλημα με τον θυρεοειδή του παιδιού ή αν κάνει συχνά εμετούς, κάτι μπορεί να συμβαίνει με το γαστρεντερικό του σύστημα.

Απευθυνθείτε σε ειδικό

Αν μετά και από την επίσκεψη στον γιατρό σας, υποπτεύεστε ότι η συμπεριφορά του παιδιού σας παρεκκλίνει από το σύνηθες, καλό είναι να συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας χωρίς καθυστέρηση καθώς είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να σας καθοδηγήσει σωστά. Ρωτήστε με ποιους τρόπους μπορείτε να σταθείτε στο παιδί αλλά και πως μπορείτε να φροντίσετε τον εαυτό σας για να είστε σε θέση να αντεπεξέλθετε και σε αυτή την πρόκληση. Και φυσικά θα σας ενημερώσει για το πλάνο αντιμετώπισης της κατάστασης. Συμπεριφορική θεραπεία, θεραπεία με τεχνητό φως, σε κάποιες περιπτώσεις φαρμακευτική αγωγή είναι κάποιες από τις επιλογές.

Κρατήστε μια φυσιολογική καθημερινότητα

Η τήρηση των ωραρίων ύπνου, φαγητού και προσωπικής υγιεινής, η ισορροπημένη διατροφή, η άσκηση, η πρόβλεψη για ελεύθερο χρόνο, θέτουν ένα υγιές πλαίσιο και περιχαρακώνουν τη σωματική και την ψυχική μας υγεία και ισορροπία. Ειδικά τα παιδιά έχουν τεράστια ανάγκη μια ισορροπημένης ρουτίνας γιατί τα κάνει να αισθάνονται πιο ασφαλή και τα βοηθάει να νιώθουν ότι βρίσκονται σε ένα σταθερό περιβάλλον.

Μη γίνεστε πιεστικοί

Ναι μεν είναι καλό να κινητοποιείτε τα παιδιά να κάνουν πράγματα, να βλέπουν τους φίλους τους, να αθλούνται, να μελετάνε, να όμως μην το παρακάνετε. Αν δείτε ότι δεν μπορούν να συγκεντρωθούν στο διάβασμά τους, πείτε τους να τελειώσουν έστω ένα από τα τρία πράγματα που μπορεί να έχουν να κάνουν ή βοηθήστε τα εσείς για να τα κάνουν όλα, όμως μην τους φωνάξετε, μην τους πείτε ότι πρέπει να μελετήσουν, μην τα γεμίσετε με επιπλέον άγχος και ενοχές. Με το ίδιο σκεπτικό, μην τα πιέζετε να σας πουν πως νιώθουν και μη θυμώνετε αν π.χ. δε θέλουν να πάνε μια βόλτα. Προτείνετέ τους να βγούνε με τους φίλους τους ή να πάτε μαζί κάπου όμως μην δείξετε απογοητευμένοι ή θυμωμένοι αν δεν το κάνουν. Πείτε τους ότι καταλαβαίνετε και ότι πιστεύετε ότι μια βόλτα θα τους έκανε καλό και ότι μπορούν να βγουν όποτε έχουν τη διάθεση. Γενικά, φανείτε υπομονετικοί και διαθέσιμοι. Πείτε τους ότι είστε πάντα εκεί αν θέλουν να σας μιλήσουν και ότι θα τα βοηθήσετε όσο έχουν ανάγκη αυτή τη δύσκολη περίοδο.

Ένα βήμα τη φορά

Μπορεί να βιάζεστε να ξεπεράσετε αυτόν τον σκόπελο μια ώρα αρχύτερα όμως αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Θέστε λοιπόν ρεαλιστικούς στόχους. Π.χ. μην περιμένετε το παιδί να γυμνάζεται κάθε μέρα επειδή η άσκηση είναι σύμμαχός μας κατά της κατάθλιψης. Βάλτε στόχο τις 2-3 φορές την εβδομάδα που είναι πιο εύκολο να το καταφέρει.

Αφήστε το παιδί να γνωρίζει τι του συμβαίνει

Ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητα του παιδιού, καλό είναι να μην του κρύβετε πληροφορίες για την κατάσταση που καλείται να βιώσει ούτε να του «χρυσώνετε το χάπι». Αφήστε το να καταλάβει τι του συμβαίνει, να μάθει πως μπορεί να το αντιμετωπίσει, να δει ότι μπορεί τώρα να του φαίνεται δύσκολο όμως υπάρχουν λύσεις κι εσείς θα είστε πάντα εκεί.

Αναθέστε του πρωτοβουλίες

Ζητήστε του να αναλάβει μια δουλειά στο σπίτι, να σας βοηθήσει σε μια εργασία και γενικά να νιώσει χρήσιμο και με σκοπό. Η παρουσία κινήτρων μας κάνει πιο δυνατούς απέναντι στην κατάθλιψη.

Μην του λέτε ότι δεν έχει τίποτα

Πάνω απ’ όλα, πρέπει να δείξετε κατανόηση για τα συναισθήματα του παιδιού σας. Μην του λέτε ότι άλλοι περνάνε χειρότερα, ότι είναι αχάριστο, ότι μεγαλοποιεί τα πράγματα… Αν υποτιμάτε αυτό που ζει, το κάνετε να νιώθει ανασφάλεια και του στερείτε το καταφύγιό του.

Μείνετε δίπλα του

Βρείτε χρόνο για να είστε μαζί, κάντε πράγματα που σας ευχαριστούν οικογενειακώς, δημιουργήστε ήρεμη και ζεστή ατμόσφαιρα στο σπίτι… Η υποστήριξή σας είναι η δύναμή του και πρέπει να του τη δώσετε απλόχερα! https://akappatou.gr/epochiki-synaisthimatiki-diatarachi-pa/

Παιδική ηλικία

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου, Ψυχολόγο – Παιδοψυχολόγο
Η τέχνη της λήψης αποφάσεων
Και πώς να τη διδάξουμε στα παιδιά μας
Η πορεία της ζωής μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις επιλογές μας σε διάφορους τομείς της ζωής μας . Από το τι επάγγελμα θα διαλέξουμε, ποιους θα προτιμήσουμε για φίλους και για συντρόφους τα χόμπι μας κά. Γι’ αυτό και η ικανότητα να παίρνουμε όσο γίνεται πιο σωστές αποφάσεις είναι κάτι που καλό είναι –όπως όλα- να καλλιεργείται από νωρίς.
Μπορεί να μην το έχουμε σκεφτεί ποτέ, όμως καλούμαστε να κάνουμε επιλογές από πολύ νωρίς στη ζωή μας. Από τα πρώτα παιχνίδια στα οποία θα δείξουμε προτίμηση, μέχρι το αν στο διάλειμμα παίξουμε με τον Δημήτρη ή τον Βασίλη. Και φυσικά μεγαλώνοντας οι αποφάσεις μας μεγαλώνουν μαζί μας.
Γι’ αυτό και η ικανότητα της λήψης αποφάσεων είναι ένα από τα πιο σημαντικά εφόδια που μπορεί να βοηθήσει ένας γονιός να καλλιεργήσουν τα παιδιά του. Το να μάθουν να ζυγίζουν τα υπέρ και τα κατά μίας κατάστασης και τελικά να επιλέγουν αυτό που θα τα ωφελήσει περισσότερο είναι ίσως το κλειδί για την ευτυχία τους και την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης, ώριμης προσωπικότητας.
Που θα τα βοηθήσει
- γίνονται πιο υπεύθυνα
- ανακαλύπτουν ότι κάθε απόφασή μας έχει συνέπειες
-μαθαίνουν να ελέγχουν την παρορμητικότητά τους
- αναπτύσσεται η αυτοεκτίμηση τους
- γίνονται χαρούμενα
-Και οι κακές αποφάσεις όμως μπορεί να αποδειχτούν εξίσου σημαντικές καθώς τα βοηθάνε να μαθαίνουν από τα λάθη τους, να τα αποδέχονται και να εξελίσσονται.

Βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν
Συζητήστε τα βήματα αυτά μαζί τους και εξηγήστε τους πως μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινότητα.
-Ποιο είναι το θέμα ή πρόβλημα για το οποίο πρέπει να αποφασίσω δηλ. να προσδιορίσουν το πρόβλημα
-ποιες είναι οι επιλογές μου περιλαμβάνοντας και τις λιγότερο καλές
-ποια είναι τα υπέρ και τα κατά κάθε απόφασης
-υπάρχουν κάποιοι κανόνες που πρέπει να λάβω υπόψη όταν παίρνω μια απόφαση
- πως η απόφαση αυτή θα επηρεάσει τους άλλους
πως θα με κάνει να αισθανθώ αυτή η απόφαση
υπάρχουν εναλλακτικές

Πώς θα τα καταφέρουμε
-Γενική αρχή 

Τα βοηθάμε να ανακαλύψουν τον εαυτό τους
Οι επιλογές μας εξαρτώνται από αυτό που είμαστε και σε αυτό που θέλουμε να γίνουμε. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό κάθε άνθρωπος να αναγνωρίζει τις δυνάμεις και τις αδυναμίες του, τις πραγματικές του επιθυμίες, τα όριά του, τα πράγματα που είναι όντως ουσιαστικά σε αυτόν… Έτσι πρέπει να συμβαίνει και με τα παιδιά. Κι επειδή από μόνα τους ίσως δυσκολευτούν να ανακαλύψουν τον εαυτό τους, είναι δική μας δουλειά να τα βοηθήσουμε. Ωθήστε τα λοιπόν να βρουν τα ταλέντα τους, να δουν τι μπορεί να μπαίνει εμπόδιο στους στόχους τους, να εντοπίσουν τις αδυναμίες τους και να τις βελτιώσουν ή να τις αποδεχτούν…

-Ξεκινάμε από τα μικρότερα πράγματα προς τα μεγαλύτερα
«Τι λες να φάμε το βράδυ; Ομελέτα ή ό,τι έμεινε από το μεσημεριανό;» Ακόμα και κάτι τόσο απλό, βάζει τα παιδιά στη λογική να κάνουν μία επιλογή και τους μαθαίνει ότι κάποιες φορές δεν υπάρχει τρίτος δρόμος αλλά ίσως κληθούν να διαλέξουν ανάμεσα σε κάτι ήδη δρομολογημένο με κάποιον τρόπο που δεν είναι πάντα στο χέρι μας. Επιπλέον, τους δείχνει ότι τα υπολογίζουμε και ότι η γνώμη τους μας είναι σημαντική και περιμένουμε από αυτά να την εκφράσουν. Μην ξεχνάτε ότι είναι σημαντικό να τα ενθαρρύνετε να παίρνουν αποφάσεις, είναι όμως εξίσου σημαντικό να τα πλαισιώνετε με όρια για την ομαλή ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη και την ασφάλειά τους. Όσο το παιδί μεγαλώνει, τόσο πιο σοβαρές πρέπει να είναι και οι αποφάσεις που θα το καλούμε να πάρει. Π.χ. πως θα φερθεί σε κάποιον συμμαθητή του που εκφοβίζει το ίδιο ή άλλα παιδιά.

-Επιτρέπουμε τα λάθη
Αφήστε το παιδί να κάνει τις επιλογές που θέλει σε κάποια πράγματα ακόμα κι αν βλέπετε ότι είναι ξεκάθαρα λάθος (φυσικά θα προσέξετε να μη διακυβεύεται η ασφάλειά του επουδενί). Αν π.χ. μια μέρα δε θέλει να διαβάσει , αφήστε το να πάει στο σχολείο χωρίς να έχει κάνει τις εργασίες του, και να υποστεί τις παρατηρήσεις και τα σχόλια του εκπαιδευτικού. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να μάθει ότι δεν υπάρχει επιλογή μας που να μην έχει συνέπειες είτε αυτές είναι καλές είτε όχι.

-Τα συμπεριλαμβάνουμε στις αποφάσεις της οικογένειας
Οι αποφάσεις που αφορούν στην οικογενειακή σας ζωή δεν είναι ανάγκη να λαμβάνονται πάντα από τους μεγάλους. Κάποιες φορές και τα παιδιά είναι ικανά και πρέπει να συμμετέχουν ανάλογα πάντα με το ζήτημα αλλά και την ηλικία και την προσωπικότητά τους. Μπορείτε π.χ. να αποφασίσετε από κοινού που θέλετε να πάτε διακοπές ή –για να είμαστε πιο ρεαλιστές και επίκαιροι- που και πως θα γιορτάσετε τη λήξη της καραντίνας ή και τη λήξη της πανδημίας!

-Τα αφήνουμε να αποφασίζουν για κάτι που τα αφορά (σχεδόν) αποκλειστικά
Π.χ. πως θέλουν να περάσουν τα γενέθλιά τους, ποιο βιβλίο θα τους διαβάσετε για να κοιμηθούν, τι χρώματα θέλουν στο δωμάτιό τους… Τέτοιου είδους αποφάσεις είναι κατά βάση «ανώδυνες» για εσάς αλλά συχνά πολύ σημαντικές για τα ίδια. Μην τους τις στερήσετε.
Δεν τα αγχώνουμε
Δεν αναγκάζουμε ποτέ τα παιδιά να πάρουν μία απόφαση υπό πίεση, δεν τα κατηγορούμε αν αργούν να το κάνουν, δεν τα κοροϊδεύουμε ούτε τα κρίνουμε για τις επιλογές τους, δεν ανακατευόμαστε σε όλα. Μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί μόνο να τα γεμίσει άγχος και να υποσκάψει την αυτοεκτίμησή τους. Αντίθετα, δουλεύουμε μαζί τους με υπομονή και αγάπη και διάθεση να τα βοηθήσουμε να χτίσουν τα φτερά τους για να πετάξουν μια μέρα χωρίς τη βοήθειά μας.

Τους δίνουμε έναν μπούσουλα
Αν βλέπουμε ότι το παιδί δυσκολεύεται να πάρει μία απόφαση ή αγχώνεται με τη διαδικασία, προσπαθούμε να βάλουμε τη σκέψη του σε μία τάξη, δείχνοντάς του τα κατάλληλα βήματα και όσα πρέπει να αναλογιστεί. Τι απόφαση πρέπει να πάρω; Τι επιλογές έχω; Ποια είναι τα υπέρ και τα κατά κάθε επιλογής; Υπάρχει κάτι που με περιορίζει και πρέπει να έχω υπ’ όψιν μου (π.χ. κανόνες, ή κάποιος μου έχει εμπιστευτεί κάτι κ.λπ.); Πώς μπορεί να επηρεάσει εμένα (ή και άλλους) η όποια απόφαση; Πώς αισθάνομαι με αυτή την απόφαση; Νιώθω καλά ή κάτι με «βαραίνει»; Τι μου λέει το ένστικτό μου; Τι εναλλακτική υπάρχει;

Του δίνουμε μια γεύση από τον πραγματικό κόσμο
Τα παιδιά μας δε ζούνε σε γυάλα. Είναι κομμάτι του πραγματικού κόσμου και κάποια στιγμή, θα χρειαστεί να τον αντιμετωπίσουν κατάματα. Αν λοιπόν εμείς τα κρατάμε συνεχώς κάτω από τις φτερούγες μας, δε θα καταφέρουν να σταθούν ποτέ στα πόδια τους. Καλό είναι λοιπόν να τα αφήνουμε να εκτίθενται στην πραγματικότητα και να τα βοηθάμε να αντιλαμβάνονται πως οι αποφάσεις μας μπορούν να μας βοηθήσουν να τη βελτιώσουμε. Π.χ. αν στο δρόμο δείτε κάποιον άνθρωπο εθισμένο στα ναρκωτικά, μην περάσετε απέναντι για να μην τον δει το παιδί. Αντίθετα, μιλήστε του για τις συνέπειες που έχει η χρήση ουσιών ώστε να το βοηθήσετε να επιλέξει σωστά σε περίπτωση που κάποτε του προσφερθούν. Μην ξεχνάτε πάντα να μιλάτε στα παιδιά με ευαισθησία και ενσυναίσθηση για όσα μπορεί να συναντήσει στη ζωή. Και εξηγήστε του ότι κάποιες φορές, δυστυχώς, είτε δεν έχουμε τη δυνατότητα να επιλέξουμε είτε είμαστε πολύ αδύναμοι για να διαλέξουμε σωστά. Όμως πάντα πρέπει να προσπαθούμε να ανοίγουμε δρόμους και να επιλέγουμε με υγιή κριτήρια.

Τρόποι και δραστηριότητες που θα βοηθήσουν…
Επιστρατεύουμε ιστορίες
Τα παιδιά τις λατρεύουν και γι’ αυτό είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε. Βιβλία, παραμύθια, ταινίες, κουκλοθέατρο κ.λπ. με ήρωες που κλήθηκαν να πάρουν μία απόφαση είτε αυτή ήταν εύκολη, δύσκολη, γενναία, κακή… Μπορείτε επίσης να συζητήσετε με το παιδί τι γνώμη έχουν για την επιλογή του ήρωα και αν τα ίδια θα έκαναν κάτι διαφορετικά και πως και γιατί.
Παιχνίδια ρόλων
Παιχνίδια ρόλων με όχημα τη γόνιμη φαντασία τους και με τους αγαπημένους τους ήρωες μπορούμε να τους περάσουμε τα κατάλληλα μηνύματα.

Παιχνίδια στρατηγικής
Επίσης υπάρχουν παιχνίδια που βασίζονται στη στρατηγική (π.χ. τα περισσότερα επιτραπέζια ) είναι μία εξαιρετική προπόνηση στη λήψη αποφάσεων. Μαθαίνουν στα παιδιά να αποκτούν κριτική σκέψη, να σκέφτονται με προοπτική, να διαπραγματεύονται τις πιθανότητες, να ακολουθούν ή να σπάνε κανόνες και να αποδέχονται τις συνέπειες όπως τη νίκη ή την ήττα. Και όλα αυτά διασκεδάζοντας!

- Τα ενθαρρύνουμε να συμμετέχουν σε ομάδες
Γράψτε τα σε ένα σπορ, ωθήστε τα να γίνουν μέλος μιας οικολογικής ομάδας, κινητοποιήστε τα να συμμετέχουν σε μία ομάδα για κάποιο κοινωνικό ζήτημα, να «ανακατευτούν» με αποφάσεις που αφορούν στην παρουσία τους στο σχολείο κ.ο.κ. Η «ανάμιξή» μας με άλλους ανθρώπους με έναν κοινό σκοπό μας κάνει να νιώθουμε μέρος ενός οράματος και ακονίζει την ικανότητά μας να συμμετέχουμε στη λήψη αποφάσεων.

Συζητείστε μαζί τους , αφήστε τα να εκφράσουν τις απόψεις και τις διαφωνίες τους
Ζητήστε τους να σας παρουσιάσουν τα επιχειρήματά τους και τον τρόπο σκέψης τους καθώς έτσι θα τους επιτρέψετε να εκπαιδευτούν στο να σκέφτονται τα υπέρ και τα κατά μίας κατάστασης. Ακόμα και αν διαφωνείτε, είναι σημαντικό να τα ακούσετε.

Δεν τα εγκαταλείπουμε ποτέ
Το ότι τους επιτρέπουμε ή τα ενδυναμώνουμε έτσι ώστε να μπορούν να αποφασίζουν τα ίδια για τον εαυτό τους, δε σημαίνει ότι αφήνουμε τα παιδιά μας «στη μοίρα τους». Άσχετα από οτιδήποτε, παραμένουμε οι γονείς που χρειάζονται. Τους δείχνουμε ότι είμαστε εκεί αν θέλουν να συζητήσουν κάτι που τα απασχολεί και να τα βοηθήσουμε να ξεδιαλύνουν προς ποια κατεύθυνση ίσως ήταν καλύτερα να κινηθούν. Αλλά είμαστε κι εκεί όταν υφίστανται τις ίσως αρνητικές συνέπειες μιας απόφασής τους χωρίς να τους πούμε «στα ‘λεγα εγώ» ή να κρίνουμε με οποιονδήποτε τρόπο. Η αγκαλιά και η πόρτα μας πρέπει να είναι πάντα ανοιχτές.ΦΩΤΟ - https://gr.pinterest.com/

https://akappatou.gr/pos-tha-mathoyn-ta-paidia-na-pairnoyn-ap/

© 2017 Forwoman.gr
facebook_page_plugin
Τα cookies βοηθάνε στην καλύτερη εμπειρία σας στην περιήγηση της ιστοσελίδας μας, συνεχίζοντας συμφωνείτε με τη χρήση τους.