Η παράδοση της αστάνγκα έχει πίσω της μια μυθική σειρά προγόνων: από τον Patanjali, τον Vamana Rhishi και τον Krishnamacharya μέχρι τον BNS Iyengar και τον Pattabhi Jois – μια πανάρχαια παράδοση της γιόγκα που φτάνει στο σήμερα όλο δροσιά και ζωντάνια.

Ο Sri K. Pattabhi Jois και η Yoga Mala
Όταν ο Krishnamacharya έφυγε από τη Μυσόρη (Mysore) άφησε το έργο της περαιτέρω μετάδοσης της παραδοσιακής γιόγκα στον Sri K. Pattabhi Jois, που ήταν ο παλαιότερος μαθητής του.

Λίγο αργότερα, ο Pattabhi Jois άρχισε να γράφει ένα βιβλίο για το σύστημα των ασκήσεων. Το βιβλίο „Yoga Mala“ ολοκληρώθηκε γύρω στο 1958 - 1960. „Mala“ σημαίνει γιρλάντα και παραπέμπει στη σειρά των στάσεων της Αστάνγκα Γιόγκα που μπορεί κανείς να τις φανταστεί σαν πέρλες πάνω σε μια γιρλάντα φτιαγμένη από αναπνοή και κίνηση. Το 1962 το βιβλίο δημοσιεύθηκε από ένα μαθητή του, ιδιοκτήτη μιας φυτείας καφεόδενδρων από το Coorg. Η πρώτη αγγλική μετάφραση εκδόθηκε το 1999 στις ΗΠΑ από τον Eddie Stern, παλιό μαθητή του Pattabhi Jois. Μέχρι σήμερα το βιβλίο αυτό αποτελεί σημείο αναφοράς για την πρακτική της αστάνγκα.

Είναι μια μαρτυρία για το πώς η παράδοση επιβιώνει απαράλλακτη στο πέρασμα του χρόνου. Υπήρχε ήδη πριν επισκεφθεί τον Pattabhi Jois το 1964 ο πρώτος άνθρωπος από Δυτική χώρα (ο Βέλγος Andre van Lysbeth) για να διδαχθεί γιόγκα από αυτόν. Υπήρχε ήδη πριν γίνει τόσο δημοφιλής η Αστάνγκα Γιόγκα σε χιλιάδες σχολές γιόγκα στο δυτικό κόσμο.

Ο Sri K. Pattabhi Jois δίδασκε, έως ότου έφυγε από τον κόσμο αυτό στις 18 Μαϊου 2009, ακριβώς αυτά που είχε μάθει από τον γκουρού του, τον Sri T. Krishnamacharya, και φρόντιζε πάντοτε να το τονίζει. Το 1927 πρωτοσυνάντησε τον Δάσκαλό του και διδάχθηκε κοντά του την Αστάνγκα Γιόγκα επί πάνω από 25 χρόνια.

BNS Iyengar
Την εποχή που ο Sri K. Pattabhi Jois ήταν αφοσιωμένος στην περαιτέρω μετάδοση του συστήματος της αστάνγκα βινιάσα, ο BNS Iyengar, μαθητής κι αυτός του Krishnamacharya, συνέχιζε την παράδοση της αστάνγκα μέσα από τη διδασκαλία της πραναγιάμα, των μούδρα και του διαλογισμού. Ο Jois και ο Iyengar ήταν μαθητές του Krishnamacharya στη Μυσόρη την ίδια χρονική περίοδο. Όταν ο Krishnamacharya έφυγε από την πόλη, παρέδωσε τη διδασκαλία της αστάνγκα στα χέρια του Sri K. Pattabhi Jois, του παλαιότερου και πλέον πεπειραμένου μαθητή του, ο οποίος και συνέχισε να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Μυσόρης. Στο ναό Jagamohan, ένα ναό Vaishnava όπου είχε διδάξει και ο Krishnamacharya, συνέχισε την παράδοση της διδασκαλίας ο BNS Iyengar, ο οποίος ήταν επίσης Vaishnava όπως και ο Krishnamacharya – και συνεχίζει να διδάσκει μέχρι σήμερα!

Krishnamacharya
Κάνοντας ένα βήμα πιο πίσω στην παράδοση της αστάνγκα γιόγκα του Pattabhi Jois και του BNS Iyengar, συναντάμε τον Sri Tirumalai Krishnamacharya. Αυτός ο μεγάλος σοφός και γιόγκι ταξίδεψε στα Ιμαλάια το 1916 για να διδαχθεί γιόγκα. Εκεί συνάντησε τον γκουρού του, τον Sri Ramamohan Brahmachari και έμεινε κοντά του επτάμισυ χρόνια. Κατά την περίοδο αυτή μελέτησε το σύστημα της αστάνγκα γιόγκα το οποίο διέδωσε σε πολλούς μαθητές, ινδούς αλλά και δυτικούς, κατ’αρχήν στη Μυσόρη, από το 1933 και μετά, και αργότερα στο Μαδράς. Ανάμεσα στους πιο γνωστούς συγκαταλέγονται εκτός από τον Sri K. Pattabhi Jois και τον BNS Iyengar, ο Indra Devi, ο BKS Iyengar και ο γιος του, TKV Desikachar.

Αυτοί οι δάσκαλοι έχουν αφήσει το σημάδι τους σε διάφορα είδη γιόγκα που όλα ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Οι εκπρόσωποί τους ήταν όλοι μαθητές του μεγάλου δασκάλου Krishnamacharya, σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Ο Krishnamarchaya συνέχισε να διδάσκει στη Μυσόρη την αρχική και πιο παραδοσιακή μορφή της γιόγκα του, την αστάνγκα γιόγκα. Στο Μαδράς το στυλ του άλλαξε και τελικά μετασχηματίσθηκε σε βινι-γιόγκα. Η αρχική τους προέλευση όμως συνδέει μεταξύ τους την αστάνγκα-, τη βινι-, και την Iyengar-γιόγκα.

Η Yoga Korunta και ο Vamana Rhishi
Κατά τη μαθητεία του Krishnamacharya κοντά στον Ramamohan, ένα από τα σημαντικότερα βιβλία ήταν το „Yoga Korunta“. Το βιβλίο αυτό το είχε αποστηθίσει, σύμφωνα με την ισχύουσα παράδοση, ότι τα σημαντικά φιλοσοφικά κείμενα παραδίδονται προφορικά από το Δάσκαλο στο μαθητή. Αποχαιρετώντας τον γκουρού του το 1924, έλαβε την εντολή να αναζητήσει το βιβλίο αυτό. Μετά από πολλές προσπάθειες βρήκε τελικά ένα αντίγραφο στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Καλκούτας. Δυστυχώς λίγο αργότερα το βιβλίο υπέστη σοβαρές φθορές από μυρμήγκια και ο Krishnamacharya δεν κατάφερε να το διατηρήσει. Έτσι, λοιπόν, είναι αδύνατον σήμερα να αποδείξουμε την αυθεντικότητά του. „Korunta“ σημαίνει „ομάδα“ και λέγεται ότι το κείμενο του βιβλίου περιλάμβανε την επακριβή ομαδοποίηση των ασάνα. Φαίνεται ότι περιλάμβανε τα πάντα για τις βινιάσα, τα μπάντα, τα ντρίστι, τις ασάνα και για τις 6 σειρές, όπως διδάσκονται μέχρι σήμερα. Η „Γιόγκα Κορούντα“ αποτελεί λοιπόν τη βάση του συστήματος ασάνα και βινιάσα της αστάνγκα γιόγκα. Η „Γιόγκα Κορούντα“ αποδίδεται στο σοφό Vamana Rishi. Λέγεται ότι γεννήθηκε όταν η αστάνγκα γιόγκα είχε σχεδόν ξεχαστεί και ήταν απαραίτητος ένας σοφός άνθρωπος για να την επαναφέρει στην ανθρωπότητα. Ο Vamana Rishi ενσαρκώθηκε ακριβώς για να εκπληρώσει αυτό το καθήκον.

Όταν ήταν ακόμη στην κοιλιά της μητέρας του, συνειδητοποίησε ότι δεν είχε ιδέα από αστάνγκα γιόγκα. Κατά το διαλογισμό του, λοιπόν, ζήτησε βοήθεια από τον Vishnu. Κι έτσι, ο Vishnu του δίδασκε το σύστημα της αστάνγκα γιόγκα όσο ήταν ακόμη στην κοιλιά της μητέρας του. Αφού πέρασαν εννέα μήνες, ο Vamana δεν είχε ολοκληρώσει ακόμη τη διδακτέα ύλη. Σύμφωνα με το μύθο, αρνιόταν να γεννηθεί μέχρις ότου ολοκληρώσει τις σπουδές του στην αστάνγκα γιόγκα.

Το Yoga Sutra και ο Πατάντζαλι
Η φιλοσοφική βάση της αστάνγκα γιόγκα βρίσκεται σε ένα άλλο βιβλίο, το „Yoga Sutra“. Το βιβλίο αυτό δεν είναι δύσκολο να το βρει κανείς. Υπάρχει σε πολλές μεταφράσεις και με σχόλια. Σύμφωνα με τις γνώσεις που έχουμε στη δύση για την ινδική φιλολογία, το „Γιόγκα Σούτρα“ γράφτηκε ανάμεσα στο 400 π.Χ. και στο 200 μ.Χ. Η Ινδουιστική μυθολογία το χρονολογεί πολύ παλιότερα, γύρω στο 10 000 π.Χ. Το „Γιόγκα Σούτρα“ είναι το σημαντικότερο κείμενο της κλασσικής γιόγκα.

Ο συγγραφέας, ο Πατάντζαλι, συγκέντρωσε και συστηματοποίησε σ’αυτό το έργο τις υφιστάμενες τεχνικές και τη γνώση της εποχής του. Το Γιόγκα Σούτρα ορίζει τη γιόγκα ως „αυτό που επιφέρει ηρεμία στη σκέψη“ (yogas chitta-vritti-nirodha). Μόνο με ήρεμο πνεύμα μπορεί να γίνει κατανοητή η πραγματική φύση του Όντος. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, ο Πατάντζαλι περιγράφει ένα μονοπάτι με οκτώ βαθμίδες:

Γιάμα (Σχέσεις με τους άλλους)
Νιγιάμα (Σχέσεις με τον εαυτό μας)
Ασάνα (Στάσεις)
Πραναγιάμα (Έλεγχος της αναπνοής)
Πρατγιαχάρα (Νηστεία των αισθήσεων)
Νταράνα (Συγκέντρωση)
Ντχγιάνα (Διαλογισμός)
Σαμάντι (αυτογνωσία)

Σ’αυτό το μονοπάτι με τις οκτώ βαθμίδες, που στόχος του είναι η ηρεμία της σκέψης και του πνεύματος, οφείλει το όνομά της η αστάνγκα γιόγκα: ashta = οκτώ, anga = μέλη, γιόγκα = ηρεμία του πνεύματος. Ο Πατάντζαλι, συγγραφέας του „Γιόγκα Σούτρα“, θεωρείται ενσάρκωση του Αντισέσα, του φιδιού που κατά τη μυθολογία προστατεύει τον θεό Βισνού.Πάνω σ’αυτό το φίδι κοιμάται ο θεός Βισνού μέσα στον ωκεανό του Είναι. Ο Πατάντζαλι γεννήθηκε από μια γυναίκα ονόματι Γκονίκα, μια πολύ σοβαρή γιογκίνι. Καθώς προσευχόταν στον Σούρια, το θεό του ήλιου, εμφανίστηκε στα χέρια της ένα φιδάκι που πήρε ανθρώπινη μορφή.

Παρακάλεσε τη Γκονίκα να τον δεχθεί σα γιό της. Αυτή του έκανε το χατήρι και τον ονόμασε Πατάντζαλι, όνομα που αποτελεί περιγραφή των συνθηκών υπό τις οποίες γεννήθηκε: „προσευχή που έπεσε“ (pata = πέφτω; anjali = προσευχή).

Οι Βέδες και οι Ρίσις
Το σύστημα των βινιάσα είναι ριζωμένο στην αστάνγκα και οι ρίζες του φτάνουν πολύ πιο παλιά. Φτάνουν στο πρώτο γραπτό ντοκουμέντο της ανθρωπότητας, στις Βέδες. Οι Βέδες αποτελούνται από τέσσερα βιβλία: Το Ριγκ-Βέδα, το Γιαγουρ-Βέδα, το Σάμα-Βέδα και το Ατάρβα-Βέδα. Δύο από αυτά περιέχουν οδηγίες για την πρακτική της αστάνγκα βινιάσα γιόγκα και ειδικότερα για το σύστημα των βινιάσα. Πρώτο γράφτηκε το Ριγκ-Βέδα, το οποίο κατά την παράδοση χρονολογείται στο 8000 π.Χ. Το Γιαγουρ-Βέδα είναι πιο πρόσφατο, αλλά είναι κι’αυτό πολύ παλαιό κείμενο. Και στα δύο βρίσκουμε εξηγήσεις για την κίνηση και την αναπνοή, ιδιαίτερα για τη Surya Namaskara (Χαιρετισμό στον Ήλιο). Περιγράφεται λεπτομερώς πώς επενεργούν στο σώμα και στο πνεύμα. Το Γιαγουρ-Βέδα περιλαμβάνει το μάντρα Aruna Mantra, που ορίζει εννέα χρόνους για τον πρώτο Χαιρετισμό στον ήλιο.

Στο Maha Saura Mantra από το Ριγκ-Βέδα ορίζεται το μέτρημα για το δεύτερο Χαιρετισμό στον ήλιο σε δεκαεπτά χρόνους. Τον ίδιο ακριβώς τρόπο μετρήματος ακουλουθεί η παράδοση των βινιάσα της αστάνγκα μέχρι σήμερα για τον πρώτο και το δεύτερο Χαιρετισμό στον ήλιο.