Ξυπνάτε το πρωϊ και αισθάνεστε κουρασμένοι; Νοιώθετε πρωϊνό πονοκέφαλο και υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας; Αισθάνεστε μείωση της πνευματικής σας απόδοσης; Ήρθε η ώρα να δείτε αν πάσχετε από το σύνδρομο της άπνοιας ύπνου.

Η άπνοια ύπνου μπορεί να αποτελέσει αιτία θανάτου γι αυτό δεν αποτελεί κατάσταση που μπορείτε να αγνοήσετε! Είναι χρόνια πάθηση που συνδέεται με καρδιακά προβλήματα, υπέρταση και εγκεφαλικά επεισόδια. Γενικά εμφανίζεται κυρίως στους άνδρες σε ποσοστό 25%, ενώ στις γυναίκες σε ποσοστό γύρω στο 10%. Έχουν αναφερθεί ακόμα και περιπτώσεις παιδιών που παρουσιάζουν άπνοια ύπνου! Όμως ένα μεγάλο ποσοστό των ατόμων που πάσχουν δεν το γνωρίζουν!

Οι διαταραχές της αναπνοής κατά τον ύπνο γίνονται συνήθως αντιληπτές από άλλα άτομα. Συνήθως αυτά αναφέρουν το ροχαλητό και τα χρονικά διαστήματα που παύει η αναπνοή στους πάσχοντες. Συμπέρασμα; Δώστε βάση στις περιγραφές των ατόμων που κοιμούνται δίπλα σας! Συνήθως οι σύζυγοι είναι αυτοί που παρατηρούν πρώτοι τα συμπτώματα!

Ροχαλητό: Ενόχληση ή προειδοποίηση;

Είστε από αυτούς που ταλαιπωρούνται κάθε βράδυ από το ροχαλητό των άλλων; Σκεφτείτε ότι αυτοί που ροχαλίζουν κινδυνεύουν περισσότερο! Τα τελευταία χρόνια τα προβλήματα της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου έχουν απασχολήσει ιδιαίτερα τους ερευνητές. Τα αποτελέσματα των ερευνών δείχνουν ότι το ροχαλητό δεν είναι απλά ενοχλητικό αλλά αποτελεί προειδοποίηση που δεν πρέπει να αγνοήσουμε.

Όμως δεν είναι μόνο το ροχαλητό που πρέπει να μας ανησυχήσει αλλά και τα διαστήματα κατά τα οποία το ροχαλητό σταματά!

Τα άτομα με αναπνευστικά προβλήματα κατά τη διάρκεια του ύπνου παρουσιάζουν δυνατό και συχνό ροχαλητό που σταματά απότομα καθώς εμφανίζονται συχνά χρονικά διαστήματα κατά τα οποία ο ασθενής σταματά πλήρως να αναπνέει! Ο χρόνος που διαρκεί η άπνοια ποικίλει από μερικά δευτερόλεπτα έως και ολόκληρα λεπτά! Σε σοβαρές περιπτώσεις η διάρκεια της άπνοιας μπορεί να ξεπεράσει και τα 2 ολόκληρα λεπτά! Άπνοια θεωρείται όταν σταματήσετε να αναπνέετε τελείως ή όταν αναπνέετε με βάθος αναπνοής λιγότερο από το 25% του φυσιολογικού

Στην άπνοια περιλαμβάνεται και η απόλυτη απόφραξη των αεραγωγών. Επίσης παρουσιάζεται μείωση του ποσοστού οξυγόνου του αίματος που ξεπερνά το 4% και ως αποτέλεσμα μειώνεται η οξυγόνωση του οργανισμού.

Ένα άτομο που πάσχει από άπνοια μπορεί να εμφανίσει πολλές διακοπές στην αναπνοή του κατά τη διάρκεια μίας ώρας ύπνου. Μετά τη διακοπή της αναπνοής ακολουθεί μία απότομη και θορυβώδης εισπνοή αέρα που έχει ως αποτέλεσμα αρκετά συχνά να ξυπνήσει και ο ίδιος ο ασθενής! Τις περισσότερες φορές δεν ξυπνάει τελείως αλλά εξακολουθεί να κοιμάται ελαφρύτερα.

Αυτές οι διακοπές της αναπνοής κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν επιτρέπουν στο σώμα να ξεκουραστεί επαρκώς. Έτσι εμφανίζεται κόπωση, υπνηλία και συχνοί πονοκέφαλοι κατά τη διάρκεια της ημέρας. Επίσης, παρουσιάζεται μείωση της συγκέντρωσης και της απόδοσής στην εργασία γι αυτό το λόγο αυξάνεται και η πιθανότητα να προκληθούν εργατικά ατυχημάτα. Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα οι ασθενείς κυριολεκτικά κοιμούνται πάνω στο τιμόνι του αυτοκινήτου!

Τα προβλήματα που προκαλούνται από την άπνοια έχουν απόλυτη σχέση με το πόσο συχνά συμβαίνει αυτή κατά τη διάρκεια του ύπνου. Έτσι όσο περισσότερες άπνοιες εμφανίζονται τόσο λιγότερο οξυγονώνεται το αίμα. Αρκετές έρευνες έδειξαν ότι η χρόνια άπνοια ύπνου αυξάνει τον κίνδυνο υπέρτασης, τις καρδιαγγειακές παθήσεις, τα εγκεφαλικά επεισόδια αλλά και το διαβήτη!

Παράγοντες που προκαλούν την άπνοια

Η απόφραξη της ανώτερης αναπνευστικής οδού μπορεί να οφείλεται σε ένα σύνολο παραγόντων όπως η φλεγμονή ή τα ιδιαίτερα ανατομικά χαρακτηριστικά του κάθε ασθενούς. Έτσι για παράδειγμα μπορεί κάποια φλεγμονή ή αλλεργία να φράξει την είσοδο στου αέρα στον αεραγωγό. Όμως παράλληλα άπνοια ύπνου μπορούν να προκαλέσουν οι υπερτροφικές αμυγδαλές ή το μεγάλο μέγεθος της γλώσσας. Η ανατομική κατασκευή της κάτω γνάθου παίζει επίσης σημαντικό ρόλο γιατί μπορεί να ενισχύσει τα αναπνευστικά προβλήματα κατά τον ύπνο.

Η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ, ειδικά λίγες ώρες πριν από τον ύπνο κάνουν σοβαρότερο το πρόβλημα.

Ο λόγος που οι παραπάνω παράγοντες επηρεάζουν τόσο την ποιότητα του ύπνου είναι η χαλάρωση που προκαλούν στα τοιχώματα του λαιμού. Έτσι όσο χαλαρώνουν τα τοιχώματα του λαιμού τόσο περισσότερο κλείνει η αναπνευστική οδός. Η μεγαλύτερη περίμετρος του λαιμού αποτελεί συνήθως κοινό χαρακτηριστικό αφού τα άτομα που εμφανίζουν το σύνδρομο συνήθως έχουν κοντότερο και παχύτερο λαιμό από τους άλλους.

Οι τύποι: υπάρχουν δύο είδη άπνοιας ύπνου. Η κεντρική άπνοια και η αποφρακτική.

Η κεντρική άπνοια

Οφείλεται σε δυσλειτουργία του εγκεφάλου! Στην περίπτωση της κεντρικής άπνοιας δεν εντοπίζεται πρόβλημα στην αναπνευστική οδό. Όμως ο εγκέφαλός μας δεν στέλνει στους αναπνευστικούς μύες την εντολή για να πραγματοποιήσουν εισπνοή. Αυτός ο τύπος άπνοιας συνήθως εμφανίζεται σε πρόωρα βρέφη ή σε ενήλικες με καρδιακά προβλήματα ή αγγειακή εγκεφαλική νόσο. Όμως μερικές φορές μπορεί να προκληθεί από φάρμακα ή εκθεση σε υψηλό υψόμετρο. Η διακοπή της αναπνοής κρατάει πάνω από 20 δευτερόλεπτα και συνοδεύεται συνήθως από αλλαγή στους παλμούς της καρδιάς, μείωση του οξυγόνου του αίματος και γενική χαλάρωση των μυών του σώματος. Όμως πώς εξηγείται αυτό;

Σε κανονικές συνθήκες ο εγκέφαλός μας δίνει εντολή για αύξηση των αναπνοών όταν αυξάνεται το διοξείδιο του άνθρακα και όταν μειώνεται το οξυγόνο στο αίμα μας. Όμως όταν έχουμε πρόβλημα στην καρδιά ή στους πνεύμονες συνήθως εμφανίζονται και υψηλότερες τιμές διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα μας. Αν αυτή η κατάσταση είναι χρόνια, ο εγκέφαλός μας συνηθίζει και παύει να είναι ευαίσθητος σε αλλαγές που συμβαίνουν στα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα. Έτσι δεν δίνει εντολή στους αναπνευστικούς μύες και αυξάνονται τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα μέχρι να φτάσουν στις τιμές που έχει συνηθίσει!

Η αποφρακτική άπνοια

Είναι ο πιο συχνός τύπος άπνοιας. Στην αποφρακτική άπνοια οι μύες του φάρυγγα και του πίσω μέρους του στόματος με τη σταφυλή χαλαρώνουν και φράζουν τον αεραγωγό με αποτέλεσμα να δημιουργείται ροχαλητό. Όταν τα τοιχώματα φράξουν τελείως την αναπνευστική οδό, σταματά η αναπνοή και ο ασθενής πετιέται κυριολεκτικά στον ύπνο του γιατί νοιώθει σαν να πνίγεται! Πολλοί γιατροί περιγράφουν την αποφρακτική άπνοια σαν την προσπάθεια κάποιου να εισπνεύσει μέσα από ένα πολύ λεπτό καλαμάκι. Τα τοιχώματα των αεραγωγών κλείνουν και κάνουν την εισπνοή σχεδόν αδύνατη! Οι ασθενείς υποφέρουν πραγματικά γιατί η αναπνοή τους διακόπτεται συνεχώς κατά τη διάρκεια του ύπνου τους. Την επόμενη μέρα δε θυμούνται ούτε πόσες φορές ξύπνησαν ούτε γιατί! Απλά αισθάνονται κουρασμένοι γιατί οι διακοπές στην αναπνοή τους μπορεί να είναι δεκάδες ή εκατοντάδες κάθε νύχτα!

Η κατάσταση γίνεται πολύ χειρότερη αν έχει συνδυαστεί με την κατανάλωση αλκοόλ ή το κάπνισμα λίγο πριν από τον ύπνο. Έχει βρεθεί επίσης ότι η χρήση ηρεμιστικών επιδεινώνει το πρόβλημα γιατί τα τοιχώματα των αεραγωγών χαλαρώνουν ακόμα περισσότερο.

Κάθε φορά που σταματάει η αναπνοή μας, μειώνεται το οξυγόνο στο αίμα και η καρδιά επιβαρύνεται. Μάλιστα αρκετές φορές παρουσιάζονται αρρυθμίες ή ακόμα και κολπική μαρμαρυγή! Είναι συχνές και οι περιπτώσεις ατόμων που πεθαίνουν αιφνίδια κατά τη διάρκεια του ύπνου τους από καρδιακή ανακοπή ή ακόμα και από εγκεφαλικό επεισόδιο!

 

Διάγνωση

Αν ο σύντροφός σας, ζητήσει το βράδυ να κοιμηθεί σε... μία μονάδα μελέτης ύπνου, μην του το αρνηθείτε! Απαραίτητο εργαλείο διάγνωσης είναι η παρακολούθηση του βραδινού ύπνου. Ο ασθενής κοιμάται σε ειδική μονάδα όπου καταγράφονται συνεχώς κατά τη διάρκεια της νύχτας τα απνοϊκά επεισόδια και οι καρδιαναπνευστικές παράμετροι που σχετίζονται με αυτά. Έτσι μπορεί ο ιατρός μας να γνωρίζει με ακρίβεια το μέγεθος του πρόβληματός μας.

 

Θεραπεία

• Η θεραπεία είναι ανάλογη της έντασης του προβλήματος και των ανατομικών χαρακτηριστικών του κάθε ατόμου. Σε ήπιες περιπτώσεις συστήνεται η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, η διακοπή του καπνίσματος και ο περιορισμός του αλκοόλ. Αρκετά σημαντική είναι και η αλλαγή της θέσης του σώματος κατά τον ύπνο. Σε κάποιες περιπτώσεις προτείνεται η χρήση οδοντιατρικών συσκευών που κρατούν σταθερή τη θέση της κάτω γνάθου και ως αποτέλεσμα διατηρούν ανοιχτή την αναπνευστική οδό. Άλλες φορές γίνεται ακόμα και χειρουργική αποκατάσταση των ιστών του αεραγωγού.

Έτσι μία απλή επέμβαση αντιμετώπισης της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος ή των υπερτροφικών αμυγδαλών μπορεί να έχει άμεσα αποτελέσματα.

• Αρκετά συχνή είναι και η εφαρμογή ειδικής μάσκας κατά τη διάρκεια του ύπνου η οποία διατηρεί ανοιχτή την αναπνευστική οδό ασκώντας συνεχή θετική πίεση στον αεραγωγό (Continuous Positive Airway Pressure ή CPAP). Η μάσκα αυτή εφαρμόζεται πάνω από τη μύτη και συνδέεται με το μηχάνημα που ρυθμίζει τα ακριβή επίπεδα της πίεσης του αναπνεόμενου αέρα.

• Σε ασθενείς που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν το CPAP αποτελεσματικά, συστήνεται χειρουργική θεραπεία. Συνήθως, ο χειρουργός θα ζητήσει από τον ασθενή να παραμείνει στο CPAP για τουλάχιστον ένα μήνα, για να δει εάν αυτός πηγαίνει καλύτερα. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι τα αποτελέσματα της χειρουργικής θεραπείας, σπάνια θα είναι καλύτερα από αυτά της CPAP.

 

Έτσι την επόμενη φορά που θα σας ενοχλήσει το έντονο ροχαλητό του συντρόφου σας μην αλλάξετε απλά πλευρό! Παρατηρήστε τον ύπνο του και βοηθήστε στη διάγνωση και την θεραπεία του!

ygeia-evexia.gr