Ιανουαρίου 27, 2020

Υγεία

Ένα συχνό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες κατά την διάρκεια των ερωτικών τους επαφών είναι ο πόνος. Επιστημονικά ο ιατρικός όρος, που χρησιμοποιείται, για να περιγράψουμε τον επίμονο και υποτροπιάζοντα πόνο, ο οποίος εμφανίζεται κατά τη σεξουαλική επαφή ονομάζεται δυσπαρευνία.

Ποιες είναι οι αιτίες του φαινομένου αυτού; Πως μπορεί να αντιμετωπισθεί;

Απαντήσεις στο επιστημονικό άρθρο που ακολουθεί.

Του Μενέλαου Κ. Λυγνού Μαιευτήρα Χειρουργού Γυναικολόγου

Η δυσπαρευνία είναι πηγή έντονης δυσφορίας, ενώ δεν πρέπει να υποτιμάται και η πίεση, που αυτή ασκεί, στη σχέση του ζευγαριού και τα προσκόμματα, τα οποία δια αυτής ανεγείρονται στην καλλιέργεια και εμβάθυνση της συντροφικότητας.

Ο όρος δυσπαρευνία μας έρχεται από μια παρελθούσα εποχή, κατά την οποία οι ιατρικοί όροι χαρακτηρίζονταν από μία λογοτεχνική διάθεση των εμπνευστών τους. Επί λέξει ο όρος αυτός περιγράφει τη δυστυχία, που αισθάνεται κάποιος (ή κάποια), όταν πλαγιάζει δίπλα σε άλλον.

Η εστία του πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να εντοπίζεται επιφανειακά, γύρω από την είσοδο του κόλπου, ή βαθιά μέσα στην λεκάνη. Ο πόνος αυτός μπορεί να παρουσιάζεται σαν αίσθημα καύσου ή σαν ένας μουντός πόνος, που εμφανίζεται κατά την ώθηση του πέους εντός του κόλπου.

Επίσης, μπορεί να εμφανίζεται μόνο κατά τη σεξουαλική επαφή ή ακόμα και κατά τη χρήση ταμπόν. Τέλος ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να εμμένει και μετά το πέρας αυτής ακόμα και για ώρες, ως ένα ρυθμικό άλγος.

Μία συνηθισμένη αιτία εμφάνισης πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή, ο οποίος εμφανίζεται κατά τη διείσδυση είναι η ελλιπής λίπανση του κόλπου. Κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής διέγερσης τα τοιχώματα του κόλπου αρχίζουν να παράγουν υγρά, τα οποία είναι απαραίτητα για τη λίπανση του κόλπου και τη διευκόλυνση της διείσδυσης του πέους. Ένα συνηθισμένο αίτιο ελλιπούς λίπανσης του κόλπου είναι η ανεπαρκής προσοχή, που ενδεχομένως δίνεται, στα προκαταρκτικά της σεξουαλικής επαφής.
Υπάρχουν διάφορα φάρμακα, η χορήγηση των οποίων έχει συνδεθεί με ανεπαρκή λίπανση του κόλπου. Τέτοια φάρμακα είναι κάποια αντικαταθλιπτικά, κάποια αντιυπερτασικά καθώς και αντισταμινικά.

Η λίπανση του κόλπου επηρεάζεται και από τα επίπεδα των οιστρογόνων στο αίμα. Τα οιστρογόνα είναι ορμόνες, οι οποίες παράγονται κατά κύριο λόγο από τις ωοθήκες και έχουν ιδιαίτερη σημασία στην ρύθμιση της λειτουργίας του γεννητικού συστήματος της γυναίκας. Τα επίπεδα των οιστρογόνων είναι χαμηλά μετά την εμμηνόπαυση, καθώς και στο θηλασμό αλλά και εν γένει στην περίοδο, που ακολουθεί τον τοκετό, για το λόγο αυτό στις περιόδος αυτές μπορεί κατά τη σεξουαλική επαφή η γυναίκα να αναφέρει επιφανειακό πόνο.

Επιπλέον, ο φυσιολογικός τοκετός συνδυάζεται μερικές φορές και με τραυματισμό του περινέου. Το περίνεο είναι ένας ανατομικός όρος, που περιγράφει αδρά την περιοχή ανάμεσα από τα πόδια, όπου και συναντάμε το αιδοίο και τον κόλπο. Αποτελείται από μυϊκό ιστό. Ο τραυματισμός του περινέου μπορεί να οφείλεται είτε σε ρήξη του κατά τη διάρκεια του τοκετού, είτε σε επισιοτομή. Οι τραυματισμοί αυτοί αποκαθίστανται άμεσα από το μαιευτήρα, αλλά μέχρι να ιαθούν πλήρως αποτελούν αίτιο επιφανειακού πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή. Ο τραυματισμός του περινέου εξάλλου μπορεί να προκληθεί και από χειρουργικές επεμβάσεις της περιοχής καθώς και από ενδεχόμενα ατυχήματα.
Άλλα αίτια επιφανειακού άλγους κατά τη σεξουαλική επαφή είναι οι τοπικοί ερεθισμοί του αιδοίου ή του κόλπου, οι οποίοι μπορεί να προκληθούν από μικροβιακή λοίμωξη ή από κάποιου είδους δερματοπάθεια. Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε και την ενδεχόμενη αλλεργική αντίδραση στο λάτεξ του προφυλακτικού.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στον κολεόσπασμο. Ο κολεόσπασμος είναι μία ακούσια σύσπαση των μυϊκών τοιχωμάτων του κόλπου, η οποία μπορεί να καταστήσει τη διείσδυση του πέους ιδιαίτερα επώδυνη. Δεν είναι μια συχνή αιτία πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή και φαίνεται πως έχει ψυχολογικό υπόβαθρο.

Λιγότερο συνήθεις αιτίες επιφανειακού πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή είναι κάποιες συγγενείς ανωμαλίες των εξωτερικών γεννητικών οργάνων, όπως είναι η αγενεσία του κόλπου, η απουσία δηλαδή ενός πλήρως σχηματισμένου κόλπου, καθώς και ο άρρηκτος παρθενικός υμένας. Ο παρθενικός υμένας είναι μία μεμβράνη από δέρμα, η οποία καλύπτει το κάτω μέρος της εισόδου του κόλπου. Ο παρθενικός υμένας συνήθως κατά την πρώτη σεξουαλική επαφή διαρρηγνύεται. Υπάρχουν όμως και γυναίκες, των οποίων ο παρθενικός υμένας φαίνεται πως είναι πιο ανθεκτικός και η ύπαρξή του μπορεί να είναι αίτιο δυσπαρευνίας.

Όσον αφορά τα αίτια του εν τω βάθει πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή, αυτά περιλαμβάνουν παθολογικές καταστάσεις τόσο των έσω γεννητικών οργάνων, όσο και των γειτνιαζόντων οργάνων. Έτσι, δισπαρευνία με εντοπισμό του άλγους βαθιά στη λεκάνη μπορεί να προκληθεί τόσο από φλεγμονές στα όργανα, που βρίσκονται εντός της λεκάνης, όσο και από αλλοιώσεις της ανατομίας της περιοχής.
Στον κατάλογο με τις παθολογίες, οι οποίες συνδέονται με εν τω βάθει άλγος κατά τη σεξουαλική επαφή περιλαμβάνονται η ενδομητρίωση, η γενικευμένη πυελική φλεγμονή, η πρόπτωση της μήτρας, η μήτρα η οποία βρίσκεται σε οπίσθια κλίση, τα ευμεγέθη ινομυώματα, η κυστίτιδες, το σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου, οι αιμορροΐδες και οι κύστεις των ωοθηκών.

Ο πόνος βαθιά στη λεκάνη κατά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να συνδυαστεί και με χειρουργικές επεμβάσεις στην περιοχή, ενώ μπορεί να είναι και αποτέλεσμα ενδεχόμενης θεραπείας για καρκίνο.
Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υποτιμηθεί και το ψυχολογικό υπόβαθρο, της δυσπαρευνίας. Έχει παρατηρηθεί πως μια εκδήλωση άγχους είναι και η ακούσια σύσπαση των μυών. Έτσι κάτω από συνθήκες συναισθηματικής πίεσης συχνά συσπώνται και οι μύες του περινέου και ο κόλπος καθιστώντας την σεξουαλική επαφή επώδυνη. Το εκδηλούμενο άγχος έχει συνήθως υποφώσκουσες ψυχολογικές αιτίες.

Είναι κατά περίπτωση δύσκολο να διερευνηθεί η σχέση, που ο ψυχολογικός παράγων έχει με την δυσπαρευνία. Αυτό συμβαίνει, διότι ενδεχόμενος πόνος κατά την έναρξη της σεξουαλικής επαφής, είναι δυνατόν να προκαλέσει στην γυναίκα το φόβο επανάληψης της οδυνηρής εμπειρίας. Έτσι η χαλάρωση κατά τη σεξουαλική επαφή καθίσταται δύσκολη, και προκαλείται με τον τρόπο αυτό περαιτέρω πόνος, εγκαθίσταται δηλαδή ένας φαύλος κύκλος. Επομένως, όπως άλλωστε συμβαίνει με οποιονδήποτε σωματικό πόνο, αναπτύσσεται η τάση αποφυγής των πράξεων, που συσχετίζονται με τον πόνο.

Πριν αποδοθεί ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή στην ψυχολογική κατάσταση της γυναίκας, είναι ανάγκη να ακολουθηθεί ένας διαγνωστικός αλγόριθμος, ώστε να διερευνηθεί η πιθανότητα σύνδεσης της δυσπαρευνίας με κάποια παθολογία. Στα πλαίσια της διερεύνησης αυτής έχει θεμελιώδη σημασία η λήψη ενός πλήρους ιατρικού ιστορικού.

Ακολουθεί μια σειρά κλινικών, εργαστηριακών και απεικονιστικών εξετάσεων, η επιλογή των οποίων εξαρτάται από το ιστορικό της γυναίκας. Οι εξετάσεις αυτές αποσκοπούν στην επιβεβαίωση ή στον αποκλεισμό σωματικών αιτίων, πρόκλησης πόνου κατά τη σωματική επαφή.

Η αντιμετώπιση της δυσπαρευνίας εξαρτάται από το αίτιο, το οποίο την προκαλεί. Αν το αίτιο είναι κάποια παθολογία εφαρμόζεται το κατάλληλο θεραπευτικό πρωτόκολλο. Μπορεί η παθολογία να αντιμετωπιστεί με τη χορήγηση της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής, ενώ υπάρχει και η πιθανότητα να χρειαστεί και χειρουργική επέμβαση.

Ειδικά σε ό,τι αφορά τον πόνο στη σεξουαλική επαφή μετά από τραυματισμό του περινέου κατά τη διάρκεια φυσιολογικού τοκετού ή μετά από χειρουργική επέμβαση, χρήσιμα μπορεί να είναι και τα λουτρά του περινέου με χλιαρό νερό καθώς και οι ασκήσεις περινέου, οι οποίες βοηθάνε στη χαλάρωση των μυών της περιοχής.
Οι ασκήσεις αυτές μπορεί να φανούν χρήσιμες και σε περιπτώσεις παθολογικής σύσπασης των μυών του περινέου, όπως στον κολεόσπασμο.

Φυσικά σε περιπτώσεις, που η δυσπαρευνία έχει και ψυχολογικό υπόβαθρο, είναι χρήσιμη και η αρωγή ειδικών επιστημόνων εξειδικευμένων στην ψυχολογική στήριξη, οι οποίοι έχουν και την εκπαίδευση να καθοδηγήσουν κατάλληλα το ζευγάρι.
Υπάρχουν όμως και μέτρα αντιμετώπισης του πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή, που μπορεί να λάβει το ίδιο το ζευγάρι. Ένα πρώτο μέτρο είναι η εναλλαγή στάσεων κατά τη σεξουαλική επαφή, ώστε να βρεθούν αυτές, στις οποίες ο πόνος αυτός μειώνεται ή εξαφανίζεται. Η διερεύνηση αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σαν εφαλτήριο διεύρυνσης των οριζόντων της σεξουαλικής ζωής του ζευγαριού.

Συχνά και η απλή ανθρώπινη επικοινωνία μεταξύ των συντρόφων, κατά την οποία ο καθένας εκφράζει τόσο τις προτιμήσεις του, όσο και τι προτιμά να αποφεύγει, βοηθά στη χαλάρωση.
Σε αρκετές περιπτώσεις είναι πολύ βοηθητικό να αυξηθεί η διάρκεια των προκαταρκτικών. Με την αυξημένη διάρκεια των προκαταρκτικών είναι πιο πιθανό να επιτευχθεί επαρκής φυσική λίπανση του κόλπου. Ίσως είναι καλή πρακτική και να καθυστερείται η διείσδυση, έως ότου η διέγερση φτάσει στο μέγιστο.

Πολύ χρήσιμες στην αντιμετώπιση του πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να αποδειχθούν και οι διάφορες ενδοκολπικές λιπαντικές γέλες. Υπάρχουν διάφορα είδη, αλλά καλόν είναι να προτιμώνται αυτές, που έχουν σαν βάση τους το νερό, οι οποίες παρέχουν επαρκή λίπανση χωρίς ερεθισμούς, ενώ δεν καταστρέφουν και τα προφυλακτικά. Αντίθετα γέλες με βάση το πετρέλαιο αφενός μπορεί να διαβρώσουν το προφυλακτικό, αφετέρου μπορεί να προκαλέσουν ξηρότητα του κόλπου.

Η σχέση πολλών ζευγαριών λοιπόν δοκιμάζεται από τη δυσπαρευνία, αλλά με την κατάλληλη, συστηματική και εξατομικευμένη αντιμετώπιση το πρόβλημα αυτό μπορεί να ξεπεραστεί με επιτυχία.

Δρ ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΚΩΝ. ΛΥΓΝΟΣ, MSc, PhD
ΜΑΙΕΥΤΗΡ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ

Master of Science University College London
Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας
https://www.eleftheia.gr

iatropedia.gr

Υγεία

Η εγκυμοσύνη μπορεί να έχει διάφορες δυσκολίες και επιπλοκές. Αρκετά συχνά οι γυναίκες ενημερώνονται από τον γιατρό τους και μετά από τις απαραίτητες εξετάσεις ότι έχουν διαβήτη κύησης. Τι είναι ο διαβήτης κύησης, ποιες γυναίκες κινδυνεύουν να εμφανίσουν και πως αντιμετωπίζεται; Απαντήσεις στο επιστημονικό άρθρο που ακολουθεί.

Ο διαβήτης είναι μια κατάσταση κατά την οποία η ποσότητα του σακχάρου (γλυκόζης) στο αίμα είναι πολύ υψηλή. Η γλυκόζη προέρχεται από την πέψη των αμυλούχων τροφίμων, όπως το ψωμί και το ρύζι. Η ινσουλίνη, μια ορμόνη που παράγεται από το πάγκρεας, βοηθά το σώμα σας να χρησιμοποιήσει τη γλυκόζη για ενέργεια.

Τρεις τύποι διαβήτη μπορεί να σας επηρεάσουν, όταν είστε έγκυος. Ο Διαβήτης τύπου 1 και 2 αφορά τις γυναίκες που αντιμετώπιζαν και πριν την εγκυμοσύνη τους διαβήτη.

Ο διαβήτης κύησης εμφανίζεται κατά την εγκυμοσύνη μόνο. Μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε στάδιο της εγκυμοσύνης, αλλά είναι πιο συχνός κατά το δεύτερο εξάμηνο. Αυτό συμβαίνει όταν το σώμα σας δεν μπορεί να παράγει αρκετή ινσουλίνη επιπλέον.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι είναι δύο φορές πιο πιθανό να αναπτύξετε διαβήτη τύπου 2 αργότερα στη ζωή, αν εμφανίσετε διαβήτη κύησης.

Αν παρουσιάσετε διαβήτη κύησης τότε θα πρέπει να παρακολουθείτε συχνά τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα σας. Τα μάτια και τα νεφρά σας θα πρέπει επίσης να εξετάζονται.
Έχετε περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξετε διαβήτη κύησης, εάν:

-είστε υπέρβαρες
- έχετε γεννήσει ένα μεγάλο μωρό κατά το παρελθόν
- είχατε διαβήτη κύησης και στο παρελθόν
- έχετε κληρονομικό ιστορικό διαβήτη

Ο διαβήτης κύησης μπορεί να ελεγχθεί με δίαιτα. Ένας διαιτολόγος θα σας συμβουλεύσει πώς να επιλέγετε τρόφιμα που θα κρατήσουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας σταθερά.

Χριστίνα Ι. Μπουντούρη
Γενικός – Οικογενειακός Ιατρός
Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
www.bountouri.gr
 
iatropedia.gr

Υγεία

Η αποτρίχωση της ηβικής περιοχής ανοίγει τον δρόμο για μία ιδιαίτερα μεταδοτική ιογενή λοίμωξη του δέρματος, προειδοποιούν Γάλλοι ερευνητές. Μπορεί το περιβόητο “brazilian” και άλλες μορφές αποτρίχωσης της περιοχής των γεννητικών οργάνων να έχουν αποκτήσει πολλούς οπαδούς, ανάμεσά τους γυναίκες αλλά και άντρες, όμως οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι οι μικροτραυματισμοί της περιοχής από το ξυράφι ή το κερί, ευνοούν τη μετάδοση του ιού της μολυσματικής τερμίνθου (molluscum contagiosum).

Πρόκειται για έναν ιό που συναντάται κυρίως σε παιδιά και ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα λόγω κάποιας ασθένειας ή λήψης φαρμάκων. Χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι οι διακριτικές, θολωτές ερυθηματοειδείς βλατίδες. Μεταδίδεται εύκολα μέσω της δερματικής επαφής με έναν ασθενή και σπανιότερα με μολυσμένα αντικείμενα brazilian.jpg3(όπως ρούχα και πετσέτες). Μπορεί όμως να μεταδοθεί και μέσω της σεξουαλικής επαφής και αυτά τα περιστατικά έχουν αυξηθεί ανησυχητικά τα τελευταία χρόνια, όπως επεσήμαναν οι Γάλλοι δερματολόγοι που διεξήγαγαν τη σχετική μελέτη.

Τα στοιχεία τους βασίστηκαν σε 30 πάσχοντες από μολυσματική τέρμινθο στην περιοχή των γεννητικών οργάνων, οι οποίοι απευθύνθηκαν σε μία ιδιωτική δερματολογική κλινική της Νίκαιας την περίοδο Ιανουάριος 2011-Μάρτιος 2012.

Οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν αν η αύξηση της σεξουαλικής μετάδοσης του ιού σχετιζόταν με την αποτρίχωση της εν λόγω περιοχής. Οι 24 από τους ασθενείς ήταν άντρες και οι 6 γυναίκες, με μέση ηλικία τα 29,5 χρόνια. Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, οι εννέα στους δέκα είχαν αφαιρέσει τις τρίχες από την περιοχή των γεννητικών οργάνων, με το 70% να έχει επιλέξει ως μέθοδο αφαίρεσης το ξύρισμα και το υπόλοιπο 30% το κερί ή κάτι ανάλογο.

Καθότι η μολυσματική τέρμινθος μπορεί να εξαπλωθεί σχετικά εύκολα με το ξύσιμο της περιοχής, η αποτρίχωση μπορεί να ευνοήσει τη μετάδοσή της με παρόμοιο τρόπο εξαιτίας των μικροτραυματισμών που προκαλεί στο δέρμα. «Οι λόγοι για την επιλογή αποτρίχωσης των ηβικών τριχών παραμένουν άγνωστοι, αλλά ίσως σχετίζονται, την ενισχυμένη σεξουαλική αίσθηση, την ασυναίσθητη επιθυμία μιας παιδικής εμφάνισης, ή την επιθυμία αποστασιοποίησης από την ζωώδη φύση μας», σχολίασαν οι Γάλλοι δερματολόγοι στη δημοσίευσή τους στην επιθεώρηση “British Medical Journal”.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την περσινή χρονιά, ερευνητές από το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας είχαν προειδοποιήσει ότι η ενισχυμένη τάση αποτρίχωσης του «μπικίνι» έχει οδηγήσει πενταπλάσιο αριθμό γυναικών να νοσηλευθεί με τραυματισμούς στην περιοχή των γεννητικών οργάνων. Υπάρχει ωστόσο και μία καλή είδηση. Πρόσφατα, Αυστραλοί επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι η ίδια τάση αποτρίχωσης έχει καταστήσει τις ψείρες του εφηβαίου είδος προς εξαφάνιση!

του Χ. Τζερμιά, Δερματολόγου – Αφροδισιολόγου

invitromagazine.gr

 

Υγεία

Η «ενεργητική» αυτοθεραπεία κυριαρχεί στη μεθοδολογία της σύγχρονης φυσικοθεραπείας διεθνώς. Αντιθέτως, στην Ελλάδα οι ασθενείς με μυοσκελετικές παθήσεις εξαρτώνται από «παθητικές» θεραπείες (φάρμακα, μηχανήματα φυσικοθεραπείας). Έχουν συνηθίσει να ακούν μια διάγνωση (π.χ. δισκοπάθεια) χωρίς να τους εξηγούν τι ακριβώς είναι αυτό από το οποίο πάσχουν.

Στη συνέχεια, τους προτείνουν μια αγωγή (π.χ. 10 laser, 10 υπέρηχα, 10 διαθερμίες), χωρίς να τους εξηγούν γιατί επιλέγουν αυτά τα μηχανήματα και όχι κάποια άλλα, πως θα επιδράσουν αυτά στην πάθησή τους και για ποιο λόγο πρέπει να κάνουν 10 θεραπείες και όχι 11 ή 14. Έτσι, οι ασθενείς γίνονται παθητικοί δέκτες της προτεινόμενης αγωγής, η οποία περιμένουν να τους θεραπεύσει με κάποιον άγνωστο σε αυτούς τρόπο.

Αντιθέτως, στις μεθόδους αποκατάστασης, που εγώ εφαρμόζω, οι ασθενείς έχουν θεμελιώδη ρόλο: η ενεργή συμμετοχή τους καθορίζει το τελικό αποτέλεσμα. Για να το επιτύχουμε αυτό, λειτουργώ ως εξής:

Τους εξηγώ όσο γίνεται πιο απλά και κατανοητά τι ακριβώς είναι αυτό από το οποίο πάσχουν και με ποιο μηχανισμό θα επιδράσει η θεραπευτική μέθοδος, που θα εφαρμόσουμε.

Πέρα από κάποιες εξειδικευμένες χειροπρακτικές τεχνικές (manual therapy), που εφαρμόζω, το κυριότερο μέρος της θεραπείας αποτελείται από μια σειρά από ασκήσεις (κινήσεις και θέσεις του σώματος), οι οποίες επιδρούν θετικά στους πάσχοντες ιστούς (μεσοσπονδύλιο δίσκο, τένοντες, μύες, αρθρώσεις, οστά, νεύρα) και οδηγούν σταδιακά στην αποκατάστασή τους. Eπομένως, γίνεται κατανοητό ότι το αποτέλεσμα της θεραπείας εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την τυπικότητα, που θα επιδείξουν οι ασθενείς στην τήρηση του προτεινόμενου προγράμματος ασκήσεων.

Οι θεραπευτικές συνεδρίες δεν είναι καθημερινές ή προκαθορισμένες από εμένα. Ζητώ από τους ασθενείς να αξιολογούν την πρόοδο της κατάστασής τους και να με ενημερώνουν τηλεφωνικά ανά λίγες ημέρες. Στις τηλεφωνικές συζητήσεις αποφασίζουμε πότε θα ξανασυναντηθούμε είτε όταν υπάρχει αρκετή πρόοδος, ώστε να περάσουμε στο επόμενο στάδιο του προγράμματος ασκήσεων, είτε όταν για κάποιο λόγο δεν υπάρχει η αναμενόμενη πρόοδος και χρειάζεται να αλλάξουμε τις ασκήσεις.

Δεν υπάρχει προκαθορισμένος αριθμός θεραπειών (π.χ. 10 ή 15). Αποφασίζουμε μαζί με τους ασθενείς πότε πρέπει να ολοκληρωθεί το θεραπευτικό πρόγραμμα, ανάλογα με το αν αποκαταστάθηκε σε ικανοποιητικό για εκείνους βαθμό η δυνατότητά τους να λειτουργούν χωρίς περιορισμούς από την πάθηση στις δραστηριότητες της καθημερινής τους ζωής.

Για να κατανοήσουν πλήρως το μέγεθος του λειτουργικού προβλήματος και τη βελτίωσή του, τούς ζητώ να συμπληρώσουν στην αρχή και σε διάφορα στάδια εξέλιξης της θεραπείας ένα κατάλληλο για κάθε μυοσκελετική πάθηση διεθνώς αναγνωρισμένο ερωτηματολόγιο. Αυτά τα ερωτηματολόγια περιλαμβάνουν ερωτήσεις σχετικά με το πόσο εύκολα ή δύσκολα μπορεί ένα άτομο να εκτελέσει διάφορες δραστηριότητες στη δουλειά του, στο σπίτι του και στις ώρες αναψυχής.

Έτσι οι ασθενείς συμπληρώνοντας για 2η ή 3η φορά ένα τέτοιο ερωτηματολόγιο και συγκρίνοντας την αρχική τους εικόνα με τη βελτιωμένη κατάσταση, μπορούν να κατανοήσουν αν η θεραπεία πέτυχε τους στόχους, που είχαν θέσει εξαρχής, και μπορεί, επομένως, να τερματιστεί.

Οι ασθενείς διδάσκονται τι πρέπει να κάνουν (τις ασκήσεις συντήρησης και τη «σωστή» χρήση του κορμού και των άκρων στις καθημερινές τους δραστηριότητες), ώστε να συντηρηθούν σωστά και να μην ξαναχρειαστούν θεραπεία.

Με τη μέθοδο της αυτοθεραπείας οι ασθενείς κάνουν πολύ λιγότερες θεραπείες, ανεξαρτητοποιούνται από τα φάρμακα και τις φυσικοθεραπείες και γλυτώνουν χρόνο και χρήματα.

Αλέξανδρος Ι. Καψαμπέλης, Φυσικοθεραπευτής συνεργάτης του forwoman

alexandroskapsabelis.gr

Υγεία

Η σωματική δραστηριότητα είναι πολύ καλή για το σώμα σας, αλλά μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στα πόδια σας. Δρομείς και χορευτές μπαλέτου, εξαιτίας των υποδημάτων που φοράνε, έχουν πρόβλημα στα δάχτυλα των ποδιών τους και είναι δύσκολο να τα αποτρέψουν.

Αν όμως, δεν ασχολείστε επαγγελματικά με κάποιο άθλημα, τότε μπορείτε πολύ πιο εύκολα να προστατέψετε τα πόδια σας, τα οποία έχουν την τάση να πρήζονται κατά τη διάρκεια της άσκησης. Αυτό μπορεί να προκαλέσει φουσκάλες, ή ακόμα και να καταστρέψει τα νύχια σας.

Μπορείτε να αποφύγετε αυτή την επώδυνη κατάσταση, διαλέγοντας τα κατάλληλα παπούτσια, ανάλογα με το άθλημα που κάνετε. Επίσης, καλό είναι να φοράτε και ένα καλό ζευγάρι κάλτσες, ώστε να μειώσετε την πίεση.

Σχεδόν το 70 τοις εκατό των ανθρώπων αγοράζουν παπούτσια, που είναι πάρα πολύ μικρά για εκείνους. Πρέπει λοιπόν, να δίνετε προσοχή στο μπροστινό μέρος του παπουτσιού, το οποίο εάν δεν είναι άνετο, τα δάχτυλα σας θα χτυπάνε προς τα πάνω σε κάθε σας βήμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει χιλιάδες μικροτραυματισμούς στα νύχια σας, κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Οι τραυματισμοί συσσωρεύονται και μπορεί να δημιουργήσουν μια άσχημη εμφάνιση στα νύχια, που συγχέεται με τους μύκητες. Όταν λοιπόν, πάτε για ψώνια, ψάξτε για παπούτσια που έχουν ένα ψηλότερο και ευρύτερο μπροστινό μέρος, για να δώσετε χώρο στα δάχτυλα σας, όταν περπατάτε.

Τα παπούτσια παρέχουν ένα ιδανικό περιβάλλον για τους μύκητες των νυχιών. Μπορείτε να θεραπεύσετε τον μύκητα, αλλά, αν έχει αποικίσει στα παπούτσια σας, τότε θα κολλάτε συνέχεια. Άρα, σε αυτή τη περίπτωση όποια κρέμα και να βάλετε στα πόδια σας, το πρόβλημα θα διαιωνίζεται. Τι πρέπει να κάνετε;

Ανοίξτε τα παπούτσια σας όσο πιο πλατιά γίνεται, βγάλτε τους πάτους και αφήστε τους έξω όλη τη νύχτα για να αεριστούν. Ή αφήστε τους στο στο φως του ήλιου, το οποίο μπορεί να σκοτώσει τα σπόρια των μυκήτων.

Επιπλέον, ψεκάστε το εσωτερικό των παπουτσιών με οινόπνευμα ή με ένα απολυμαντικό δύο φορές, μία φορά την εβδομάδα. Τέλος, καλό είναι να προλάβετε το κακό, κάνοντας το περιβάλλον αφιλόξενο για τους μύκητες. Για να το πετύχετε αυτό, να κρατάτε τα παπούτσια σας μακριά από την υγρασία και να βάζετε σκόνη καθημερινά στα πόδια σας.

madata.gr

 

Υγεία

Τα οφέλη του κρύου ντους δεν είναι λίγα και αφού το συνήθιζαν οι αρχαίοι Σπαρτιάτες, τότε κάποιο λόγο θα είχαν και σίγουρα μπορείτε να το κάνετε κι εσείς. Μην ξεχνάτε, άλλωστε, πως όλα θέμα συνήθειας είναι και οι συνήθειες που μας κάνουν καλό όσο περισσότερο καθιερώνονται, τόσο το καλύτερο.

Αν μάλιστα, καταφέρετε να τελειώνετε το μπάνιο σας, ακόμα και το χειμώνα με λίγο κρύο νερό στα άκρα σας (που είναι πιο διαχειρίσιμη η αίσθηση του κρύου), πάλι καλό θα κάνετε στην υγεία σας, αφού δεν προλαβαίνετε να κρυώσετε, ενώ απολαμβάνετε πολλά και σημαντικά πλεονεκτήματα, από αυτό το νέο τρόπο ζωής..

Γιατί πρέπει λοιπόν να αρχίσετε τα ντους με κρύο νερό…

1. Αυξάνει το μεταβολισμό
Όταν το σώμα εκτίθεται στο κρύο, ενεργοποιείται η παραγωγή του καφέ λίπους, το οποίο συνδέεται με το κάψιμο της ενέργειας στο σώμα. Όσο περισσότερο καφέ λίπος έχετε, τόσο περισσότερες θερμίδες καίτε κάθε δευτερόλεπτο και τόσο περισσότερα κιλά χάνετε, κατά συνέπεια.
Όταν λοιπόν, ανεβαίνουν τα ποσοστά λίπους στο σώμα, ο μεταβολισμός επιταχύνει τη δράση του, καθώς αυξάνονται και η πίεση και η μέση θερμοκρασία σας. Όλες αυτές οι αντιδράσεις έχουν σαν αποτέλεσμα την εγρήγορση του οργανισμού και την ευκολότερη απώλεια κιλών.

2. Αυξάνει την παραγωγή των ορμονών
Τα κρύα ντους αυξάνουν την παραγωγή της τεστοστερόνης και κατά συνέπεια τη γονιμότητα, ενώ σχετικές έρευνες έχουν δείξει πως, ενώ το μπάνιο με ζεστό νερό, προκαλεί μείωση στα ποσοστά του σπέρματος, το κρύο νερό, καταφέρνει ακριβώς το αντίθετο. Αν λοιπόν, προσπαθείτε να κάνετε παιδιά με το σύντροφό σας, σκεφτείτε (και οι δυο) και την εναλλακτική ενός κρύου μπάνιου.

3. Αντιμετωπίζει την κατάθλιψη
Δεν είναι κάτι αναμενόμενο, αλλά το μπάνιο με κρύο νερό, μπορεί να λειτουργήσει σαν αντικαταθλιπτικό. Το κρύο νερό που έρχεται σε επαφή με το δέρμα σας, στέλνει μεγάλο αριθμό σημάτων στον εγκέφαλό σας, μέσω των νευρικών απολήξεων, το οποίο είναι ένα αποτέλεσμα που έχει και η δράση των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. Την επόμενη φορά, δοκιμάστε αυτό τον εναλλακτικό τρόπο, αν νιώθετε τη διάθεσή σας πεσμένη και δείτε διαφορά, χωρίς τη βοήθεια χημικών ουσιών.

4. Βελτιώνει την ποιότητα μαλλιών και δέρματος
Σίγουρα θα έχετε ακούσει, πως οι υψηλές θερμοκρασίες του σεσουάρ κάνουν κακό στην υγεία των μαλλιών αφήνοντας την τρίχα ξηρή και στεγνή. Βάσει του ίδιου σκεπτικού, επίσης κακό κάνει στις τρίχες το ζεστό νερό, το οποίο στεγνώνει την τρίχα και αφήνει την επιδερμίδα με την αίσθηση της αφυδάτωσης και φαγούρας.
Αφού κάνετε λοιπόν το ζεστό σας μπάνιο, γιατί είναι λογικό να κρυώνετε και να προτιμάτε τη ζέστη, κλείστε την παραμονή σας στη μπανιέρα με κρύο νερό, κλείνοντας έτσι τους πόρους και εγκλωβίζοντας την υγρασία μέσα, προσφέροντας έτσι, σημαντικά, στην υγεία μαλλιών και τρίχας.

5. Ανεβάζει την ενέργεια σας
Αν θέλετε να ξυπνήσετε το πρωί, αλλά προσπαθείτε να περιορίσετε τον καφέ, τότε μια καλή εναλλακτική πρόταση είναι να ξυπνήσετε κάνοντας ένα κρύο ντους. Μπείτε με αποφασιστικότητα στη μπανιέρα και αφήστε, χωρίς φόβο, το κρύο νερό να πέσει πάνω σας. Θα ενεργοποιήσει τις νευρικές απολήξεις, με αποτέλεσμα την αύξηση του καρδιακού παλμού και του ρυθμού της αναπνοής, δίνοντάς σας την ώθηση και την απαραίτητη ενέργεια για να ξεκινήσετε τη μέρα σας.

6. Οδηγεί σε καλύτερο ύπνο
Όπως πολλοί καταφεύγουν στο ζεστό μπάνιο για να χαλαρώσουν μετά από μια κουραστική μέρα, το ίδιο αποτέλεσμα έχει και το ντους με κρύο νερό. Μπορεί στην αρχή το σώμα να «σοκάρεται» από τη χαμηλή θερμοκρασία, αλλά αμέσως μετά μπορεί και ηρεμεί και χαλαρώνει, προσφέροντάς σας ένα βαθύ και ήρεμο ύπνο. Αξίζει να σημειωθεί, πως και σε άτομα που ταλαιπωρούνται από αϋπνίες, προτείνεται η λύση του κρύου ντους.

7. Αυξάνει τις αντοχές στο άγχος
Το ντους με κρύο νερό, προσφέρει πολλά οφέλη στον οργανισμό και την υγεία, με το σημαντικότερο από αυτά να είναι η αύξηση των αντοχών του ατόμου απέναντι σε στρεσογόνες καταστάσεις. Αυτή δε η αυξημένη αντοχή στο έντονο άγχος, οδηγεί σε ένα ισχυρότερο ανοσοποιητικό σύστημα και σε καλύτερη συνολική υγεία. Τέλος, τα κρύα ντους ενδείκνυνται για την αντιμετώπιση χρόνιων καταστάσεων πόνου και φλεγμονών.

newsitamea.gr

Υγεία

Ένας στους πέντε ανθρώπους αισθάνονται ασυνήθιστα κουρασμένοι, και ένας στους δέκα έχουν παρατεταμένη χρόνια κόπωση. Οι γυναίκες έχουν την τάση να αισθάνονται κουρασμένες πιο συχνά από τους άνδρες.
Υπάρχουν πολλά προβλήματα υγείας, που μπορεί να σας κάνουν να αισθάνεστε κουρασμένοι, όπως η αναιμία, ο υποθυρεοειδισμός, ο διαβήτης, η τροφική δυσανεξία και η άπνοια ύπνου.

Τα υπέρβαρα ή λιποβαρή άτομα μπορεί να νιώσουν πιο εύκολα κόπωση. Αυτό συμβαίνει, γιατί το σώμα τους πρέπει να εργαστεί σκληρότερα από το κανονικό, για να κάνει τις καθημερινές δραστηριότητες.

Η εγκυμοσύνη, ειδικά κατά τις πρώτες 12 εβδομάδες, μπορεί επίσης να μειώσει την ενέργειά σας και να σας κάνει να αισθάνεστε υποτονικές.

Αφού αποκλείσετε με μια εξέταση αίματος οποιαδήποτε ιατρική αιτία, τότε θα πρέπει να σκεφτείτε αν κάποια ζητήματα της ζωής σας, όπως η εργασιακή σας καθημερινότητα και η ενασχόληση με τις υποθέσεις του σπιτιού, σας δημιουργούν στρες.

Παράλληλα, μήπως έχουν συμβεί οποιαδήποτε γεγονότα, που μπορεί να έχουν προκαλέσει αυξημένη κούραση και στεναχώρια, όπως το πένθος ή η διάλυση μιας σχέσης.

Ένας βασικός λόγος κούρασης είναι το άγχος, το οποίο μπορεί να προκαλέσει αϋπνία και με τη σειρά του, να οδηγήσει σε επίμονη κούραση. Οι ανησυχίες και οι πιέσεις της καθημερινής ζωής μπορεί να είναι στρεσογόνες ακόμη και για θετικά γεγονότα, όπως μια μετακόμιση ή ένας γάμος.

Τέλος, προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη και η δυσθυμική διαταραχή μπορούν να προκαλούν αίσθημα κόπωσης τόσο στους ενήλικες όσο και στους έφηβους.

iatropedia.gr

Υγεία

Τα νοσήματα που είναι κοινά σε ανθρώπους και ζώα λέγονται ζωοανθρωπονόσοι.

Μελιταίος πυρετός
Ο μελιταίος πυρετός είναι το συνηθέστερο και οφείλεται σε βακτήριο που μεταδίδεται στον άνθρωπο με την κατανάλωση μη παστεριωμένου γάλακτος ή μη ώριμου τυριού. Μπορεί επίσης να μεταδοθεί και με άμεση επαφή με μολυσμένο ζώο (κυρίως αιγοπρόβατα) ή ακόμη και με εισπνοή.

Λεΐσμανίαση
Η λεϊσμανίαση (η καλαζάρ) οφείλεται σε παράσιτο και μεταδίδεται στον άνθρωπο και τα ζώα με τσίμπημα μολυσμένης σκνίπας. Ως «αποθήκη» του παράσιτου στη φύση θεωρείται ο σκύλος. Οι σκύλοι θα πρέπει να εξετάζονται εργαστηριακά για λεϊσμανίαση μία φορά τον χρόνο.

Τοξοπλάσμωση
Η τοξοπλάσμωση μεταδίδεται κυρίως με την κατανάλωση ωμού ή ατελώς ψημένου κρέατος, καθώς και με επαφή με μολυσμένο χώμα. Η γάτα είναι η «αποθήκη» του παθογόνου παράγοντα στη φύση, ενώ άμεσα δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Τις περισσότερες φορές στους ενήλικες η νόσος δεν εμφανίζει συμπτώματα, εκτός και αν μειωθεί σημαντικά η ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Για την πρόληψη της τοξοπλάσμωσης θα πρέπει το κρέας να μαγειρεύεται καλά και τα λαχανικά και τα φρούτα να πλένονται σχολαστικά.
Κατά τη διάρκεια εργασιών στον κήπο και σε κάθε επαφή με χώμα πρέπει να χρησιμοποιούνται γάντια μιας χρήσης και στη συνέχεια να πλένονται τα χέρια με σαπούνι και νερό. Τα δοχεία με την άμμο υγιεινής της γάτας θα πρέπει να καθαρίζονται με καυτό νερό καθημερινά, αφού προηγουμένως φορεθούν γάντια μιας χρήσης.

Λεπτοσπείρωση
Η μολυσματική ασθένεια λεπτοσπείρωση, γνωστή και σαν «πυρετός των αγρών», προκαλείται από ένα συγκεκριμένο τύπο βακτηρίου που ονομάζεται Λεπτόσπειρα. Η ασθένεια προκαλεί ίκτερο και καταστροφή του συκωτιού και μεταδίδεται από αρουραίους, καθώς και από κουνάβια, ρακούν, αλεπούδες και άλλα ζώα. Περισσότερα κρούσματα σημειώνονται στην ύπαιθρο, σε ανθρώπους που ασχολούνται με αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες. Σε περίπτωση που η μόλυνση προχωρήσει, τα ποσοστά θνησιμότητας «εκτοξεύονται», ακόμη και με λήψη θεραπείας. Υπολογίζεται ότι περίπου 7 με 10 εκατ. άνθρωποι προσβάλλονται κάθε χρόνο από την ασθένεια, χωρίς να είναι γνωστός ο αριθμός των θανάτων.
Λύσσα
Η θανατηφόρα ασθένεια της λύσσας μπορεί να μετατρέψει ένα άκακο σκυλί σε θανάσιμο κίνδυνο για τους ανθρώπους που θα δαγκώσει. Αν και συχνά συνδέεται με τα σκυλιά, η λύσσα προσβάλει τα περισσότερα θερμόαιμα ζώα όπως είναι οι λύκοι και οι γάτες. Ο ιός που προσβάλει το νευρικό σύστημα, μεταδίδεται από δάγκωμα και από το σάλιο ζώων που πάσχουν με σημείο του δέρματος που έχει κάποια πληγή. Από τη στιγμή που θα εμφανιστούν συμπτώματα, η θεραπεία σπάνια είναι αποτελεσματική και ο θάνατος είναι σχεδόν βέβαιος.


onmed.gr

Υγεία

Εάν συνηθίζετε να κάθεστε συχνά σταυροπόδι, τότε πρέπει να αλλάξετε αμέσως τις καθιστικές σας συνήθειες…

Όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί το σταυροπόδι αυξάνει την πίεση του αίματος, επιβαρύνει τις αρθρώσεις των ισχίων και ευθύνεται για την εμφάνιση φλεβίτιδας , φλεγμονών και θρόμβων στο αίμα, δήλωσε χαρακτηριστικά ο αμερικανός καρδιολόγος Stephen T. Sinatra στο abcnews.

Οι ειδικοί λοιπόν συμβουλεύουν να μην κάθεστε σταυροπόδι για περισσότερα από 15 λεπτά, ενώ εσείς που κάνετε καθιστική ζωή ή περνάτε πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή θα πρέπει να σηκώνεστε σε τακτά χρονικά διαστήματα.

youweekly.gr

Υγεία

Η 24η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης, με σκοπό να υπενθυμίζει σε όλους μας ότι το πρόβλημα της φυματίωσης εξακολουθεί να υπάρχει και θα πρέπει να συνεχίζεται αμείωτη η προσπάθεια για την πρόληψη και τον έλεγχο της νόσου.

Σύμφωνα με τα τελευταία δημοσιευμένα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), το 2013 καταγράφηκαν παγκοσμίως 9.000.000 κρούσματα φυματίωσης, από τα οποία 360.000 στην Ευρώπη (Ευρωπαϊκό γραφείο Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ)) .

Επίσης, 1.500.000 άνθρωποι παγκοσμίως πέθαναν από φυματίωση, με το υψηλότερο ποσοστό θανάτων να έχει καταγραφεί στις φτωχές χώρες, καθώς επίσης και μεταξύ ατόμων με HIV λοίμωξη.

Αυτό όμως που θα πρέπει να τονιστεί, είναι ότι η φυματίωση είναι μία νόσος που θεραπεύεται και κατά το χρονικό διάστημα 2000-2013, 37.000.000 ζωές παγκοσμίως σώθηκαν μέσω της διάγνωσης και θεραπείας.

Παρά το γεγονός όμως ότι υπάρχουν τα διαγνωστικά και θεραπευτικά μέσα για τη φυματίωση, εκτιμάται ότι 3.000.000 άνθρωποι σε όλον τον κόσμο, κυρίως άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (μετακινούμενοι πληθυσμοί, Χρήστες Ενδοφλεβίων Ναρκωτικών (ΧΕΝ), άτομα με ΗΙV/AIDS, φυλακισμένοι, κλπ), δεν έχουν πρόσβαση στη διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία.

Η προσέγγιση, αντιμετώπιση και θεραπεία των ανθρώπων αυτών, αποτελεί βασικό βήμα για την επίτευξη των νέων στόχων που έθεσε ο ΠΟΥ το Μάιο 2014 για τον έλεγχο της φυματίωσης: μείωση της επίπτωσης της φυματίωσης κατά 90% από σήμερα μέχρι το 2035 και αντίστοιχη μείωση των θανάτων από φυματίωση κατά 95% στο ίδιο χρονικό διάστημα.

Στην Ελλάδα, με βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ., κατά την τελευταία δεκαετία δηλώνονται κατά μέσο όρο έξι νέα κρούσματα φυματίωσης ανά 100.000 πληθυσμού το χρόνο, όμως εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική υποδήλωση του νοσήματος, με αποτέλεσμα να μην αποτυπώνεται με σαφήνεια η επιδημιολογική εικόνα της νόσου στη χώρα.
Κατά την τελευταία όμως τριετία, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των περιστατικών φυματίωσης σε πληθυσμιακές ομάδες αυξημένου κινδύνου, όπως κρατούμενοι, Χ.Ε.Ν, άτομα με HIV λοίμωξη κ.α.

Για το λόγο αυτό, η φυματίωση παραμένει στις άμεσες προτεραιότητες του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. με έμφαση στους ευάλωτους πληθυσμούς.

Το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. βρίσκεται σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε μαζί με τα αρμόδια γραφεία του να προωθήσουν κατάλληλα πρωτόκολλα για την προστασία της δημόσιας υγείας αλλά και τη βέλτιστη αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας των ευάλωτων αυτών πληθυσμιακών ομάδων.

 

zougla.gr

© 2017 Forwoman.gr
facebook_page_plugin
Τα cookies βοηθάνε στην καλύτερη εμπειρία σας στην περιήγηση της ιστοσελίδας μας, συνεχίζοντας συμφωνείτε με τη χρήση τους.
Περισσότερα Αποδοχή